Η ανάπτυξη τουρκικών μαχητικών F-16 στην Εσθονία, στο πλαίσιο της αποστολής Baltic Air Policing του NATO, περνά ίσως απαρατήρητη για αρκετούς στη Δύση. Για τη Μόσχα όμως αποτελεί ένα ακόμη κομμάτι ενός πολύ μεγαλύτερου γεωπολιτικού παζλ, στο οποίο η Άγκυρα εγκαταλείπει σταδιακά την πολιτική των ισορροπιών και ευθυγραμμίζεται ολοένα και περισσότερο με τη στρατηγική των ΗΠΑ και της κυβέρνησης Τραμπ για την ανάσχεση της Ρωσίας.
Παρότι ορισμένοι αναλυτές χαρακτηρίζουν τη συμμετοχή της Τουρκίας ως μια τυπική νατοϊκή αποστολή ρουτίνας, το Κρεμλίνο φαίνεται να αξιολογεί εντελώς διαφορετικά τις εξελίξεις, εντάσσοντάς τις σε μια συνολική εικόνα στρατηγικής περικύκλωσης των δυτικών ρωσικών συνόρων.
Τουρκικά F-16 στην πρώτη γραμμή του NATO
Από την 1η Αυγούστου έως και τις 30 Νοεμβρίου, η Τουρκία έχει αναπτύξει πέντε μαχητικά F-16 και περίπου 80 στελέχη της Πολεμικής Αεροπορίας στην αεροπορική βάση Ämari της Εσθονίας, συμμετέχοντας στην αποστολή εναέριας αστυνόμευσης του NATO.
Αποστολή των τουρκικών αεροσκαφών είναι η επιτήρηση και προστασία του εναέριου χώρου της Εσθονίας, της Λετονίας και της Λιθουανίας, σε μία από τις πλέον ευαίσθητες περιοχές της Συμμαχίας απέναντι στη Ρωσία.
Για την Εσθονία, η παρουσία της Τουρκίας αποτελεί έμπρακτη επιβεβαίωση της νατοϊκής αλληλεγγύης, ενώ ταυτόχρονα ενισχύεται και η αμυντική συνεργασία των δύο χωρών, με αυξανόμενο ενδιαφέρον για εξοπλιστικά προγράμματα της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας.
Η Μόσχα βλέπει στρατηγική περικύκλωση
Στη ρωσική πρωτεύουσα, ωστόσο, η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική.
Το Κρεμλίνο θεωρεί ότι η παρουσία τουρκικών F-16 λίγα μόλις λεπτά πτήσης από τα ρωσικά σύνορα δεν αποτελεί μια απλή νατοϊκή υποχρέωση, αλλά μέρος της συνολικής στρατηγικής ενίσχυσης της δυτικής στρατιωτικής παρουσίας απέναντι στη Ρωσία.
Ρώσοι στρατιωτικοί αναλυτές εκτιμούν ότι κάθε νέα ανάπτυξη δυνάμεων στην περιοχή:
- μειώνει τον χρόνο αντίδρασης της Ρωσίας,
- αυξάνει την επιχειρησιακή ετοιμότητα του NATO,
- περιορίζει την ελευθερία κινήσεων της ρωσικής αεροπορίας, ιδιαίτερα στην περιοχή του Καλίνινγκραντ και της Βαλτικής.
Παρά το γεγονός ότι Μόσχα και Άγκυρα εξακολουθούν να διατηρούν ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας, η ρωσική ηγεσία αντιμετωπίζει πλέον με αυξανόμενη καχυποψία σχεδόν κάθε τουρκική στρατιωτική δραστηριότητα στις περιοχές που θεωρεί ζωτικής σημασίας.
Η Τουρκία ανοίγει μέτωπα γύρω από τη Ρωσία
Η Βαλτική αποτελεί μόνο μία διάσταση.
Για τη Μόσχα, η Τουρκία εμφανίζεται πλέον ταυτόχρονα σε όλα σχεδόν τα γεωπολιτικά μέτωπα που επηρεάζουν άμεσα τη ρωσική ασφάλεια.
Μαύρη Θάλασσα
Μετά την εισβολή στην Ουκρανία, η Μαύρη Θάλασσα μετατράπηκε σε μία από τις πιο επικίνδυνες στρατιωτικές ζώνες του πλανήτη.
Η Τουρκία:
- ελέγχει τα Στενά του Βοσπόρου και των Δαρδανελίων βάσει της Συνθήκης του Μοντρέ,
- συμμετέχει σε επιχειρήσεις αποναρκοθέτησης,
- πραγματοποιεί κοινές ναυτικές δραστηριότητες με Ρουμανία και Βουλγαρία.
Για τη ρωσική στρατιωτική ηγεσία, οι κινήσεις αυτές ενισχύουν τη δυνατότητα του NATO να περιορίσει τη δράση του ρωσικού Στόλου της Μαύρης Θάλασσας.
Νότιος Καύκασος: η “πίσω αυλή” της Ρωσίας αλλάζει χέρια
Ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία προκαλεί στη Μόσχα η συνεχής ενίσχυση της τουρκικής παρουσίας στον Νότιο Καύκασο.
Η Άγκυρα αποτελεί πλέον τον βασικό στρατιωτικό και πολιτικό υποστηρικτή του Αζερμπαϊτζάν, έχοντας αποκτήσει καθοριστικό ρόλο μετά τον πόλεμο στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ.
Οι:
- κοινές στρατιωτικές ασκήσεις,
- τα κέντρα συντονισμού,
- η διαρκής παρουσία Τούρκων στρατιωτικών συμβούλων,
εκλαμβάνονται από το Κρεμλίνο ως ευθεία διείσδυση σε μια περιοχή που επί δεκαετίες θεωρούνταν αποκλειστική ζώνη ρωσικής επιρροής.
Συρία: η μεγαλύτερη στρατηγική απώλεια της Μόσχας
Ακόμη πιο δραματικές είναι οι εξελίξεις στη Συρία.
Η Τουρκία έχει αναδειχθεί στον βασικό ξένο στρατιωτικό σύμμαχο της νέας συριακής ηγεσίας, αναλαμβάνοντας ενεργό ρόλο:
- στην αναδιοργάνωση των ενόπλων δυνάμεων,
- στην εκπαίδευση προσωπικού,
- στον εξοπλισμό του νέου στρατού,
- στην πραγματοποίηση κοινών στρατιωτικών ασκήσεων, όπως η EFES.
Παράλληλα, η Άγκυρα ενισχύει την οικονομική της επιρροή μέσω:
- της αναβάθμισης του συνοριακού περάσματος Μπαμπ αλ-Χάουα,
- νέων εμπορικών δικτύων,
- σχεδίων επαναλειτουργίας της σιδηροδρομικής σύνδεσης Τουρκίας–Χαλεπίου.
Η Ρωσία περιορίζεται πλέον ουσιαστικά στις δύο στρατιωτικές της βάσεις, των οποίων η μακροπρόθεσμη παρουσία παραμένει αβέβαιη.
Η στρατηγική στροφή του Ερντογάν
Παρά τις οικονομικές σχέσεις με τη Ρωσία, η συνολική εικόνα δείχνει ότι η Τουρκία επιχειρεί να αναβαθμίσει τον ρόλο της ως βασικός πυλώνας της νοτιοανατολικής πτέρυγας του NATO.
Η σταδιακή σύγκλιση της Άγκυρας με τις αμερικανικές στρατηγικές προτεραιότητες, ιδιαίτερα υπό τη νέα αμερικανική διοίκηση, προκαλεί ολοένα μεγαλύτερη δυσπιστία στο Κρεμλίνο, το οποίο βλέπει να περιορίζεται η γεωπολιτική του επιρροή σε περιοχές όπου επί δεκαετίες διατηρούσε πρωταγωνιστικό ρόλο.
Η επόμενη ημέρα στις σχέσεις Ρωσίας – Τουρκίας
Οι σχέσεις Μόσχας και Άγκυρας χαρακτηρίζονται από μια σύνθετη ισορροπία συνεργασίας και ανταγωνισμού. Παρότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικοί οικονομικοί και ενεργειακοί δεσμοί, η στρατηγική αντιπαράθεση είναι πλέον εμφανής σε πολλαπλά μέτωπα, από τη Βαλτική και τη Μαύρη Θάλασσα έως τον Καύκασο και τη Συρία.
Το κατά πόσο αυτή η αυξανόμενη γεωπολιτική αντιπαράθεση θα οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερη ένταση θα εξαρτηθεί από τις εξελίξεις στα περιφερειακά μέτωπα και από τις επιλογές τόσο της Άγκυρας όσο και της Μόσχας τα επόμενα χρόνια. Σε κάθε περίπτωση, οι πρόσφατες κινήσεις της Τουρκίας επιβεβαιώνουν ότι η ισορροπία ισχύος στην ευρύτερη περιοχή μεταβάλλεται με ταχύ ρυθμό και παρακολουθείται στενά από όλες τις μεγάλες δυνάμεις.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου