Ναι, θεωρώ ότι τεχνικά θα μπορούσε να επιβληθεί η πρόσβαση στο διαδίκτυο μέσω υποχρεωτικής ταυτοποίησης σε παγκόσμια κλίμακα. Δεν είναι κάτι που απαιτεί κάποια καινούργια, επαναστατική τεχνολογία. Τα περισσότερα τεχνολογικά εργαλεία που θα χρειάζονταν υπάρχουν ήδη.
Το ενδιαφέρον, όμως, δεν είναι τόσο αν μπορεί να γίνει, αλλά με ποιον τρόπο θα μπορούσε να εφαρμοστεί, ποιος θα είχε τον έλεγχο και πόσο ανώνυμο θα παρέμενε το διαδίκτυο.
Ας δούμε ένα πιθανό σενάριο.
1. Πώς θα μπορούσε να λειτουργεί;
Θα μπορούσε να δημιουργηθεί ένα ενιαίο σύστημα ψηφιακής ταυτότητας (Digital ID), το οποίο θα συνδέεται με κάθε χρήστη του διαδικτύου.
Για παράδειγμα:
Κάθε άνθρωπος θα αποκτούσε μια μοναδική ψηφιακή ταυτότητα.
Η ταυτότητα θα συνδεόταν με κρατικό έγγραφο, βιομετρικά στοιχεία ή άλλο πιστοποιητικό.
Οι πάροχοι διαδικτύου ή οι μεγάλες πλατφόρμες θα απαιτούσαν επαλήθευση πριν επιτρέψουν την πρόσβαση.
Κάθε χρήστης θα μπορούσε να ταυτοποιείται χωρίς να πληκτρολογεί απαραίτητα τα προσωπικά του στοιχεία κάθε φορά.
Θα μπορούσε, δηλαδή, να υπάρχει κάτι αντίστοιχο με το διαβατήριο, αλλά για τον ψηφιακό κόσμο.
2. Ποιος θα μπορούσε να το επιβάλει;
Υπάρχουν τρεις πιθανοί δρόμοι:
Α. Τα κράτη μέσω διεθνούς συμφωνίας
Ο ΟΗΕ ή ένας διεθνής συνασπισμός κρατών θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα κοινό πλαίσιο ταυτοποίησης. Κάθε χώρα θα το ενσωμάτωνε στη νομοθεσία της και θα υποχρέωνε τους παρόχους διαδικτύου να το εφαρμόσουν.
Β. Οι μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες
Εταιρείες όπως η Google , η Apple , η Microsoft και η Meta θα μπορούσαν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο.
Αν η ταυτοποίηση γινόταν προϋπόθεση για τη χρήση λειτουργικών συστημάτων, εφαρμογών, ηλεκτρονικών υπηρεσιών και κοινωνικών δικτύων, θα μπορούσε να δημιουργηθεί μια πολύ ευρεία εξάρτηση από ένα κοινό σύστημα.
Γ. Μέσω ενός συνδυασμού κρατών και ιδιωτικών εταιρειών
Αυτό είναι ένα πιθανό μοντέλο: τα κράτη θα καθορίζουν τους κανόνες, οι εταιρείες θα παρέχουν την τεχνολογική υποδομή και οι πάροχοι διαδικτύου θα εφαρμόζουν τις απαιτήσεις.
Δεν υπάρχει σήμερα ένας παγκόσμιος φορέας που να έχει την εξουσία να επιβάλει κάτι τέτοιο σε όλες τις χώρες. Θα απαιτούνταν διεθνής συντονισμός και εθνική εφαρμογή.
3. Υπάρχει ήδη κάτι αντίστοιχο;
Ναι, και εδώ βρίσκεται το πιο ενδιαφέρον σημείο.
Ευρωπαϊκό Ψηφιακό Πορτοφόλι (EUDI Wallet)
Η Ευρωπαϊκή Ένωση αναπτύσσει ένα κοινό σύστημα ψηφιακής ταυτότητας, με υποχρέωση των κρατών-μελών να διαθέσουν τουλάχιστον ένα πορτοφόλι έως το τέλος του 2026. Θα χρησιμοποιείται για την ταυτοποίηση και την πρόσβαση σε δημόσιες και ιδιωτικές υπηρεσίες.
Προσοχή, όμως: το ευρωπαϊκό ψηφιακό πορτοφόλι δεν σημαίνει ότι η είσοδος στο διαδίκτυο θα απαιτεί υποχρεωτικά ταυτότητα. Πρόκειται για υποδομή ψηφιακής ταυτοποίησης, όχι για καθολικό μηχανισμό αποκλεισμού από το ίντερνετ.
Επίσης, ήδη συζητούνται και εφαρμόζονται σε διάφορες χώρες συστήματα επαλήθευσης ηλικίας για συγκεκριμένες ιστοσελίδες και υπηρεσίες.
4. Ποια μορφή ταυτοποίησης θεωρώ πιθανότερη;
Αν έπρεπε να εξετάσω ένα πιθανό μελλοντικό μοντέλο, θα έβαζα τις εξής τεχνολογίες στο επίκεντρο:
Τεχνολογία | Πιθανή χρήση |
|---|---|
Ψηφιακό πορτοφόλι | Ενιαία ψηφιακή ταυτότητα |
Βιομετρικά στοιχεία | Επιβεβαίωση ότι είσαι ο κάτοχος |
Αναγνώριση προσώπου | Ταυτοποίηση μέσω κάμερας |
Κινητό τηλέφωνο | Συσκευή πιστοποίησης |
Ψηφιακό πιστοποιητικό | Απόδειξη ταυτότητας χωρίς κοινοποίηση όλων των στοιχείων |
Προσωπικά, θεωρώ πιθανότερο ένα σύστημα που θα βασίζεται σε ψηφιακό πιστοποιητικό ταυτότητας συνδεδεμένο με το κινητό τηλέφωνο, με δυνατότητα βιομετρικής επιβεβαίωσης.
Το ενδιαφέρον είναι ότι δεν θα χρειαζόταν καν να αποκαλύπτεις το ονοματεπώνυμό σου σε κάθε ιστοσελίδα. Θα μπορούσες απλώς να αποδεικνύεις ότι είσαι ένας πιστοποιημένος χρήστης.
Υπάρχει μάλιστα τεχνολογία που ονομάζεται Zero-Knowledge Proofs, η οποία επιτρέπει την επαλήθευση ορισμένων πληροφοριών χωρίς να αποκαλύπτονται τα ίδια τα προσωπικά δεδομένα.
5. Ποιο θα ήταν το μεγαλύτερο πρόβλημα;
Το σημαντικότερο ζήτημα δεν θα ήταν η τεχνολογία, αλλά η συγκέντρωση εξουσίας.
Σκέψου ένα υποθετικό σύστημα στο οποίο:
Κάθε χρήστης έχει μία μοναδική ψηφιακή ταυτότητα.
Κάθε σύνδεση στο διαδίκτυο περνά από έναν μηχανισμό επαλήθευσης.
Η ταυτότητα μπορεί να ανακληθεί ή να απενεργοποιηθεί.
Οι διαδικτυακές υπηρεσίες μπορούν να απαιτούν πιστοποίηση.
Κάποιος κεντρικός φορέας έχει τη δυνατότητα να διαχειρίζεται τις άδειες πρόσβασης.
Αυτό θα δημιουργούσε ένα εντελώς διαφορετικό μοντέλο διαδικτύου.
Βέβαια, η εφαρμογή του σε ολόκληρο τον πλανήτη θα ήταν εξαιρετικά δύσκολη. Υπάρχουν διαφορετικά πολιτικά συστήματα, αντικρουόμενα συμφέροντα, τεχνικές υποδομές, εναλλακτικά δίκτυα και τρόποι παράκαμψης.
Η δική μου εκτίμηση
Θεωρώ ότι το πιο ρεαλιστικό ενδεχόμενο δεν είναι να ξυπνήσουμε μια μέρα και να ανακοινωθεί ότι απαγορεύεται η ανώνυμη πρόσβαση στο ίντερνετ.
Θα μπορούσε να εξελιχθεί σταδιακά:
Πρώτα, υποχρεωτική επαλήθευση ηλικίας.
Στη συνέχεια, περισσότερες υπηρεσίες να απαιτούν ψηφιακή ταυτότητα.
Έπειτα, οι πάροχοι και οι πλατφόρμες να χρησιμοποιούν κοινά πρότυπα πιστοποίησης.
Τελικά, η ανώνυμη πρόσβαση σε όλο και περισσότερες υπηρεσίες να γίνεται δυσκολότερη.
Δεν σημαίνει ότι αυτή η εξέλιξη είναι αναπόφευκτη ή ότι υπάρχει κάποιο ενιαίο σχέδιο προς αυτή την κατεύθυνση.
Θα ήθελα, όμως, να σου θέσω ένα πιο ενδιαφέρον ερώτημα:
Αν αύριο θεσπιζόταν παγκόσμια υποχρεωτική ψηφιακή ταυτότητα για την πρόσβαση στο διαδίκτυο, ποιο από τα δύο σενάρια θεωρείς ότι θα επικρατούσε;
Ένα σύστημα όπου η ταυτότητα απλώς επιβεβαιώνει ότι είσαι πραγματικός άνθρωπος, προστατεύοντας παράλληλα την ανωνυμία σου.
Ένα σύστημα όπου κάθε διαδικτυακή δραστηριότητα θα μπορούσε να συνδεθεί με την πραγματική σου ταυτότητα.
Η διαφορά ανάμεσα σε αυτά τα δύο μοντέλα είναι τεράστια. Και εκεί βρίσκεται, κατά τη γνώμη μου, το ουσιαστικό ζήτημα.

Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου