Παράξενα φωτεινά φαινόμενα στον ουρανό, τα οποία προκάλεσαν φόβο, δέος αλλά και θρησκευτικούς συμβολισμούς, καταγράφονται εδώ και αιώνες στην Κύπρο. Από το «μέγα σημάδιν» που περιγράφει ο μεσαιωνικός χρονικογράφος Λεόντιος Μαχαιράς το 1426 μέχρι το μυστηριώδες «Πλατάνιν» της λαϊκής παράδοσης, οι μαρτυρίες συνθέτουν ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον κεφάλαιο της κυπριακής ιστορίας και λαογραφίας.
Το «σημάδιν» πριν από τη μάχη της Χοιροκοιτίας.
Μία από τις αρχαιότερες αναφορές προέρχεται από τον Λεόντιο Μαχαιρά, ο οποίος περιγράφει ένα εντυπωσιακό ουράνιο φαινόμενο τη νύχτα της 6ης προς 7η Ιουλίου 1426, λίγες ώρες πριν από τη μεγάλη μάχη της Χοιροκοιτίας, όπου ο βασιλιάς της Κύπρου Ιανός ηττήθηκε από τους Μαμελούκους της Αιγύπτου.
Στο χρονικό του αναφέρει χαρακτηριστικά: «Τό μεσονυκτικόν ἐγίνην ἓναν μέγαν σημάδιν, ἓναν ἂστρο μέγαν ἐστάθην εἰς τόν οὐρανόν καί ἒππεσεν ἀπάνω τοῦ πύργου καί οἱ λάς ἐτρομάξαν...»
Για τους ανθρώπους της εποχής, το φαινόμενο θεωρήθηκε προμήνυμα των τραγικών εξελίξεων που ακολούθησαν.
Το μυστηριώδες «Πλατάνιν»
Αρκετούς αιώνες αργότερα, η κυπριακή παράδοση διατήρησε ζωντανή την πίστη σε ένα άλλο ανεξήγητο ουράνιο φαινόμενο, γνωστό ως «Πλατάνιν».
Σύμφωνα με τη λαϊκή δοξασία, εμφανίζεται τα μεσάνυχτα της 5ης προς 6η Αυγούστου (ή 18ης προς 19η Αυγούστου με το νέο ημερολόγιο), κατά την εορτή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος.
Η παράδοση αναφέρει ότι εκείνη τη στιγμή «ανοίγει ο ουρανός» και εμφανίζεται ένα εκτυφλωτικό λευκό φως, μέσα στο οποίο ο Χριστός παρουσιάζεται καθισμένος σε θρόνο δόξας, περιστοιχισμένος από αγγέλους. Η λάμψη, σύμφωνα με τις περιγραφές, είναι τόσο έντονη ώστε η νύχτα μοιάζει με καταμεσήμερο.
Παράλληλα, επικρατούσε η πεποίθηση ότι μόνο οι πραγματικά τίμιοι και δίκαιοι άνθρωποι μπορούσαν να αντικρίσουν το φαινόμενο, ενώ όποιος προλάβαινε να κάνει μια ευχή εκείνη τη στιγμή, αυτή πραγματοποιούνταν.
Ολόκληρα χωριά ξαγρυπνούσαν.
Η πίστη στο «Πλατάνιν» ήταν τόσο ισχυρή, ώστε μέχρι και τον προηγούμενο αιώνα πολλοί Κύπριοι ξαγρυπνούσαν τη συγκεκριμένη νύχτα στις αυλές, στα δώματα ή στην ύπαιθρο, περιμένοντας να δουν το φαινόμενο.
Οι λαογράφοι καταγράφουν μάλιστα περιπτώσεις όπου μέσα σε μια ομάδα ανθρώπων μόνο ένας ή δύο ισχυρίζονταν ότι είχαν δει τη μεγάλη λάμψη, ενώ οι υπόλοιποι δεν έβλεπαν απολύτως τίποτα.
Η εμφάνιση του 1992.
Το ενδιαφέρον αναζωπυρώθηκε το καλοκαίρι του 1992, όταν λίγο μετά τα μεσάνυχτα της 18ης προς 19η Αυγούστου εκατοντάδες πολίτες σε διάφορες περιοχές της Κύπρου ανέφεραν ότι είδαν μια τεράστια, αθόρυβη φωτεινή λάμψη στον ουρανό.
Το γεγονός προκάλεσε εκτεταμένες συζητήσεις στον Τύπο και στα ηλεκτρονικά μέσα, ενώ επιστήμονες και ερευνητές διατύπωσαν διαφορετικές εκτιμήσεις. Κάποιοι απέδωσαν το φαινόμενο σε πιθανή εκτόξευση πυραύλου από τις βρετανικές βάσεις, χωρίς ωστόσο να υπάρξει οριστική εξήγηση.
Άλλοι ερευνητές, μεταξύ των οποίων και ο Ανδρέας Παυλίδης, υποστήριξαν ότι επρόκειτο για το παραδοσιακό «Πλατάνιν», επισημαίνοντας ότι σχετικές μαρτυρίες υπάρχουν ήδη από τον 19ο αιώνα, πολύ πριν εμφανιστούν τα σύγχρονα τεχνολογικά μέσα.
Οι ιστορικές μαρτυρίες.
Αναφορές στο «Πλατάνιν» συναντώνται στα έργα του Αθανασίου Σακελλαρίου, του Γεώργιου Λουκά και του Ξενοφώντα Φαρμακίδη, οι οποίοι περιγράφουν την πεποίθηση ότι κατά την παραμονή της Μεταμορφώσεως «ανοίγει ο ουρανός» και πλημμυρίζει από υπέρλαμπρο φως.
Παράλληλα, το «Χρονικόν της Λύσης» καταγράφει και άλλες ανεξήγητες φωτεινές εμφανίσεις στον ουρανό κατά τα έτη 1843 και 1870, ενώ αναφέρεται και στον μεγάλο κομήτη του 1909, ο οποίος είχε προκαλέσει φόβο στους κατοίκους.
Μυστήριο που παραμένει.
Είτε επρόκειτο για μετεωρίτες, κομήτες, ατμοσφαιρικά φαινόμενα ή γεγονότα που με τον χρόνο ενσωματώθηκαν στη λαϊκή παράδοση, οι σχετικές καταγραφές αποδεικνύουν ότι οι Κύπριοι παρατηρούσαν τον ουρανό επί αιώνες και προσπαθούσαν να ερμηνεύσουν τα ανεξήγητα φαινόμενα μέσα από την πίστη, την ιστορία και τις εμπειρίες τους.
Από το «μέγα σημάδιν» του Λεόντιου Μαχαιρά το 1426 μέχρι το μυστηριώδες «Πλατάνιν», τα ανεξήγητα ουράνια φαινόμενα εξακολουθούν να αποτελούν ένα από τα πιο γοητευτικά και ανεξερεύνητα κεφάλαια της κυπριακής λαογραφίας.|
Μια πιθανή εξήγηση.
Αν και δεν είναι δυνατόν να εξακριβωθεί τι ακριβώς είδαν οι κάτοικοι της εποχής, αστρονομικά η περιγραφή του Λεόντιου Μαχαιρά ταιριάζει περισσότερο με την εμφάνιση ενός εξαιρετικά λαμπρού μετεωρίτη , ο οποίος έδωσε την εντύπωση ότι κατέπεσε κοντά στον πύργο της Χοιροκοιτίας. Για τους ανθρώπους του 15ου αιώνα, ωστόσο, το φαινόμενο ερμηνεύτηκε ως ουράνιο σημάδι και προμήνυμα των δραματικών γεγονότων που ακολούθησαν.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου