“Ξυπνάω κουρασμένος”.
“Δεν έχω δύναμη να κάνω τίποτα”.
“Έχω συνέχεια άγχος χωρίς λόγο”.
“Ξυπνάω μέσα στη νύχτα στις 3 ή στις 4 τα ξημερώματα”.
“Νιώθω ότι το σώμα μου βρίσκεται σε μόνιμο συναγερμό και ανησυχία”.
Κάθε φορά που ακούω αυτές τις φράσεις, δεν σκέφτομαι αυτόματα κάποια διάγνωση αλλά έναν άνθρωπο που το σώμα του προσπαθεί απεγνωσμένα να του μιλήσει, αλλά εκείνος δεν έχει μάθει ακόμη να το ακούει.
Μία από τις πρώτες “γλώσσες επικοινωνίας” που χρησιμοποιεί ο οργανισμός μας είναι η κορτιζόλη. Εχουμε μάθει να την αποκαλούμε ορμόνη του στρες, είναι όμως άδικο να την περιορίζουμε σε αυτόν τον χαρακτηρισμό διότι η κορτιζόλη δεν είναι ο εχθρός μας αλλά ένας από τους σημαντικότερους μηχανισμούς επιβίωσης που διαθέτει ο ανθρώπινος οργανισμός.
Χάρη σε αυτήν ξυπνάμε το πρωί, αντιμετωπίζουμε μία λοίμωξη που θα μας χτυπήσει την πόρτα, αντέχουμε έναν τραυματισμό που μπορεί να προκύψει και ανταποκρινόμαστε σε μία δύσκολη κατάσταση.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν το σώμα αναγκάζεται να ζει σε κατάσταση διαρκούς πολέμου. Όταν δεν κοιμόμαστε σωστά, όταν ζούμε μέσα σε μόνιμο άγχος, όταν πονάμε για μήνες ή και χρόνια, όταν υπάρχει σιωπηλή χρόνια φλεγμονή, όταν εργαζόμαστε χωρίς την απαραίτητη ανάπαυση, όταν η ψυχή μας κουβαλάει βάρη που το σώμα αναγκάζεται να σηκώσει.
Τότε η κορτιζόλη παύει να είναι σύμμαχός μας και γίνεται ένας σιωπηλός δείκτης που μας προειδοποιεί ότι κάτι δεν πηγαίνει καλά και τότε αρχίζουν να εμφανίζονται πράγματα που πολλές φορές τα αντιμετωπίζουμε σαν άσχετα μεταξύ τους.
Η πίεση ανεβαίνει.
Το σάκχαρο απορρυθμίζεται.
Το λίπος συσσωρεύεται κυρίως στην κοιλιά.
Ο ύπνος γίνεται επιφανειακός.
Οι λοιμώξεις γίνονται συχνότερες.
Η μνήμη μειώνεται.
Η διάθεση αλλάζει.
Και ο άνθρωπος αισθάνεται ότι δεν είναι πια ο εαυτός του, ότι έχει χάσει εκείνον τον άνθρωπο που γνώριζε για μια ολόκληρη ζωή.
Υπάρχουν όμως και άνθρωποι στους οποίους η κορτιζόλη είναι χαμηλή, άνθρωποι που νιώθουν εξάντληση ακόμη και μετά από έναν καλό ύπνο, που δυσκολεύονται να σηκωθούν από το κρεβάτι, που ζαλίζονται εύκολα, που αισθάνονται ότι δεν έχουν πια κανένα ενεργειακό απόθεμα.
Άρα, η κορτιζόλη δεν είναι ένας ακόμη αριθμός σε μια εξέταση αίματος αλλά ένα παράθυρο που μας επιτρέπει να δούμε πώς λειτουργεί ο οργανισμός μας.
Επομένως, έχει σημασία να τη μετράμε σωστά.
Τώρα θα μου πείτε “βρε Δημήτρη, γίνεται να τρέχω κάθε μέρα στον μικροβιολόγο για αιμοληψία;” και με το δίκιο σας.
Ευτυχώς, η κορτιζόλη δεν μετριέται μόνο στο αίμα.
Μπορούμε να τη μετρήσουμε στο σάλιο, όπου αντανακλά κυρίως την ελεύθερη, βιολογικά ενεργή κορτιζόλη, χωρίς το άγχος μιας αιμοληψίας που πολλές φορές μπορεί να επηρεάσει την ίδια τη μέτρηση και στα ούρα, αντίστοιχα, όπου μπορούμε να εκτιμήσουμε τη συνολική παραγωγή της μέσα σε ένα εικοσιτετράωρο.
Κάθε δείγμα έχει τη δική του αξία, αρκεί να γνωρίζουμε τι πραγματικά αναζητούμε. Κρατήστε το αυτό!
Τα τελευταία χρόνια η επιστήμη προσπαθεί να κάνει τη διάγνωση πιο απλή, πιο γρήγορη και πιο προσιτή και κάπου εκεί, ανάμεσα σε ιδέες, ξενύχτια, αποτυχίες, πειραματισμούς και ατελείωτους καφέδες ή σοκολατούχα γάλατα βρίσκεται και η αφεντομουτσουνάρα μου.
Δεν μπορώ να συμβιβαστώ με την ιδέα ότι ένας άνθρωπος πρέπει να πληρώνει συνεχώς εξετάσεις ή να περιμένει μέρες μέχρι να μάθει τι συμβαίνει μέσα στο ίδιο του το σώμα. Έχω ως πυξίδα μου μία απλή σκέψη, όταν η πρόληψη γίνεται εύκολη, περισσότεροι άνθρωποι εξετάζονται και όταν περισσότεροι άνθρωποι εξετάζονται, περισσότερες ζωές μπορούν να αλλάξουν.
Δεν πιστεύω ότι η ιατρική του μέλλοντος θα βασίζεται μόνο σε πανάκριβα μηχανήματα αλλά και σε έξυπνες, αξιόπιστες και οικονομικές λύσεις που θα φέρουν τη διάγνωση πιο κοντά στον άνθρωπο. Η πραγματική καινοτομία δεν είναι να εντυπωσιάζεις με την τεχνολογία και μεταξωτές επικοινωνιακές κορδέλες μα να δίνεις στον απλό άνθρωπο τη δυνατότητα να γνωρίσει έγκαιρα τι συμβαίνει μέσα στο ίδιο του το σώμα και αυτό, πολλές φορές, κάνει τη διαφορά ανάμεσα στην έγκαιρη πρόληψη και στην καθυστερημένη θεραπεία.
Δεν γίνεται μία εξέταση κορτιζόλης να κοστίζει 12 ευρώ μέσω ταμείου και πολύ περισσότερο ιδιωτικά και να θέλεις να την κάνεις τέσσερις φορές μέσα στην ίδια ημέρα για να δεις αν η φυσιολογική της καμπύλη ακολουθεί τον σωστό κιρκάδιο ρυθμό. Δεν γίνεται να χρειάζεσαι 7 ευρώ για ράπιντ τεστ μέτρησης κορτιζόλης και να χρειάζονται 4 μετρήσεις τη μέρα για 3 μήνες. Κάπου ώπα! Basta la musica.
Όχι! Δεν μου άρεσαν ποτέ τα “δεν γίνεται”. Δημήτρη, πιάνουμε δουλειά.
Ένα τεστ με δείγμα σάλιου, αποτέλεσμα σε περίπου 10 λεπτά, χωρίς μηχάνημα, οικονομικό, αξιόπιστο, προσιτό σε κάθε άνθρωπο.
Η τεχνολογία αποκτά πραγματική αξία μόνο όταν υπηρετεί τον άνθρωπο και όχι όταν τον αποκλείει και στο τέλος της ημέρας, η ιατρική δεν είναι οι ατελείωτες εξετάσεις, ούτε οι αριθμοί, ούτε τα μηχανήματα.
Η ιατρική ήταν, είναι και θα παραμείνει ο άνθρωπος και όσο περνάει από το χέρι μου, θα συνεχίσω να παλεύω γι’ αυτό.
Δημήτρης Ποντίκας (απλά ένας άνθρωπος)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου