Πόσες μέρες έχει ενεργειακή αυτάρκεια η Ελλάδα σε περίπτωση διακοπής του ενεργειακού εφοδιασμού; Ποιο είναι το πιθανότερο πλάνο για ημερήσια πρόσβαση στα νοικοκυριά σε ηλεκτρική ενέργεια σε καταστάσεις χάους;

 

Σε ένα υποθετικό σενάριο πλήρους διακοπής εισαγωγών ενέργειας (πετρέλαιο, φυσικό αέριο, ηλεκτρική ενέργεια από διασυνδέσεις), η Ελλάδα διαθέτει σημαντικά αλλά ανομοιογενή αποθέματα. Η αυτάρκεια δεν είναι ομοιόμορφη σε όλες τις μορφές ενέργειας και εξαρτάται έντονα από τις καιρικές συνθήκες, την εποχή και την ικανότητα ενεργοποίησης εφεδρικών μονάδων.

Αποθέματα πετρελαίου και καυσίμων

Η Ελλάδα διατηρεί στρατηγικά αποθέματα πετρελαιοειδών που καλύπτουν πάνω από τις υποχρεωτικές 90 ημέρες κατανάλωσης. Πρόσφατα στοιχεία (Ιούλιος 2026) δείχνουν κάλυψη περίπου 101 ημερών, κατατάσσοντας τη χώρα στις υψηλότερες θέσεις στην Ευρώπη (μετά από Φινλανδία, Βέλγιο και Σουηδία).

Τα διυλιστήρια (Helleniq Energy και Motor Oil) έχουν πλεονασματική παραγωγική ικανότητα και εξάγουν πάνω από το μισό της παραγωγής τους. Σε κρίση, μπορούν να συνεχίσουν να λειτουργούν με υπάρχοντα αποθέματα αργού και εναλλακτικές πηγές για περίπου δύο μήνες σε πλήρη λειτουργία, σύμφωνα με δηλώσεις στελεχών του κλάδου. Τα στρατηγικά αποθέματα υπερβαίνουν συχνά τα ελάχιστα επίπεδα και αποθηκεύονται στις εγκαταστάσεις των διυλιστηρίων.

Φυσικό αέριο

Η κατάσταση είναι σαφώς πιο εύθραυστη. Η Ελλάδα δεν διαθέτει μεγάλης κλίμακας υπόγειες αποθήκες φυσικού αερίου. Βασίζεται σε δύο κύριες υποδομές LNG: τον τερματικό σταθμό της Ρεβυθούσας και το FSRU Αλεξανδρούπολης, συν τις διασυνδέσεις αγωγών (ΤΑΡ, διασυνδέσεις με Βουλγαρία/Τουρκία κ.ά.).

Η χωρητικότητα αποθήκευσης LNG στους τερματικούς σταθμούς καλύπτει μόνο λίγες ημέρες έως λίγες εβδομάδες κατανάλωσης, ανάλογα με τα επίπεδα αποθεμάτων τη στιγμή της κρίσης. Σε πλήρη διακοπή εισαγωγών, οι μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο (που καλύπτουν περίπου 40% της ηλεκτροπαραγωγής τα τελευταία χρόνια) θα αντιμετώπιζαν ταχεία εξάντληση καυσίμου.

Ηλεκτρική ενέργεια και μείγμα παραγωγής

Το σημερινό μείγμα ηλεκτροπαραγωγής προσφέρει σχετική ανθεκτικότητα χάρη στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ). Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι οι ΑΠΕ (αιολικά, φωτοβολταϊκά, υδροηλεκτρικά) καλύπτουν περίπου το 50% ή περισσότερο της ζήτησης σε ορισμένες περιόδους, με το φυσικό αέριο να παραμένει κοντά στο 40% και τον λιγνίτη σε πολύ χαμηλά επίπεδα (γύρω στο 5%).

• ΑΠΕ και υδροηλεκτρικά: Παρέχουν συνεχή παραγωγή (ιδίως αιολικά τη νύχτα/χειμώνα και ηλιακά την ημέρα). Τα μεγάλα υδροηλεκτρικά διαθέτουν εποχική αποθήκευση.
• Αποθήκευση μπαταριών: Η εγκατεστημένη ισχύς παραμένει περιορισμένη (γύρω στα 0,6-0,7 GW σε λειτουργία), παρόλο που το pipeline έργων είναι μεγάλο.
• Διασυνδέσεις: Σε πλήρη απομόνωση δεν θα λειτουργούσαν.

Σε σενάριο πλήρους διακοπής εισαγωγών, η χώρα θα μπορούσε να διατηρήσει μερική λειτουργία του συστήματος για εβδομάδες έως μήνες, βασιζόμενη κυρίως σε ΑΠΕ + υδροηλεκτρικά + ό,τι λιγνίτη και πετρέλαιο μπορεί να κινητοποιηθεί. Η πλήρης κάλυψη της ζήτησης (ιδιαίτερα σε περιόδους υψηλής κατανάλωσης ή χαμηλής απόδοσης ΑΠΕ) δεν θα ήταν εφικτή χωρίς δραστικό περιορισμό.

Πιθανότερο πλάνο πρόσβασης στα νοικοκυριά

Σύμφωνα με τα σχέδια ετοιμότητας του ΑΔΜΗΕ, της ΡΑΑΕΥ και τα σενάρια κρίσης φυσικού αερίου/ηλεκτρισμού, η ιεράρχηση είναι σαφής:

1. Προστασία κρίσιμων υποδομών (νοσοκομεία, ύδρευση, τηλεπικοινωνίες, άμυνα, κέντρα ελέγχου).
2. Περιορισμός βιομηχανικής κατανάλωσης και ενεργοβόρων καταναλωτών.
3. Κυκλικές/περιοδικές περικοπές (load shedding / rotational outages) στα νοικοκυριά και τις μικρές επιχειρήσεις ως ύστατο μέτρο.

Το πιθανότερο σχήμα για τα νοικοκυριά θα ήταν κυκλικές διακοπές διάρκειας μερικών ωρών την ημέρα, ώστε να αποφευχθεί ολικό blackout. Τυπικά σε τέτοια σχέδια (και από προηγούμενες αναφορές σε κρίσεις) προβλέπονται εναλλασσόμενες περίοδοι τροφοδοσίας, συχνά 4–8 ώρες ημερησίως ή σε βάρδιες ανά περιοχή/ζώνη, με προτεραιότητα στις ώρες που η ζήτηση δεν είναι αιχμής ή όταν οι ΑΠΕ παράγουν περισσότερο. Οι ακριβείς ώρες θα καθορίζονταν καθημερινά από τον ΑΔΜΗΕ με βάση τη διαθέσιμη παραγωγή, τον καιρό και τη σταθερότητα του συστήματος.

Ευάλωτοι καταναλωτές (ιατρική εξάρτηση από ρεύμα) έχουν προτεραιότητα και ειδική προστασία.

Διάρκεια διατήρησης λειτουργίας και ισοκατανομή

• Διάρκεια: Με αυστηρό περιορισμό κατανάλωσης και καλή απόδοση ΑΠΕ, η μερική ηλεκτροδότηση νοικοκυριών θα μπορούσε να διατηρηθεί για αρκετές εβδομάδες έως μερικούς μήνες. Τα πετρελαϊκά αποθέματα δίνουν «ανάσα» 2–3 μηνών για καύσιμα μεταφοράς και ορισμένες μονάδες. Μετά από αυτό, η κατάσταση θα εξαρτιόταν αποκλειστικά από τις ΑΠΕ, τα υδροηλεκτρικά και τυχόν επανεκκίνηση λιγνίτη.
• Ισοκατανομή: Δεν θα υπήρχε απόλυτη ισότητα. Η ηπειρωτική Ελλάδα (ιδίως περιοχές με διασυνδέσεις και παραγωγή) θα βρισκόταν σε καλύτερη θέση από τα μη διασυνδεδεμένα νησιά, που βασίζονται σε πετρέλαιο. Οι αστικές περιοχές και οι ζώνες με κρίσιμες υποδομές θα είχαν σχετική προτεραιότητα έναντι απομακρυσμένων ή αγροτικών περιοχών. Οι κυκλικές περικοπές θα σχεδιάζονταν γεωγραφικά ώστε να κατανέμονται όσο το δυνατόν δικαιότερα, αλλά η πραγματικότητα του δικτύου (μεταφορά, τοπική παραγωγή) θα δημιουργούσε διαφορές.

Συνολικά, σε σενάριο «χάους» πλήρους αποκοπής, η Ελλάδα δεν θα κατέρρεε αμέσως χάρη στις ΑΠΕ και τα πετρελαϊκά αποθέματα, αλλά θα περνούσε σε καθεστώς αυστηρής διαχείρισης και κυκλικής ηλεκτροδότησης. Η ανθεκτικότητα έχει ενισχυθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια λόγω της αύξησης των ΑΠΕ και των υποδομών LNG, όμως η εξάρτηση από εισαγωγές φυσικού αερίου παραμένει το πιο ευάλωτο σημείο. Η πραγματική διάρκεια θα καθοριζόταν από τον καιρό, την ταχύτητα ενεργοποίησης εφεδρειών και την κοινωνική συμμόρφωση στους περιορισμούς.
Ρωμιοί της Πόλης

romioitispolis.gr