Η Kaja Kallas ενεργοποιεί την επιχείρηση IRINI κατά του σκιώδους στόλου – Πώς η Μόσχα στρατιωτικοποιείται και μετατρέπει Μεσόγειο και Βαλτική σε πεδίο μάχης, την ώρα που η παγκόσμια ναυτιλία προετοιμάζεται για το απόλυτο χάος.
Η ευρωπαϊκή ναυτιλιακή και γεωπολιτική σκακιέρα εισέρχεται σε μια εξαιρετικά επικίνδυνη φάση, όπου οι οικονομικές κυρώσεις μετατρέπονται σταδιακά σε επιχειρησιακή σύγκρουση επί θαλάσσης.
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής Kaja Kallas ανακοίνωσε κατά τη διάρκεια άτυπης συνάντησης των υπουργών Άμυνας στην Κύπρο, στις 8 Ιουνίου, ότι σε πολεμικά πλοία της ΕΕ δίνεται πλέον η δυνατότητα επιβίβασης σε δεξαμενόπλοια που μεταφέρουν ρωσικό πετρέλαιο υπό κυρώσεις στη Μεσόγειο.
Σύμφωνα με την ίδια, οι ναυτικές δυνάμεις της ΕΕ έχουν ήδη ξεκινήσει επιθεωρήσεις, ενώ το νέο πλαίσιο εντάσσεται στην προσπάθεια «περιορισμού των δραστηριοτήτων της Ρωσίας» και ανταλλαγής «βέλτιστων πρακτικών» μεταξύ των κρατών-μελών.
Οι επιβιβάσεις στα λεγόμενα «σκιώδη τάνκερ» θα πραγματοποιούνται στο πλαίσιο της επιχείρησης IRINI, η οποία είχε αρχικά θεσπιστεί το 2020 για την επιβολή του εμπάργκο όπλων στη Λιβύη, αλλά πλέον έχει προσαρμοστεί ώστε να εξυπηρετεί και την επιβολή οικονομικών αντιμέτρων κατά της Ρωσίας.
Παρά ταύτα, τα 27 κράτη-μέλη που συμμετέχουν στην αποστολή δεν έχουν ακόμη τοποθετηθεί επισήμως.
Την ίδια στιγμή, η Ρωσία κινείται προς πλήρη στρατιωτικοποίηση.
Η Μόσχα υιοθέτησε νέο πλαίσιο περί ετεροδικίας και ο Vladimir Putin υπέγραψε τροποποιήσεις στους νόμους «Περί Άμυνας» και «Περί Ιθαγένειας της Ρωσικής Ομοσπονδίας», επιτρέποντας στον πρόεδρο να χρησιμοποιεί τις ρωσικές ένοπλες δυνάμεις στο εξωτερικό για την «προστασία Ρώσων πολιτών» που συλλαμβάνονται ή διώκονται από ξένα ή διεθνή δικαστήρια.
Η Μόσχα προετοιμάζεται πλέον, όπως αναφέρει, για την «αντιμετώπιση δηλωμένης πειρατείας», με τα περισσότερα πλοία του σκιώδους στόλου να φέρουν σημαίες ευκαιρίας (Παναμάς, Γκαμπόν, Λιβερία), αλλά να συνδέονται με Ρώσους πλοιοκτήτες.
Η νέα ρωσική νομοθεσία δεν βασίζεται πλέον στη σημαία του πλοίου αλλά στην εθνικότητα του πληρώματος, δημιουργώντας ένα εξαιρετικά επικίνδυνο προηγούμενο.
Σε αυτό το πλαίσιο, οποιαδήποτε επιβίβαση ευρωπαϊκών ειδικών δυνάμεων σε δεξαμενόπλοιο που προστατεύεται από ρωσικές δυνάμεις ή ιδιωτικές ομάδες ασφαλείας μπορεί να θεωρηθεί «επίθεση», δίνοντας δικαίωμα για χρήση θανατηφόρας βίας.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο αφορά την πιθανή γεωγραφική επέκταση του μέτρου.
Αν και η απόφαση αφορά τη Μεσόγειο, εκτιμάται ότι σύντομα μπορεί να επεκταθεί στη Βαλτική Θάλασσα, η οποία έχει ήδη μετατραπεί σε de facto «εσωτερική θάλασσα του ΝΑΤΟ».
Για τη Ρωσία, πρόκειται για κρίσιμο διάδρομο προς το Kaliningrad και για βασική αρτηρία εξαγωγών από τα λιμάνια Primorsk και Ust-Luga.
Ήδη καταγράφονται περιστατικά έντασης, με πιο χαρακτηριστική την υπόθεση του ρωσικού πλοίου μεταφοράς φυσικού αερίου Arctic Metagaz, όπου το πλήρωμα εκκενώθηκε μετά από επίθεση.
Το ρωσικό Υπουργείο Μεταφορών χαρακτήρισε το περιστατικό «θαλάσσια πειρατεία», κατηγορώντας μάλιστα την Ουκρανία και αποδίδοντας «συνενοχή» σε χώρες της ΕΕ.
Η Γαλλία εμφανίζεται ιδιαίτερα ενεργή στις κατασχέσεις δεξαμενόπλοιων, έχοντας ήδη προχωρήσει σε τέσσερις συλλήψεις, ενώ η Βρετανία αρνήθηκε πρόσφατα να αναχαιτίσει πλοία του σκιώδους στόλου στη Μάγχη.
Παράλληλα, η ρωσική ναυτική παρουσία στη Μεσόγειο ενισχύεται από δυνάμεις που σταθμεύουν στην Ταρτούς της Συρίας.
Η αστάθεια έχει πλέον γίνει η νέα «σταθερά»
Η παγκόσμια ναυτιλία έχει πάψει να αντιμετωπίζει τις γεωπολιτικές κρίσεις ως προσωρινά και μεμονωμένα γεγονότα. Αντίθετα, οι ηγεσίες του κλάδου προσαρμόζονται σε ένα διαρκές περιβάλλον έντασης και αβεβαιότητας, όπου οι συγκρούσεις και οι απειλές αποτελούν πλέον μόνιμο στοιχείο της επιχειρηματικής πραγματικότητας.
Τα τελευταία χρόνια, διαδοχικές κρίσεις, από τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις επιθέσεις των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα έως τις εντάσεις στα Στενά του Hormuz, έχουν φέρει ζητήματα ασφάλειας ναυτικών και ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στο επίκεντρο της στρατηγικής των ναυτιλιακών εταιρειών.
Στο πρόσφατο συνέδριο Ποσειδώνια στην Αθήνα, ανώτατα στελέχη του κλάδου υπογράμμισαν ότι το σημερινό περιβάλλον χαρακτηρίζεται από πρωτοφανή πολυπλοκότητα.
Ο Tim Wilkins, CEO της Intertanko, σημείωσε ότι η ιδιαιτερότητα της τρέχουσας περιόδου είναι η ταυτόχρονη εμφάνιση πολλαπλών κρίσεων. Δεν πρόκειται πλέον για τοπικές ή απομονωμένες εντάσεις, αλλά για μια συνολική αμφισβήτηση του διεθνούς πλαισίου κανόνων, κάτι που αναγκάζει τον κλάδο να υιοθετήσει νέο τρόπο λειτουργίας.
Αυτή η μετατόπιση αποτυπώνεται και στις οδηγίες διεθνών οργανισμών. Το BIMCO εξέδωσε νέες κατευθυντήριες γραμμές για διελεύσεις από τα Στενά του Ορμούζ, με αναλυτικές λίστες προετοιμασίας για ακραία σενάρια όπως πυραυλικές και drone επιθέσεις, παρεμβολές GPS, ναρκοθετήσεις ή απόπειρες ρεσάλτου. Οι πλοιοκτήτες πλέον σχεδιάζουν με βάση όλα τα πιθανά ενδεχόμενα, ώστε να μειώσουν τον κίνδυνο απωλειών ανθρώπινων ζωών και πλοίων.
Η γεωπολιτική ένταση έχει μετατρέψει τη θάλασσα σε πεδίο αυξημένου ρίσκου. Όπως τόνισε ο Svein Ringbakken της Norwegian Shipowners’ Mutual War Risks Insurance Association, η ναυτιλία βρίσκεται σήμερα στο στόχαστρο σε πολλά και διαφορετικά σημεία του κόσμου, από την Αρκτική μέχρι τη Νότια Σινική Θάλασσα.
Από την πλευρά του, ο Νίκος Τριανταφυλλάκης της W Marine επισήμανε ότι συντελείται μια ραγδαία αναδιάταξη της παγκόσμιας ισχύος, η οποία έχει καταστεί η νέα κανονικότητα, με τα πλοία να μετατρέπονται σε εργαλεία πίεσης και επιρροής.
Πέρα από τις ένοπλες συγκρούσεις, ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και ο λεγόμενος ρωσικός σκιώδης στόλος, ένα δίκτυο εκατοντάδων δεξαμενόπλοιων που λειτουργούν εκτός διεθνών προτύπων και ελέγχων. Η ύπαρξή του έχει αποσταθεροποιήσει έντονα την αγορά των τάνκερ και το παγκόσμιο ρυθμιστικό πλαίσιο, με επιπτώσεις που αναμένεται να έχουν μακροχρόνιο χαρακτήρα.
Η ταχύτητα των εξελίξεων επιβάλλει συνεχή προσαρμογή.
Οι ναυτιλιακές εταιρείες καλούνται να ενισχύσουν την ευελιξία τους τόσο στον στόλο όσο και στη λήψη αποφάσεων και στην τεχνολογική τους υποδομή.
Στην καθημερινότητα των διαχειριστών πλοίων κυριαρχούν οι αιφνίδιες αλλαγές κανονισμών και κυρώσεων, η ανάγκη αποφυγής επικίνδυνων περιοχών και οι ελλείψεις καυσίμων που οδηγούν σε συνεχείς ανασχεδιασμούς δρομολογίων.
Όλη αυτή η αβεβαιότητα επηρεάζει άμεσα και τις επενδυτικές αποφάσεις, με ορισμένες μεγάλες εταιρείες, όπως η Star Bulk Carriers, να καθυστερούν νέες παραγγελίες πλοίων ώστε να διατηρήσουν ρευστότητα.
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής Kaja Kallas ανακοίνωσε κατά τη διάρκεια άτυπης συνάντησης των υπουργών Άμυνας στην Κύπρο, στις 8 Ιουνίου, ότι σε πολεμικά πλοία της ΕΕ δίνεται πλέον η δυνατότητα επιβίβασης σε δεξαμενόπλοια που μεταφέρουν ρωσικό πετρέλαιο υπό κυρώσεις στη Μεσόγειο.
Σύμφωνα με την ίδια, οι ναυτικές δυνάμεις της ΕΕ έχουν ήδη ξεκινήσει επιθεωρήσεις, ενώ το νέο πλαίσιο εντάσσεται στην προσπάθεια «περιορισμού των δραστηριοτήτων της Ρωσίας» και ανταλλαγής «βέλτιστων πρακτικών» μεταξύ των κρατών-μελών.
Οι επιβιβάσεις στα λεγόμενα «σκιώδη τάνκερ» θα πραγματοποιούνται στο πλαίσιο της επιχείρησης IRINI, η οποία είχε αρχικά θεσπιστεί το 2020 για την επιβολή του εμπάργκο όπλων στη Λιβύη, αλλά πλέον έχει προσαρμοστεί ώστε να εξυπηρετεί και την επιβολή οικονομικών αντιμέτρων κατά της Ρωσίας.
Παρά ταύτα, τα 27 κράτη-μέλη που συμμετέχουν στην αποστολή δεν έχουν ακόμη τοποθετηθεί επισήμως.
Την ίδια στιγμή, η Ρωσία κινείται προς πλήρη στρατιωτικοποίηση.
Η Μόσχα υιοθέτησε νέο πλαίσιο περί ετεροδικίας και ο Vladimir Putin υπέγραψε τροποποιήσεις στους νόμους «Περί Άμυνας» και «Περί Ιθαγένειας της Ρωσικής Ομοσπονδίας», επιτρέποντας στον πρόεδρο να χρησιμοποιεί τις ρωσικές ένοπλες δυνάμεις στο εξωτερικό για την «προστασία Ρώσων πολιτών» που συλλαμβάνονται ή διώκονται από ξένα ή διεθνή δικαστήρια.
Η Μόσχα προετοιμάζεται πλέον, όπως αναφέρει, για την «αντιμετώπιση δηλωμένης πειρατείας», με τα περισσότερα πλοία του σκιώδους στόλου να φέρουν σημαίες ευκαιρίας (Παναμάς, Γκαμπόν, Λιβερία), αλλά να συνδέονται με Ρώσους πλοιοκτήτες.
Η νέα ρωσική νομοθεσία δεν βασίζεται πλέον στη σημαία του πλοίου αλλά στην εθνικότητα του πληρώματος, δημιουργώντας ένα εξαιρετικά επικίνδυνο προηγούμενο.
Σε αυτό το πλαίσιο, οποιαδήποτε επιβίβαση ευρωπαϊκών ειδικών δυνάμεων σε δεξαμενόπλοιο που προστατεύεται από ρωσικές δυνάμεις ή ιδιωτικές ομάδες ασφαλείας μπορεί να θεωρηθεί «επίθεση», δίνοντας δικαίωμα για χρήση θανατηφόρας βίας.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο αφορά την πιθανή γεωγραφική επέκταση του μέτρου.
Αν και η απόφαση αφορά τη Μεσόγειο, εκτιμάται ότι σύντομα μπορεί να επεκταθεί στη Βαλτική Θάλασσα, η οποία έχει ήδη μετατραπεί σε de facto «εσωτερική θάλασσα του ΝΑΤΟ».
Για τη Ρωσία, πρόκειται για κρίσιμο διάδρομο προς το Kaliningrad και για βασική αρτηρία εξαγωγών από τα λιμάνια Primorsk και Ust-Luga.
Ήδη καταγράφονται περιστατικά έντασης, με πιο χαρακτηριστική την υπόθεση του ρωσικού πλοίου μεταφοράς φυσικού αερίου Arctic Metagaz, όπου το πλήρωμα εκκενώθηκε μετά από επίθεση.
Το ρωσικό Υπουργείο Μεταφορών χαρακτήρισε το περιστατικό «θαλάσσια πειρατεία», κατηγορώντας μάλιστα την Ουκρανία και αποδίδοντας «συνενοχή» σε χώρες της ΕΕ.
Η Γαλλία εμφανίζεται ιδιαίτερα ενεργή στις κατασχέσεις δεξαμενόπλοιων, έχοντας ήδη προχωρήσει σε τέσσερις συλλήψεις, ενώ η Βρετανία αρνήθηκε πρόσφατα να αναχαιτίσει πλοία του σκιώδους στόλου στη Μάγχη.
Παράλληλα, η ρωσική ναυτική παρουσία στη Μεσόγειο ενισχύεται από δυνάμεις που σταθμεύουν στην Ταρτούς της Συρίας.
Η αστάθεια έχει πλέον γίνει η νέα «σταθερά»
Η παγκόσμια ναυτιλία έχει πάψει να αντιμετωπίζει τις γεωπολιτικές κρίσεις ως προσωρινά και μεμονωμένα γεγονότα. Αντίθετα, οι ηγεσίες του κλάδου προσαρμόζονται σε ένα διαρκές περιβάλλον έντασης και αβεβαιότητας, όπου οι συγκρούσεις και οι απειλές αποτελούν πλέον μόνιμο στοιχείο της επιχειρηματικής πραγματικότητας.
Τα τελευταία χρόνια, διαδοχικές κρίσεις, από τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις επιθέσεις των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα έως τις εντάσεις στα Στενά του Hormuz, έχουν φέρει ζητήματα ασφάλειας ναυτικών και ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στο επίκεντρο της στρατηγικής των ναυτιλιακών εταιρειών.
Στο πρόσφατο συνέδριο Ποσειδώνια στην Αθήνα, ανώτατα στελέχη του κλάδου υπογράμμισαν ότι το σημερινό περιβάλλον χαρακτηρίζεται από πρωτοφανή πολυπλοκότητα.
Ο Tim Wilkins, CEO της Intertanko, σημείωσε ότι η ιδιαιτερότητα της τρέχουσας περιόδου είναι η ταυτόχρονη εμφάνιση πολλαπλών κρίσεων. Δεν πρόκειται πλέον για τοπικές ή απομονωμένες εντάσεις, αλλά για μια συνολική αμφισβήτηση του διεθνούς πλαισίου κανόνων, κάτι που αναγκάζει τον κλάδο να υιοθετήσει νέο τρόπο λειτουργίας.
Αυτή η μετατόπιση αποτυπώνεται και στις οδηγίες διεθνών οργανισμών. Το BIMCO εξέδωσε νέες κατευθυντήριες γραμμές για διελεύσεις από τα Στενά του Ορμούζ, με αναλυτικές λίστες προετοιμασίας για ακραία σενάρια όπως πυραυλικές και drone επιθέσεις, παρεμβολές GPS, ναρκοθετήσεις ή απόπειρες ρεσάλτου. Οι πλοιοκτήτες πλέον σχεδιάζουν με βάση όλα τα πιθανά ενδεχόμενα, ώστε να μειώσουν τον κίνδυνο απωλειών ανθρώπινων ζωών και πλοίων.
Η γεωπολιτική ένταση έχει μετατρέψει τη θάλασσα σε πεδίο αυξημένου ρίσκου. Όπως τόνισε ο Svein Ringbakken της Norwegian Shipowners’ Mutual War Risks Insurance Association, η ναυτιλία βρίσκεται σήμερα στο στόχαστρο σε πολλά και διαφορετικά σημεία του κόσμου, από την Αρκτική μέχρι τη Νότια Σινική Θάλασσα.
Από την πλευρά του, ο Νίκος Τριανταφυλλάκης της W Marine επισήμανε ότι συντελείται μια ραγδαία αναδιάταξη της παγκόσμιας ισχύος, η οποία έχει καταστεί η νέα κανονικότητα, με τα πλοία να μετατρέπονται σε εργαλεία πίεσης και επιρροής.
Πέρα από τις ένοπλες συγκρούσεις, ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και ο λεγόμενος ρωσικός σκιώδης στόλος, ένα δίκτυο εκατοντάδων δεξαμενόπλοιων που λειτουργούν εκτός διεθνών προτύπων και ελέγχων. Η ύπαρξή του έχει αποσταθεροποιήσει έντονα την αγορά των τάνκερ και το παγκόσμιο ρυθμιστικό πλαίσιο, με επιπτώσεις που αναμένεται να έχουν μακροχρόνιο χαρακτήρα.
Η ταχύτητα των εξελίξεων επιβάλλει συνεχή προσαρμογή.
Οι ναυτιλιακές εταιρείες καλούνται να ενισχύσουν την ευελιξία τους τόσο στον στόλο όσο και στη λήψη αποφάσεων και στην τεχνολογική τους υποδομή.
Στην καθημερινότητα των διαχειριστών πλοίων κυριαρχούν οι αιφνίδιες αλλαγές κανονισμών και κυρώσεων, η ανάγκη αποφυγής επικίνδυνων περιοχών και οι ελλείψεις καυσίμων που οδηγούν σε συνεχείς ανασχεδιασμούς δρομολογίων.
Όλη αυτή η αβεβαιότητα επηρεάζει άμεσα και τις επενδυτικές αποφάσεις, με ορισμένες μεγάλες εταιρείες, όπως η Star Bulk Carriers, να καθυστερούν νέες παραγγελίες πλοίων ώστε να διατηρήσουν ρευστότητα.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου