Σε επικίνδυνα νέα επίπεδα ανεβαίνει η αντιπαράθεση Ισραήλ–Τουρκίας, με την κυβέρνηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου να εξαπολύει μετωπική επίθεση κατά του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και να στέλνει σαφές μήνυμα ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί τουρκική στρατιωτική εδραίωση στη Συρία.
Η νέα κλιμάκωση έρχεται λίγες ώρες μετά την απόφαση των τουρκικών Αρχών να εκδώσουν ένταλμα σύλληψης σε βάρος του Ισραηλινού πρωθυπουργού, εξέλιξη που η ισραηλινή πλευρά αντιμετωπίζει ως πολιτική επίθεση και απόπειρα εκφοβισμού της ηγεσίας και των Ενόπλων Δυνάμεων του Ισραήλ.
Το μέτωπο πλέον δεν περιορίζεται στη Γάζα ή στη διπλωματική αντιπαράθεση.
Η Συρία μετατρέπεται στο πραγματικό πεδίο όπου οι στρατηγικές της Τουρκίας και του Ισραήλ αρχίζουν να συγκρούονται άμεσα.
Και η τελευταία ανακοίνωση του γραφείου Νετανιάχου δείχνει ότι στην Ιερουσαλήμ θεωρούν πως έχει ξεπεραστεί ένα κρίσιμο όριο.
«Ο Ερντογάν επεκτείνει την επιθετικότητά του στη Συρία»
Η ισραηλινή κυβέρνηση επέλεξε εξαιρετικά σκληρή γλώσσα.
Το γραφείο του Μπενιαμίν Νετανιάχου κατηγόρησε ευθέως τον Τούρκο πρόεδρο ότι επιχειρεί να μεταφέρει την αντιπαράθεση με το Ισραήλ στο συριακό έδαφος.
Η ανακοίνωση αναφέρει χαρακτηριστικά:
«Ο Ερντογάν επιδιώκει τώρα να επεκτείνει την επιθετικότητά του εναντίον του Ισραήλ στη Συρία. Το Ισραήλ δεν θα το ανεχθεί».
Η συγκεκριμένη διατύπωση έχει ξεχωριστή βαρύτητα.
Δεν πρόκειται πλέον για γενικόλογη καταδίκη της τουρκικής πολιτικής.
Πρόκειται για διατύπωση κόκκινης γραμμής.
Η Ιερουσαλήμ παρουσιάζει την τουρκική δραστηριότητα στη Συρία ως άμεσο ζήτημα εθνικής ασφάλειας.
Η Συρία γίνεται το πιο επικίνδυνο μέτωπο Τουρκίας–Ισραήλ
Η ένταση αυξήθηκε μετά την πρόσφατη ισραηλινή αεροπορική επιδρομή στη Συρία και τις πληροφορίες και ανησυχίες για πιθανή βαθύτερη ανάπτυξη τουρκικών στρατιωτικών δυνατοτήτων στη χώρα.
Το Ισραήλ αντιμετωπίζει εδώ και χρόνια τη Συρία ως κρίσιμο χώρο για την ασφάλεια του βόρειου μετώπου του.
Η ισραηλινή Πολεμική Αεροπορία επιδιώκει να διατηρεί ελευθερία επιχειρήσεων, κυρίως απέναντι σε στρατιωτικές υποδομές ή δυνάμεις που θεωρεί ότι μπορούν να απειλήσουν το ισραηλινό έδαφος.
Η είσοδος της Τουρκίας σε αυτή την εξίσωση αλλάζει τα δεδομένα.
Αν η Άγκυρα εγκαταστήσει μόνιμες στρατιωτικές υποδομές, ραντάρ, συστήματα αεράμυνας, drones ή δυνάμεις σε κρίσιμες συριακές βάσεις, οι δύο στρατοί θα βρεθούν επιχειρησιακά πολύ πιο κοντά από ποτέ.
Και εκεί ακριβώς βρίσκεται ο κίνδυνος μιας ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης.
Η επίθεση στην Αμπού αλ-Ντουχούρ ως μήνυμα προς την Άγκυρα
Η πρόσφατη ισραηλινή στρατιωτική δράση στη Συρία έχει πλέον αποκτήσει ευρύτερο νόημα.
Η Ιερουσαλήμ φαίνεται να θέλει να καταστήσει σαφές ότι δεν θα περιμένει να ολοκληρωθεί μια τουρκική στρατιωτική υποδομή προτού αντιδράσει.
Η στρατηγική λογική είναι προληπτική:
να χτυπηθούν οι δυνατότητες πριν μετατραπούν σε τετελεσμένο.
Αυτό όμως δημιουργεί ένα ιδιαίτερα επικίνδυνο ερώτημα.
Τι θα συμβεί εάν σε μια επόμενη ισραηλινή επιχείρηση υπάρχουν Τούρκοι στρατιωτικοί στο έδαφος;
Ή εάν τουρκικό σύστημα αεράμυνας εντοπίσει ή «κλειδώσει» ισραηλινό μαχητικό;
Τότε μία αντιπαράθεση που σήμερα παραμένει ελεγχόμενη θα μπορούσε να αλλάξει χαρακτήρα μέσα σε λίγα λεπτά.
Η Άγκυρα εκδίδει ένταλμα κατά Νετανιάχου
Η πολιτική σύγκρουση, παράλληλα, έχει περάσει σε πρωτοφανές επίπεδο.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της υπόθεσης, οι τουρκικές Αρχές προχώρησαν στην έκδοση εντάλματος σύλληψης για τον Μπενιαμίν Νετανιάχου στο πλαίσιο έρευνας που σχετίζεται με την αναχαίτιση από το Ισραήλ στόλου ακτιβιστών που κατευθυνόταν προς τη Γάζα.
Η κίνηση προκάλεσε οργισμένη αντίδραση στην Ιερουσαλήμ.
Για το Ισραήλ, η ενέργεια δεν αντιμετωπίζεται ως ουδέτερη δικαστική διαδικασία, αλλά ως μέρος της ευρύτερης πολιτικής αντιπαράθεσης του Ερντογάν με την ισραηλινή κυβέρνηση.
«Αξιοθρήνητη προσπάθεια εκφοβισμού»
Το γραφείο Νετανιάχου απάντησε με εξαιρετικά επιθετικό ύφος:
«Η αξιοθρήνητη προσπάθεια του Ερντογάν να εκφοβίσει τους ηγέτες και τους στρατιώτες του Ισραήλ, της μοναδικής πραγματικής δημοκρατίας στη Μέση Ανατολή, δεν θα οδηγήσει πουθενά».
Η επιλογή των λέξεων αποκαλύπτει ότι η ισραηλινή πλευρά δεν θέλει απλώς να απορρίψει την τουρκική κίνηση.
Θέλει να την απονομιμοποιήσει πολιτικά.
Και το μήνυμα είναι ότι καμία νομική ή πολιτική πίεση της Άγκυρας δεν πρόκειται να αλλάξει τις αποφάσεις της ισραηλινής στρατιωτικής ηγεσίας.
«Αντισημίτης δικτάτορας»: Η Ιερουσαλήμ χτυπά προσωπικά τον Ερντογάν
Η ανακοίνωση δεν περιορίστηκε στις εξελίξεις στη Συρία.
Το γραφείο του Ισραηλινού πρωθυπουργού επανέφερε σειρά βαριών κατηγοριών κατά του Ερντογάν, χαρακτηρίζοντάς τον «αντισημίτη δικτάτορα».
Παράλληλα τον κατηγόρησε, μεταξύ άλλων, για:
- επιθέσεις εναντίον Κούρδων,
- φιλοξενία στελεχών της Χαμάς,
- κατοχή του βόρειου τμήματος της Κύπρου,
- φυλάκιση δημοσιογράφων,
- διώξεις πολιτικών αντιπάλων.
Η αναφορά στην Κύπρο έχει ιδιαίτερη γεωπολιτική βαρύτητα.
Το Ισραήλ επιλέγει να εντάξει πλέον ανοιχτά και το Κυπριακό στο κατηγορητήριο εναντίον της τουρκικής περιφερειακής πολιτικής.
Η Κύπρος μπαίνει στην ισραηλινοτουρκική αντιπαράθεση
Η αναφορά στην τουρκική κατοχή του βόρειου τμήματος της Κύπρου δεν είναι τυχαία.
Καθώς οι σχέσεις Ισραήλ–Κύπρου και Ισραήλ–Ελλάδας έχουν αποκτήσει σημαντικό στρατηγικό βάθος, η κυπριακή διάσταση συνδέεται όλο και περισσότερο με τη συνολική ισραηλινή ανάγνωση της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής.
Για την Ιερουσαλήμ, η Τουρκία δεν αποτελεί πλέον μόνο μία δύναμη που διαφωνεί με το Ισραήλ για τη Γάζα.
Παρουσιάζεται ως κράτος που επιδιώκει ισχυρότερο ρόλο:
στη Συρία,
στην Ανατολική Μεσόγειο,
στην Κύπρο,
στην περιφερειακή ασφάλεια,
και στον ευρύτερο μουσουλμανικό κόσμο.
Αυτό ακριβώς κάνει την αντιπαράθεση περισσότερο στρατηγική και λιγότερο προσωπική.
Η Χαμάς στο κέντρο της σύγκρουσης
Η ισραηλινή κυβέρνηση επαναφέρει επίσης συστηματικά τις σχέσεις της Άγκυρας με τη Χαμάς.
Η Τουρκία έχει εδώ και χρόνια επιλέξει διαφορετική πολιτική προσέγγιση απέναντι στην παλαιστινιακή οργάνωση από εκείνη του Ισραήλ.
Για την ισραηλινή πλευρά, όμως, η παρουσία ή η δραστηριότητα στελεχών της Χαμάς στην Τουρκία αποτελεί σοβαρό ζήτημα ασφαλείας και μία ακόμη απόδειξη, κατά την ισραηλινή οπτική, ότι η Άγκυρα δεν λειτουργεί ως ουδέτερος περιφερειακός παίκτης.
Αυτό βαθαίνει περαιτέρω το χάσμα.
Το Ισραήλ προειδοποιεί: «Θα αντιδρούμε με αποφασιστικότητα»
Σε ξεχωριστή τοποθέτηση, η ισραηλινή κυβέρνηση υπογράμμισε ότι πρόκειται να συνεχίσει να αντιδρά «με αποφασιστικότητα» απέναντι σε κινήσεις της Τουρκίας που θεωρεί αποσταθεροποιητικές ή απειλητικές για την ισραηλινή ασφάλεια.
Η λέξη «αποφασιστικότητα» αποκτά ιδιαίτερο βάρος όταν συνδέεται με όσα έχουν ήδη συμβεί στη Συρία.
Το μήνυμα προς την Άγκυρα είναι ότι η ισραηλινή αποτροπή δεν θα παραμείνει μόνο σε δηλώσεις.
Εάν το Ισραήλ θεωρήσει ότι δημιουργείται στρατιωτική απειλή, αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο επιχειρησιακής δράσης.
Γιατί η Συρία αποτελεί «κόκκινη γραμμή» για το Ισραήλ
Η ισραηλινή στρατηγική στη Συρία στηρίζεται σε μία θεμελιώδη αρχή:
κανένα εχθρικό ή δυνητικά απειλητικό στρατιωτικό σύστημα δεν πρέπει να αποκτήσει τέτοιο βάθος ώστε να περιορίζει την ελευθερία δράσης των IDF.
Μέχρι σήμερα το επίκεντρο αυτής της στρατηγικής ήταν κυρίως το Ιράν και οι φιλοϊρανικές οργανώσεις.
Η πιθανή εμφάνιση ισχυρής τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας δημιουργεί όμως ένα νέο και πολύ πιο περίπλοκο πρόβλημα.
Η Τουρκία δεν είναι μια μη κρατική οργάνωση.
Είναι μεγάλη στρατιωτική δύναμη, μέλος του ΝΑΤΟ και κράτος με σημαντική αμυντική βιομηχανία.
Μία άμεση στρατιωτική αντιπαράθεση με την Άγκυρα θα είχε εντελώς διαφορετικές συνέπειες από ένα ισραηλινό πλήγμα εναντίον μιας φιλοϊρανικής πολιτοφυλακής.
Ο μεγαλύτερος φόβος: Ένα λάθος που θα ξεκινήσει αλυσίδα αντιποίνων
Η πραγματική απειλή δεν είναι απαραίτητα ότι Νετανιάχου και Ερντογάν θα αποφασίσουν συνειδητά να οδηγηθούν σε πόλεμο.
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι ένα ανεξέλεγκτο στρατιωτικό περιστατικό.
Ένα ισραηλινό χτύπημα με τουρκικές απώλειες.
Μία τουρκική κατάρριψη ισραηλινού drone.
Ένα ισραηλινό μαχητικό που θα βρεθεί αντιμέτωπο με τουρκικό αντιαεροπορικό σύστημα.
Ένα θερμό επεισόδιο στη θάλασσα.
Μόλις υπάρξουν απώλειες, η πολιτική πίεση για αντίποινα μπορεί να γίνει τεράστια και στις δύο πλευρές.
Και τότε ο έλεγχος της κλιμάκωσης θα είναι πολύ δυσκολότερος.
Στο βάθος και η Ανατολική Μεσόγειος
Η Συρία δεν είναι το μοναδικό πιθανό μέτωπο.
Το Ισραήλ παρακολουθεί επίσης την αυξανόμενη τουρκική ναυτική δραστηριότητα και τη στρατηγική επέκταση της Άγκυρας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Εδώ η εξίσωση αποκτά άμεσο ελληνικό και κυπριακό ενδιαφέρον.
Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ έχουν αναπτύξει συνεργασία σε:
ενέργεια, άμυνα, στρατιωτική εκπαίδευση, πληροφορίες και θαλάσσια ασφάλεια.
Όσο βαθαίνει η αντιπαράθεση Τουρκίας–Ισραήλ, τόσο μεγαλύτερη γεωστρατηγική σημασία αποκτά αυτό το τρίγωνο.
Η Άγκυρα βλέπει Ελλάδα–Κύπρο–Ισραήλ ως ενιαία εξίσωση
Από τουρκικής πλευράς, η ενίσχυση αυτής της συνεργασίας αντιμετωπίζεται με αυξανόμενη καχυποψία.
Η Άγκυρα βλέπει ότι το Ισραήλ ενισχύει τις σχέσεις του με δύο κράτη με τα οποία η Τουρκία έχει σοβαρές διαφωνίες στην Ανατολική Μεσόγειο.
Για αυτό η κρίση στη Συρία δεν πρέπει να διαβάζεται απομονωμένη από όσα συμβαίνουν στο Αιγαίο, στην Κύπρο και στους ενεργειακούς σχεδιασμούς της περιοχής.
Όσο οι περιφερειακές γραμμές γίνονται πιο καθαρές, τόσο μεγαλύτερο είναι και το κόστος μιας νέας κρίσης.
Η Ουάσινγκτον μπροστά σε εφιαλτικό σενάριο
Υπάρχει όμως και ένας τρίτος μεγάλος παίκτης: οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Μία ανοιχτή σύγκρουση Ισραήλ–Τουρκίας θα δημιουργούσε εξαιρετικά δύσκολο δίλημμα στην Ουάσινγκτον.
Από τη μία, το Ισραήλ αποτελεί κορυφαίο στρατηγικό εταίρο των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή.
Από την άλλη, η Τουρκία παραμένει μέλος του ΝΑΤΟ και κρίσιμη γεωπολιτική δύναμη μεταξύ Ευρώπης, Μαύρης Θάλασσας και Μέσης Ανατολής.
Η Ουάσινγκτον έχει επομένως κάθε συμφέρον να εμποδίσει μια στρατιωτική σύγκρουση προτού γίνει ανεξέλεγκτη.
Ο Νετανιάχου ανεβάζει το κόστος για τον Ερντογάν
Η νέα ισραηλινή ανακοίνωση μπορεί να διαβαστεί και ως προσπάθεια αποτροπής.
Με την προσωπική επίθεση στον Ερντογάν, την αναφορά στην Κύπρο, στη Χαμάς και στη Συρία, το Ισραήλ επιχειρεί να αυξήσει το πολιτικό κόστος κάθε επόμενης τουρκικής κίνησης.
Το μήνυμα είναι:
η Τουρκία δεν θα μπορεί να επεκτείνει στρατιωτικά την παρουσία της στη Συρία χωρίς ισραηλινή αντίδραση.
Αυτό είναι το σημείο που θα δοκιμαστεί στην πράξη.
Η κρίση περνά πλέον από τα λόγια στα τετελεσμένα
Μέχρι πρόσφατα η αντιπαράθεση Νετανιάχου–Ερντογάν μπορούσε να αντιμετωπιστεί ως ένας ιδιαίτερα σκληρός πόλεμος δηλώσεων.
Αυτό αλλάζει.
Τώρα υπάρχουν:
στρατιωτικά πλήγματα στη Συρία, πιθανές τουρκικές αναπτύξεις, εντάλματα σύλληψης, προσωπικές κατηγορίες σε επίπεδο ηγετών και προειδοποιήσεις για αποφασιστική στρατιωτική αντίδραση.
Ο συνδυασμός όλων αυτών ανεβάζει αισθητά το επίπεδο κινδύνου.
Το επόμενο βήμα θα κρίνει πολλά
Όλα πλέον εξαρτώνται από το τι θα κάνει η Άγκυρα στη Συρία.
Εάν επιλέξει να περιορίσει τη στρατιωτική της παρουσία, μπορεί να υπάρξει χώρος αποκλιμάκωσης.
Αντίθετα, εάν προχωρήσει σε ανάπτυξη νέων στρατιωτικών υποδομών και συστημάτων, το Ισραήλ έχει ήδη προειδοποιήσει δημόσια ότι δεν πρόκειται να το ανεχθεί.
Αυτό σημαίνει πως ο επόμενος γύρος δεν θα είναι κατ’ ανάγκη διπλωματικός.
Μπορεί να είναι επιχειρησιακός.
Το πραγματικό μήνυμα της Ιερουσαλήμ
Η ισραηλινή ανακοίνωση έχει έναν βασικό αποδέκτη: τον ίδιο τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Και το μήνυμα είναι ευθύ:
η Συρία αποτελεί κόκκινη γραμμή.
Η Ιερουσαλήμ μπορεί να ανέχεται την πολιτική ρητορική, τις καταγγελίες και τις διπλωματικές συγκρούσεις.
Αλλά δεν δείχνει διατεθειμένη να αποδεχθεί μία Τουρκία που θα αποκτήσει στρατιωτική δυνατότητα να περιορίζει την ισραηλινή ελευθερία δράσης στα βόρεια.
Αυτό είναι που μετατρέπει την αντιπαράθεση από πολιτική σε στρατηγική.
Και από τη στιγμή που οι στρατηγικές γραμμές των δύο χωρών διασταυρώνονται πλέον στη Συρία, το ενδεχόμενο ενός πραγματικού θερμού επεισοδίου δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως θεωρητικό.
Ισραήλ και Τουρκία δεν βρίσκονται σε πόλεμο. Βρίσκονται όμως πολύ πιο κοντά στο σημείο όπου ένα λάθος μπορεί να προκαλέσει τον πόλεμο που και οι δύο δηλώνουν ότι δεν επιδιώκουν.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου