Πόσο ευάλωτες είναι οι Μονάδες Αφαλάτωσης στις άνυδρες χώρες - Έκθεση αποκαλύπτει ότι ενδεχόμενο πλήγμα θα προκαλούσε ζήτημα επιβίωσης για εκατομμύρια ανθρώπους.
Έντονη είναι η ανησυχία σε όλο τον πλανήτη πλέον για την ροή του πετρελαίου και το πέρασμά του από τα Στενά του Ορμούζ, που λέγεται πως ναρκοθέτησαν ήδη οι Ιρανοί. Κάποιες χώρες της περιοχής όμως, έχουν έναν επιπλέον φόβο, που δεν αποκλείεται να αποδειχθεί ισχυρότερος από το πετρέλαιο: τον φόβο για το νερό, καθώς οι μονάδες αφαλάτωσης που για χρόνια ήταν το τεχνολογικό τους επίτευγμα, μπορεί ξαφνικά να μεταστραφούν στον πιο αδύναμο κρίκο τους σε καιρό πολέμου.
Η εξάρτηση από την αφαλάτωση.
Οι άνυδρες χώρες του Κόλπου, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την αφαλάτωση – τη διαδικασία μετατροπής του θαλασσινού νερού σε πόσιμο νερό. Χάρη σε αυτήν την τεχνολογία, μια περιοχή που χαρακτηρίζεται από λειψυδρία κατάφερε να φιλοξενεί πλέον πλούσια γήπεδα γκολφ, τεράστια υδάτινα πάρκα, ακόμη και κλειστές πίστες σκι.
Όμως όπως συνέβη με την αποκοτιά του μυθικού βασιλιά Μίδα, έτσι και οι σύγχρονοι… απόγονοί του, δεν σκέφτηκαν το εφιαλτικό σενάριο τα γήπεδα του γκολφ και η χλιδή να τους κάνουν τραγικά ευάλωτους σε καιρό πολέμου. Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή όμως άλλαξε απότομα τις προτεραιότητες. Έτσι ενώ όλη η υφήλιος ανησυχεί για τα καύσιμα, οι χώρες που θησαυρίζουν χρόνια από την εξόρυξη και την εμπορία τους ανησυχούν για το δικό τους «χρυσάφι», δηλαδή για το νερό. Και φυσικά οι Ιρανοί ξέρουν καλά αυτούς τους μύχιους φόβους τους.
Την εβδομάδα που πέρασε αξιωματούχοι στο Μπαχρέιν δήλωσαν στο CNN ότι ένα ιρανικό drone προκάλεσε ζημιά σε μια μονάδα αφαλάτωσης, αν και η παροχή νερού παρέμεινε ανεπηρέαστη. Ακολούθησε ο ισχυρισμός του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών Abbas Araghchi ότι και οι Ηνωμένες Πολιτείες έπληξαν μια εγκατάσταση αφαλάτωσης στο νησί Qeshm, επηρεάζοντας 30 χωριά – μια πράξη που χαρακτήρισε «επικίνδυνη κίνηση».
Στον Περσικό Κόλπο οι εκατοντάδες μονάδες αφαλάτωσης παρέχουν πόσιμο νερό σε περίπου 100 εκατομμύρια ανθρώπους. Ενώ το Ιράν εξακολουθεί να αντλεί το μεγαλύτερο μέρος του νερού του από ποτάμια και υπόγεια ύδατα, τα έθνη του Κόλπου δεν έχουν σχεδόν καθόλου φυσικές πηγές γλυκού νερού. Χώρες όπως το Κουβέιτ, το Ομάν και το Μπαχρέιν βασίζονται σχεδόν εξ ολοκλήρου στην αφαλάτωση για την επιβίωσή τους.
Τυχόν συντονισμένη επίθεση σε αυτές τις εγκαταστάσεις θα αποτελούσε μια «σχεδόν αδιανόητη κλιμάκωση», δήλωσε στο CNN ο Michael Christopher Low, διευθυντής του Κέντρου Μέσης Ανατολής στο Πανεπιστήμιο της Γιούτα. Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, οι κανόνες εμπλοκής αλλάζουν.
Τα «βασίλεια του θαλασσινού νερού»
Το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο μετέτρεψαν τον Κόλπο μέσα σε λίγες δεκαετίες από μια περιοχή αραιοκατοικημένων κρατών σε πλούσια έθνη με λαμπερές, πολύβουες μητροπόλεις. Ωστόσο, ο ρόλος της αφαλάτωσης, ήταν η κινητήρια δύναμη που επέτρεψε την πληθυσμιακή έκρηξη στις ερημικές περιοχές τους.
Τα κράτη του Κόλπου έχουν γίνει «βασίλεια του θαλασσινού νερού», σύμφωνα με τον Low, ο οποίος συγγράφει ένα βιβλίο με τον ίδιο τίτλο. Η εξάρτηση είναι συγκλονιστική: περίπου 90% στο Κουβέιτ και το Ομάν, 85% στο Μπαχρέιν και 70% στη Σαουδική Αραβία. Μεγάλες πόλεις όπως το Άμπου Ντάμπι, το Ντουμπάι, η Ντόχα, η Πόλη του Κουβέιτ και η Τζέντα βασίζονται πλέον σχεδόν αποκλειστικά στο αφαλατωμένο νερό. Αυτή η εξάρτηση είναι ταυτόχρονα θαύμα και αδυναμία. «Οι οικονομίες τους, ακόμη και η βραχυπρόθεσμη επιβίωση των πληθυσμών τους, εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την ασφάλεια αυτών των εγκαταστάσεων», σημειώνει ο Nader Habibi, καθηγητής οικονομικών της Μέσης Ανατολής στο Πανεπιστήμιο Brandeis.
Το νερό ως «στόχος πολέμου»
Η στόχευση κρίσιμων πολιτικών υποδομών απαγορεύεται αυστηρά από το διεθνές δίκαιο. Ωστόσο, υπάρχει ιστορικό προηγούμενο. Το 1991, κατά τη διάρκεια του Πολέμου του Κόλπου, το Ιράκ απελευθέρωσε σκόπιμα εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου στον Περσικό Κόλπο, μολύνοντας την είσοδο για τις μονάδες αφαλάτωσης. Το Κουβέιτ αναγκάστηκε τότε να αναζητήσει επείγουσες αποστολές εμφιαλωμένου νερού από την Τουρκία και τη Σαουδική Αραβία.
Την τελευταία δεκαετία, υπήρξε μια «σημαντική διάβρωση των κανόνων» σχετικά με τις επιθέσεις σε υποδομές ύδρευσης. Η Ρωσία έχει εξαπολύσει πάνω από 100 επιθέσεις σε εγκαταστάσεις ύδρευσης της Ουκρανίας, ενώ το Ισραήλ έχει καταστρέψει υποδομές ύδρευσης και αποχέτευσης στη Γάζα. «Δυστυχώς, έχει γίνει τάση», λέει η Marwa Daoudy, αναπληρώτρια καθηγήτρια διεθνών σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Georgetown. «Το νερό έχει προστεθεί στη μακρά λίστα στόχων και όπλων πολέμου».
Ενώ μια άμεση επίθεση αποτελεί πρωταρχικό φόβο, υπάρχει επίσης ο κίνδυνος έμμεσης ζημιάς, καθώς οι μονάδες αφαλάτωσης συχνά βρίσκονται σε συστέγαση με σταθμούς παραγωγής ενέργειας και λιμάνια για λόγους αποδοτικότητας. Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, αναφέρθηκαν ζημιές στο εργοστάσιο Fujairah F1 στα ΗΑΕ και στο εργοστάσιο Doha West στο Κουβέιτ, οι οποίες προφανώς προκλήθηκαν από επιθέσεις σε κοντινές εγκαταστάσεις.
Το χτύπημα αυτών των μονάδων δεν θα σήμαινε άμεση καταστροφή, καθώς τα έθνη του Κόλπου διατηρούν στρατηγικά αποθέματα και τα οικονομικά μέσα για τη διαχείριση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης. Ωστόσο, οι επιθέσεις σε τεράστιες εγκαταστάσεις που εξυπηρετούν πόλεις όπως το Ριάντ ή το Ντουμπάι θα μπορούσαν να έχουν υπαρξιακές συνέπειες. Αυτές οι εγκαταστάσεις είναι τεχνολογικά πολύπλοκες και θα μπορούσαν να χρειαστούν εβδομάδες για να επισκευαστούν εάν υποστούν σοβαρές ζημιές.
«Σαν πλήγμα με πυρηνικά όπλα»
Η ευπάθεια στο νερό δεν είναι κάτι καινούργιο για αυτά τα κράτη. Μια έκθεση της CIA του 2010 σημείωσε ότι η διακοπή της αφαλάτωσης στην περιοχή «θα μπορούσε να έχει πιο σοβαρές συνέπειες από την απώλεια οποιασδήποτε άλλης βιομηχανίας ή εμπορεύματος».
Ο Κόλπος εισέρχεται στην πιο καυτή του περίοδο, με την άνοιξη να έχει ήδη φτάσει και το καλοκαίρι να πλησιάζει. «Οι υδάτινοι πόροι θα δεχθούν ακόμη μεγαλύτερη πίεση όσο διαρκεί η σύγκρουση», προειδοποιεί ο Zane Swanson του προγράμματος CSIS Global Food and Water Security. Κανείς δεν ξέρει αν το Ιράν θα επιλέξει τελικά αυτό το μονοπάτι, αλλά οι ειδικοί συμφωνούν ότι ένα συντονισμένο χτύπημα στην αφαλάτωση θα ήταν μια σαφής υπέρβαση της κόκκινης γραμμής. Θα ήταν, «σαν να καταφεύγουμε σε πυρηνικά όπλα». Το πολιτικό και ψυχολογικό τραύμα θα ήταν τόσο βαθύ που είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς.
Ποια είναι τα στρατηγικά αποθέματα νερού ανά χώρα
Τα στρατηγικά αποθέματα νερού στις χώρες του Περσικού Κόλπου είναι περιορισμένα και η επάρκειά τους αποτελεί κρίσιμο ζήτημα εθνικής ασφάλειας.
Η κατάσταση των αποθεμάτων διαμορφώνεται ως εξής ανάλογα με τη χώρα:
- Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ): Θεωρούνται από τα καλύτερα προετοιμασμένα κράτη, διαθέτοντας στρατηγικά αποθέματα νερού που επαρκούν για 45 ημέρες.
- Σαουδική Αραβία: Ιστορικά, αναφορές (όπως ένα διπλωματικό έγγραφο του 2008) προειδοποιούσαν ότι το Ριάντ θα έπρεπε να εκκενωθεί μέσα σε μία εβδομάδα εάν οι υποδομές αφαλάτωσης υφίσταντο σοβαρές ζημιές. Έκτοτε, η χώρα έχει επενδύσει σημαντικά σε δίκτυα αγωγών και στρατηγικές δεξαμενές αποθήκευσης για να μετριάσει τον κίνδυνο βραχυπρόθεσμων διαταραχών
- Κατάρ, Μπαχρέιν και Κουβέιτ: Αυτά τα μικρότερα κράτη είναι τα πιο ευάλωτα, καθώς διαθέτουν ελάχιστα στρατηγικά αποθέματα. Στο Κουβέιτ, το 90% του πόσιμου νερού προέρχεται από την αφαλάτωση, γεγονός που σημαίνει ότι οποιαδήποτε παρατεταμένη διακοπή λειτουργίας των μονάδων θα μπορούσε να οδηγήσει σε εξάντληση των αποθεμάτων μέσα σε λίγες μόνο ημέρες,.
Συνολικά, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι οι περισσότερες μεγάλες πόλεις του Κόλπου δεν θα μπορούσαν να συντηρήσουν τους πληθυσμούς τους για περισσότερο από λίγες ημέρες χωρίς τη συνεχή λειτουργία των μονάδων αφαλάτωσης, γεγονός που καθιστά αυτές τις υποδομές πρωταρχικούς στόχους σε περιόδους συγκρούσεων.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου