Ο αστροφυσικός Χρύσανθος Φάκας κλήθηκε να εξηγήσει στο τηλεοπτικό «Πρωτοσέλιδο» το φαινόμενο των έντονων λάμψεων που παρατηρήθηκαν στον ουρανό της Κύπρου τις τελευταίες ημέρες, οι οποίες συνδέονται με στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή. Όπως τόνισε, πρόκειται για ένα καθαρά επιστημονικό ζήτημα, το οποίο όμως, όπως είπε χαρακτηριστικά, «δεν είναι ευχάριστο», καθώς αποτελεί ακόμη ένα παράδειγμα της χρήσης της επιστήμης για καταστροφικούς σκοπούς.

Ο κ. Φάκας εξήγησε ότι στο επίκεντρο των φαινομένων βρίσκονται οι πύραυλοι μεγάλου βεληνεκούς. Υπενθύμισε ότι η τεχνολογία των πυραύλων αναπτύχθηκε αρχικά κατά τον World War II από τη ναζιστική Γερμανία, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τους πυραύλους V-2 που χρησιμοποιήθηκαν για βομβαρδισμούς στο Λονδίνο. Παρότι η ίδια τεχνολογία αποτέλεσε τη βάση για την ανάπτυξη των διαστημικών αποστολών, τόνισε ότι από την αρχή συνδέθηκε και με τη στρατιωτική χρήση. «Ο πύραυλος είναι ένα επιστημονικό εργαλείο», σημείωσε, εξηγώντας ότι η χρήση του καθορίζεται από το τι φέρει στην κεφαλή του: μπορεί να μεταφέρει ανθρώπους στο διάστημα, αλλά μπορεί επίσης να φέρει συμβατικά εκρηκτικά ή ακόμη και πυρηνική κεφαλή.

Σήμερα, σύμφωνα με τον αστροφυσικό, η τεχνολογία έχει εξελιχθεί δραματικά. Πολλοί σύγχρονοι πύραυλοι αναπτύσσουν ταχύτητες πολλαπλάσιες της ταχύτητας του ήχου και μπορούν να φτάσουν σε ύψη εκατοντάδων χιλιομέτρων, δηλαδή σε περιοχές του διαστήματος όπου κινούνται δορυφόροι ή ακόμη και ο International Space Station. Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος, εξήγησε ότι τα επιβατικά αεροσκάφη πετούν συνήθως σε ύψος περίπου 10 χιλιομέτρων, ενώ οι βαλλιστικοί πύραυλοι μπορεί να φτάσουν σε ύψη 200 ή και 300 χιλιομέτρων.

Σε τέτοια υψόμετρα η ατμόσφαιρα είναι εξαιρετικά αραιή, γεγονός που επιτρέπει στους πυραύλους να αναπτύσσουν τεράστιες ταχύτητες. Παράλληλα, αυτό δυσκολεύει τον εντοπισμό και την αναχαίτισή τους. Οι πύραυλοι εκτοξεύονται κατακόρυφα, εξέρχονται από τα κατώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας και στη συνέχεια ακολουθούν καμπύλη πορεία προς τον στόχο τους. Η αναχαίτιση επιχειρείται συνήθως στο στάδιο της καθόδου, όταν ενεργοποιούνται τα αμυντικά συστήματα.

Ο κ. Φάκας εξήγησε ότι οι λάμψεις που παρατηρούνται στον ουρανό σχετίζονται με τις εκρήξεις ή τις αναχαιτίσεις πυραύλων σε πολύ μεγάλο ύψος. Σε τέτοιες περιπτώσεις, ένας πύραυλος αναχαίτισης εκτοξεύεται για να καταστρέψει τον επιτιθέμενο πύραυλο εκτός της πυκνής ατμόσφαιρας. Οι εκρήξεις αυτές, που συμβαίνουν σε ύψη εκατοντάδων χιλιομέτρων, μπορούν να γίνουν ορατές από μεγάλες αποστάσεις.

«Πολλές φορές κάποιος στην Κύπρο νομίζει ότι η έκρηξη γίνεται πάνω από το κεφάλι του», ανέφερε, εξηγώντας ότι πρόκειται για οπτική ψευδαίσθηση. Λόγω της καμπυλότητας της Γης και της μεγάλης απόστασης, μια έκρηξη που συμβαίνει εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά μπορεί να φαίνεται σαν να βρίσκεται πολύ πιο κοντά. Έτσι, ένας παρατηρητής στη Λευκωσία μπορεί να πιστεύει ότι το φαινόμενο συμβαίνει στην Πάφο, ενώ στην πραγματικότητα μπορεί να βρίσκεται πάνω από περιοχές της Μέσης Ανατολής.

Για να γίνει πιο κατανοητό το φαινόμενο, ο αστροφυσικός παρέπεμψε σε παρόμοιες οπτικές εμπειρίες, όπως όταν οι δορυφόροι του συστήματος Starlink εμφανίζονται στον νυχτερινό ουρανό ως μια σειρά φωτεινών σημείων. Τότε πολλοί παρατηρητές πιστεύουν ότι οι δορυφόροι βρίσκονται ακριβώς πάνω από την περιοχή τους, ενώ στην πραγματικότητα βρίσκονται εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά.

Παρόμοια οπτική ψευδαίσθηση, πρόσθεσε, δημιουργείται συχνά και με την πανσέληνο, όταν το φεγγάρι φαίνεται πολύ κοντά στον ορίζοντα, δίνοντας την εντύπωση ότι βρίσκεται σχεδόν πάνω από μια συγκεκριμένη περιοχή, ενώ στην πραγματικότητα απέχει περίπου 400.000 χιλιόμετρα από τη Γη.

Ο κ. Φάκας κατέληξε τονίζοντας ότι τα φαινόμενα που παρατηρούνται στον ουρανό είναι αποτέλεσμα μιας τεχνολογικής εξέλιξης που έχει μεταφέρει μεγάλο μέρος των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε υψόμετρα που προσεγγίζουν το διάστημα. «Βρισκόμαστε ουσιαστικά σε έναν πόλεμο που διεξάγεται σε μεγάλο βαθμό εκτός της ατμόσφαιρας», ανέφερε.

Κλείνοντας, εξέφρασε την ελπίδα να τερματιστούν σύντομα οι πολεμικές συγκρούσεις, υπογραμμίζοντας ότι η επιστήμη θα πρέπει να χρησιμοποιείται για την πρόοδο της ανθρωπότητας και όχι για την καταστροφή της. «Η επιστήμη έχει φτάσει σε εξαιρετικά υψηλό επίπεδο», είπε, «και το ζητούμενο είναι να υπηρετεί την ειρήνη και όχι τον πόλεμο».


sigmalive.com