Ραγδαίες εξελίξεις - Τι προβλέπει το deal ΗΠΑ - Ιράν: ανοίγει χωρίς διόδια το Hormuz, άτακτη υποχώρηση Trump: το ουράνιο στο Ιράν.

Πληροφορίες αναφέρουν ότι τέσσερα αεροσκάφη της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ μεταβαίνουν στη Γενεύη για την προετοιμασία των υπογραφών - Ο J.D.Vance θα υπογράψει.

Καταιγιστικές είναι οι εξελίξεις στο ιρανικό ζήτημα καθώς επικρατεί γενικευμένη αισιοδοξία ότι ΗΠΑ και Ιράν έχουν καταλήξει σε μια πρώτη συμφωνία για το τέλος του πολέμου…
Ήδη διαρρέουν πληροφορίες για το τι ακριβώς θα προβλέπει αυτή η συμφωνία, η οποία φέρεται να έχει ονομαστεί «Islamabad Agreement».
Όπως αναφέρεται η συμφωνία θα εφαρμοστεί σε διάφορες φάσεις αν και προβλέπει το άμεσο άνοιγμα των Στενών του Hormuz χωρίς μάλιστα την επιβολή διοδίων ενώ υπάρχει και μια τεράστια υποχώρηση από την πλευρά του Αμερικανού προέδρου, Donald Trump, ο οποίος φέρεται να έχει συμφωνήσει ότι το εμπλουτισμένο ουράνιο του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος θα παραμείνει στο Ιράν…
Εφόσον, η συμφωνία αυτή επιβεβαιωθεί και επίσημα, θα είναι αναμφίβολα η πιο σημαντική διπλωματική εξέλιξη έως σήμερα για τον τερματισμό του πολέμου που διαρκεί ήδη για περισσότερο από τρεις μήνες…
Πάντως, το Ιράν μέσω του εκπροσώπου του υπουργείου Εξωτερικών, Esmaeil Baghai υποστήριξε πως πράγματι το μεγαλύτερο μέρος της συμφωνίας έχει συμφωνηθεί, αν και η Τεχεράνη δεν έχει δώσει - επισήμως - την τελική της έγκριση, στέλνοντας παράλληλα το μήνυμα ότι δεν πρόκειται να υπαναχωρήσει από τις «κόκκινες γραμμές» της…

Αxios: ΗΠΑ και Ιράν συμφώνησαν

Διαμεσολαβητής διπλωμάτης δήλωσε στο πρακτορείο Axios ότι «οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν έχουν συμφωνήσει στο κείμενο μιας συμφωνίας».
Το προσχέδιο που φέρεται να έχει συμφωνηθεί προβλέπει:
• Άμεση επαναλειτουργία των Στενών του Hormuz χωρίς τέλη διέλευσης.
• Αποκατάσταση της εμπορικής ναυσιπλοΐας στα προπολεμικά επίπεδα εντός 30 ημερών.
• Άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού.
• Παράταση της εκεχειρίας για 60 ημέρες, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.

Τι προβλέπει η Islamabad Agreement

Βάσει του δημοσιεύματος του Axios η συμφωνία φέρεται πλέον να έχει όνομα, τόπο υπογραφής και οριστικοποιημένο κείμενο.
Σύμφωνα με το Axios, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν κατέληξαν στο λεγόμενο Islamabad Agreement, το οποίο προβλέπει την άμεση επαναλειτουργία των Στενών του Hormuz χωρίς τέλη διέλευσης, την άρση του αποκλεισμού, την παράταση της εκεχειρίας για 60 ημέρες — συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου — καθώς και σταδιακή άρση κυρώσεων υπό την προϋπόθεση συμμόρφωσης των μερών.
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, τα ζητήματα που αφορούν το πυρηνικό πρόγραμμα δεν θα επιλυθούν άμεσα μέσω του αρχικού μνημονίου κατανόησης (Memorandum of Understanding - MOU).
Αντίθετα, το μνημόνιο θα καθορίζει το γενικό πλαίσιο και οι συγκεκριμένες πυρηνικές δεσμεύσεις θα αποτελέσουν αντικείμενο δεύτερης, πιο λεπτομερούς συμφωνίας.
Συγκεκριμένα: 

Σύμφωνα με πληροφορίες που αποδίδονται στο Axios, το προσχέδιο της συμφωνίας περιλαμβάνει τα εξής:

Πυρηνικό πρόγραμμα

- Το Ιράν δεσμεύεται ότι δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο.
- Το Ιράν εμφανίζεται πρόθυμο να προχωρήσει σε υποβάθμιση (down-blending) των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου εντός της χώρας, υπό την εποπτεία επιθεωρητών του ΟΗΕ.
- Οποιαδήποτε συγκεκριμένα μέτρα για το πυρηνικό πρόγραμμα θα εφαρμοστούν μόνο εφόσον επιτευχθεί δεύτερη, πιο αναλυτική συμφωνία σε μεταγενέστερο στάδιο.

Στενά του Hormuz

- Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα τερματίσουν τον ναυτικό αποκλεισμό.
- Τα Στενά του Hormuz θα ανοίξουν άμεσα χωρίς τέλη διέλευσης.
- Η εμπορική ναυσιπλοΐα θα επανέλθει στα προπολεμικά επίπεδα εντός 30 ημερών.

Λίβανος και περιφερειακή αποκλιμάκωση

- Η εκεχειρία θα επεκταθεί σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.

Κυρώσεις

- Οι κυρώσεις που αφορούν τις ιρανικές εξαγωγές πετρελαίου θα ανασταλούν για περίοδο 60 ημερών.
- Η περαιτέρω άρση κυρώσεων θα εξαρτηθεί από την εφαρμογή της συμφωνίας και από το κατά πόσο το Ιράν θα επιδείξει «καλή πίστη» στις επόμενες διαπραγματεύσεις.

Δεσμευμένα κεφάλαια

- Η Τεχεράνη ζητά την αποδέσμευση μέρους των παγωμένων περιουσιακών της στοιχείων αμέσως μετά την υπογραφή της αρχικής συμφωνίας.
- Η αμερικανική πλευρά φέρεται να προτείνει σταδιακή εκταμίευση των ποσών σε δόσεις (tranches).

Λεπτομέρειες εκεχειρίας

- Παράταση της εκεχειρίας για 60 ημέρες.
- Η συμφωνία φέρεται να έχει διαμεσολαβηθεί από το Κατάρ και το Πακιστάν.
- Εξετάζεται τελετή υπογραφής στη Γενεύη με συμμετοχή του Αντιπροέδρου των ΗΠΑ, JD Vance.
- Η συμφωνία φέρεται να φέρει την ονομασία «Islamabad Agreement».
Σύμφωνα πάντα με τις ίδιες πληροφορίες, το τελευταίο βήμα που απομένει είναι η τελική έγκριση από τον Mojtaba Khamenei, ενώ ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Benjamin Netanyahu φέρεται να μην είχε ενημερωθεί εκ των προτέρων για τις λεπτομέρειες των διαπραγματεύσεων και να αναζητούσε πληροφορίες μέσω επαφών στην Ουάσιγκτον.

Τι παραμένει αβέβαιο

Παρά τις πληροφορίες αυτές, Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν επανειλημμένα δηλώσει ότι:
- Δεν έχει ακόμη δοθεί η τελική έγκριση από τα αρμόδια όργανα της χώρας.
- Το κείμενο εξακολουθεί να εξετάζεται σε ανώτατο επίπεδο.
- Οι αναφορές περί οριστικοποιημένης συμφωνίας παραμένουν, κατά την Τεχεράνη, πρόωρες και σε μεγάλο βαθμό δημοσιογραφικές εικασίες.
Επομένως, τα παραπάνω περιγράφουν το περιεχόμενο του φερόμενου προσχεδίου συμφωνίας όπως παρουσιάζεται από πηγές που επικαλείται το Axios και όχι μια επίσημα επικυρωμένη συμφωνία.

Η υποχώρηση Trump

Το καθοριστικό σημείο που φέρεται να ξεκλείδωσε τη συμφωνία ήταν η αποδοχή από τον Donald Trump της πρότασης το υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο του Ιράν να υποβαθμιστεί (down-blending) εντός ιρανικού εδάφους υπό την εποπτεία επιθεωρητών του ΟΗΕ.
Συγκεκριμένα, αναφέρεται ότι ο Donald Trump φέρεται να έκανε την κρίσιμη παραχώρηση που ξεκλείδωσε τη συμφωνία με το Ιράν: το εμπλουτισμένο ουράνιο μπορεί να παραμείνει εντός ιρανικού εδάφους.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Axios, ο Trump αποδέχθηκε ότι μία από τις πιθανές λύσεις για τη διευθέτηση της διαφωνίας σχετικά με τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου είναι η υποβάθμιση (down-blending) του υλικού μέσα στο Ιράν, υπό την εποπτεία επιθεωρητών του ΟΗΕ.
Η εξέλιξη αυτή θεωρείται σημαντική μετατόπιση σε σχέση με τις προηγούμενες δημόσιες τοποθετήσεις του Trump, ο οποίος ζητούσε είτε την «ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ» των αποθεμάτων είτε την παράδοσή τους στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Στη Γενεύη οι υπογραφές από τον J.D.Vance

Κατά το δημοσίευμα, η συμφωνία διαμορφώθηκε μέσω διαμεσολάβησης του Κατάρ και του Πακιστάν.
Παράλληλα, εξετάζεται το ενδεχόμενο τελετής υπογραφής στη Γενεύη, με τη συμμετοχή του Αντιπροέδρου των ΗΠΑ, JD Vance.
Ήδη αναφέρεται ότι τέσσερα μεταγωγικά αεροσκάφη C-17 της αμερικανικής πολεμικής αεροπορίας φέρονται να έχουν μεταβεί στην Ευρώπη στο πλαίσιο προετοιμασιών για πιθανή τελετή υπογραφής.
Παράλληλα, ο Trump φέρεται να δήλωσε ότι «τακτοποιήσαμε τα πάντα, πήραμε ό,τι θέλαμε», προσθέτοντας ότι αμερικανικές δυνάμεις θα επιστρέψουν σύντομα στην πατρίδα.

Baghaei (εκπρόσωπος υπουργείου Εξωτερικών): «Το πρόβλημα είναι οι αντιφατικές θέσεις των ΗΠΑ»

Σύμφωνα με το πρακτορείο Mehr, ο εκπρόσωπος του ιρανικού Υπουργείου Εξωτερικών, Esmaeil Baghaei, σχολίασε τις αναφορές σχετικά με ενδεχόμενη συμφωνία μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών.
Ο Baghaei δήλωσε αρχικά ότι οι μεταβαλλόμενες τοποθετήσεις Αμερικανών αξιωματούχων δεν αποτελούν κάτι πρωτόγνωρο.
Όπως ανέφερε, κατά τους τελευταίους μήνες, αλλά και γενικότερα τον τελευταίο ενάμιση χρόνο, έχουν καταγραφεί επανειλημμένα αντιφατικές και αντικρουόμενες δηλώσεις από την αμερικανική πλευρά.
Υπογράμμισε ότι η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν εισήλθε στη διπλωματική διαδικασία με καλή πίστη και υπεύθυνη στάση.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού ΥΠΕΞ υποστήριξε ότι το βασικό πρόβλημα καθ’ όλη τη διάρκεια της διαπραγματευτικής διαδικασίας ήταν οι αντιφατικές προσεγγίσεις της Ουάσιγκτον.
Όπως ανέφερε, οι Ηνωμένες Πολιτείες προχώρησαν δύο φορές σε στρατιωτικές ενέργειες κατά του Ιράν ενώ βρίσκονταν σε εξέλιξη διαπραγματεύσεις, ενώ κατά το τελευταίο δίμηνο, περίοδο κατά την οποία ίσχυε δηλωμένη κατάπαυση του πυρός, τόσο οι ΗΠΑ όσο και το Ισραήλ παραβίασαν επανειλημμένα την εκεχειρία.

«Το Ιράν δεν υποχωρεί υπό πίεση»

Ο εκπρόσωπος του ΥΠΕΞ υποστήριξε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες επιχείρησαν να επιβάλουν «παράλογες απαιτήσεις», αλλά το Ιράν απέδειξε τόσο στο διπλωματικό όσο και στο στρατιωτικό πεδίο ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί πιέσεις ή εκβιασμούς.
Κατά τον ίδιο, η αμερικανική πλευρά επιχειρεί να παρουσιάσει την πρόοδο των συνομιλιών ως αποτέλεσμα πιέσεων και απειλών, ώστε να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι αυτή η τακτική αποδίδει.
«Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν έχει αποδείξει ότι οι κόκκινες γραμμές της είναι τα συμφέροντα του ιρανικού λαού και δεν πρόκειται να επιδείξει καμία ανοχή σε αυτό το ζήτημα», τόνισε o Ιρανός αξιωματούχος.

Οι διαμεσολαβητές παραμένουν ενεργοί

Ο Baghaei ανέφερε ότι, παρά τις αμερικανικές ενέργειες που επηρέασαν αρνητικά τη διπλωματική διαδικασία, οι προσπάθειες διαμεσολάβησης συνεχίζονται.
Σύμφωνα με τον ίδιο, τόσο το Πακιστάν όσο και το Κατάρ εξακολουθούν να εργάζονται για τη συνέχιση των επαφών, ενώ σύμβουλος του Υπουργού Εξωτερικών του Κατάρ επισκέφθηκε πρόσφατα την Τεχεράνη για σχετικές διαβουλεύσεις.
Επανέλαβε ότι το μεγαλύτερο μέρος του κειμένου έχει ουσιαστικά οριστικοποιηθεί και ότι το βασικό εμπόδιο παραμένουν οι συνεχείς μεταβολές της αμερικανικής στάσης.

Η τελική απόφαση εκκρεμεί

Απαντώντας σε ερώτηση σχετικά με δημοσιεύματα για τον χρόνο και τον τόπο υπογραφής μιας αρχικής συμφωνίας μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ, ο Baghaei δήλωσε ότι πρόκειται απλώς για δημοσιογραφικές εικασίες.
Τόνισε ότι οποιαδήποτε συμφωνία θα πρέπει πρώτα να εξεταστεί λεπτομερώς από τα αρμόδια θεσμικά όργανα της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν και μόνο όταν ολοκληρωθεί η διαδικασία λήψης αποφάσεων θα υπάρξει επίσημη ανακοίνωση.
«Όλα τα υπόλοιπα σενάρια σχετικά με τον τρόπο ή τον τόπο υπογραφής αποτελούν, προς το παρόν, δημοσιογραφικές εικασίες», σημείωσε.

Η κατάσταση στα Στενά του Hormuz

Αναφερόμενος στα Στενά του Hormuz, ο εκπρόσωπος του ιρανικού ΥΠΕΞ υποστήριξε ότι οι ενέργειες των Ηνωμένων Πολιτειών έχουν δημιουργήσει πρωτοφανή προβλήματα ασφαλείας στην περιοχή.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το Γενικό Επιτελείο των ιρανικών Ενόπλων Δυνάμεων ανακοίνωσε ότι, λόγω των συνθηκών που διαμορφώθηκαν μετά τις πρόσφατες αμερικανικές επιχειρήσεις, δεν είναι πλέον δυνατή η ασφαλής ναυσιπλοΐα στα Στενά.
Ο Baghaei δήλωσε ότι για τον λόγο αυτό ανακοινώθηκε το κλείσιμο των Στενών του Hormuz για όλα τα πλοία και απέδωσε αποκλειστικά στις Ηνωμένες Πολιτείες την ευθύνη για τη δημιουργία αυτής της κατάστασης.
Επιπλέον, ισχυρίστηκε ότι αμερικανικές επιθέσεις έπληξαν και εμπορικά πλοία, αναφέροντας ως παράδειγμα τρία ινδικά πλοία που υπέστησαν ζημιές, με αποτέλεσμα τον θάνατο μελών των πληρωμάτων τους.
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν θέσει σε κίνδυνο τη διεθνή ναυσιπλοΐα και το ελεύθερο θαλάσσιο εμπόριο», δήλωσε.

«Δεν έχουμε ακόμη καταλήξει σε τελική συμφωνία»

Κλείνοντας, ο Baghaei υπογράμμισε ότι η ιρανική ηγεσία παραμένει προσηλωμένη αποκλειστικά στα συμφέροντα του ιρανικού λαού, ανεξάρτητα από τις δηλώσεις, τις απειλές ή τις πιέσεις της άλλης πλευράς.
«Όταν καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι το κείμενο και το συνολικό πλαίσιο της συμφωνίας εξυπηρετούν τα συμφέροντα του ιρανικού λαού, θα το ανακοινώσουμε με πλήρη διαφάνεια», ανέφερε.
Πρόσθεσε ότι μέχρι τη στιγμή των δηλώσεών του δεν έχει υπάρξει τελική απόφαση για το κείμενο της συμφωνίας τερματισμού του πολέμου, καθώς το ζήτημα εξακολουθεί να εξετάζεται από τα αρμόδια θεσμικά όργανα της χώρας.
«Μέχρι αυτή τη στιγμή δεν έχουμε καταλήξει σε οριστική συμφωνία. Το θέμα βρίσκεται ακόμη υπό αξιολόγηση από τους αρμόδιους φορείς και θα ενημερώσουμε επίσημα μόλις ολοκληρωθεί η διαδικασία», κατέληξε.

Rezaei (σύμβουλος Mojtaba Khamenei): Να φύγουν οι Αμερικάνοι

Ο Mohsen Rezaei, σύμβουλος του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν υποστήριξε ότι ένας όρος είναι η άμεση αποχώρηση των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων από την περιοχή.
«Μία από τις θεμελιώδεις προϋποθέσεις του Ιράν είναι η πλήρης αποχώρηση των Ηνωμένων Πολιτειών και των αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων από τον Περσικό Κόλπο και την ευρύτερη περιοχή.
Οποιαδήποτε μελλοντική συμφωνία πρέπει να αντιμετωπίζει τον συνεχιζόμενο πόλεμο στη Γάζα και τη γενικότερη περιφερειακή κρίση.
Διαφορετικά, ας πάνε στο διάολο οι συμφωνίες τους» υπογράμμισε ο Rezaei.

Bloomberg: Δύσκολη η ανταλλαγή μυνημάτων

Η ανταλλαγή μηνυμάτων μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον πραγματοποιείται μέσω μιας σύνθετης διαδικασίας που περιλαμβάνει αγγελιοφόρους και διαμεσολαβητές, με στόχο να παραμείνει μυστική η τοποθεσία του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, Mojtaba Khamenei.
Την κατάσταση επιβαρύνουν περαιτέρω τα προβλήματα στη λειτουργία του διαδικτύου στη χώρα, σύμφωνα με δημοσίευμα του Bloomberg που επικαλείται Αμερικανούς αξιωματούχους, αναλυτές και άλλες πηγές.
«Οι προτάσεις των Αμερικανών διαπραγματευτών ακολουθούν μια έμμεση διπλωματική διαδρομή, συχνά με τη συμμετοχή Ιρανών αγγελιοφόρων, προκειμένου να αποκρυφθεί η τοποθεσία του Ανώτατου Ηγέτη Mojtaba Khamenei», αναφέρει το Bloomberg.
Σύμφωνα με τις πηγές του πρακτορείου, η επικοινωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν θυμίζει περισσότερο μια χρονοβόρα και περίπλοκη διαδικασία παρά κλασικές διαπραγματεύσεις, καθώς η ανταλλαγή μηνυμάτων μπορεί να απαιτεί αρκετές ημέρες.
Το Bloomberg επισημαίνει επίσης ότι η ασταθής σύνδεση στο διαδίκτυο κατά τη διάρκεια του πολέμου έχει δυσχεράνει περαιτέρω τις επαφές.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η παράδοση μηνυμάτων μέσω του WhatsApp καθυστερούσε έως και 48 ώρες.


Κατά τις ίδιες πληροφορίες, τα μηνύματα της Ουάσιγκτον περνούν αρχικά μέσω Πακιστανών αξιωματούχων, οι οποίοι τα μεταφέρουν στην Τεχεράνη τόσο τηλεφωνικά όσο και μέσω προσωπικών επαφών.
Ανώτερος αξιωματούχος της κυβέρνησης του Προέδρου Donald Trump φέρεται να εκτίμησε ότι ακόμη και αν οι Ηνωμένες Πολιτείες αποδέχονταν όλες τις απαιτήσεις του Ιράν, η ολοκλήρωση και υπογραφή μιας συμφωνίας θα απαιτούσε τουλάχιστον πέντε ημέρες.
Παράλληλα, σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο ειδικός απεσταλμένος του Λευκού Οίκου, Steve Witkoff, διατηρεί απευθείας δίαυλο επικοινωνίας με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών, Abbas Araghchi, τον οποίο η αμερικανική πλευρά χρησιμοποιεί συχνά για επαφές.
Το Bloomberg αναφέρει επίσης ότι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αποφάσισαν να πραγματοποιήσουν την πρώτη διά ζώσης συνάντηση με Ιρανούς αξιωματούχους μετά την έναρξη της σύγκρουσης, εν μέρει λόγω της δυσαρέσκειάς τους για τον αργό ρυθμό των διαπραγματεύσεων.

bankingnews.gr