Ένας Κινέζος με καναδικό διαβατήριο προβλέπει την κατάρρευση της αμερικανικής αυτοκρατορίας και, κατά συνέπεια, την κατάρρευση του κόσμου. Άκουσα την τρίωρη συζήτηση. Κάποια από αυτά είναι διορατικά, κάποια επικίνδυνα παραπλανητικά και κάποια άλλα μου έχουν μείνει από τότε.
Από τον Νίκο Στίνο
Εννέα το πρωί σε ένα στούντιο στο Τορόντο. Ο δημοσιογράφος πέρασε τη νύχτα σε ένα αεροπλάνο και κρατιέται ξύπνιος με Red Bull χωρίς ζάχαρη. Απέναντί του κάθεται ένας άντρας που αυτοαποκαλείται «ίσως ο καλύτερος δάσκαλος στον κόσμο». Έπειτα αρχίζει να εξηγεί γιατί ο κόσμος μας αυτή τη στιγμή καταρρέει,αναφέρει το swissvox.substack.com
Το όνομα του άνδρα είναι Jiang Xueqin. Στο διαδίκτυο, είναι γνωστός ως «Καθηγητής Jiang», παρόλο που δεν είναι. Ο δημοσιογράφος είναι ο Robinson Erhardt, ένας Αμερικανός podcaster με ακαδημαϊκό υπόβαθρο. Προλογίζει τη συζήτηση με μια μακροσκελή εισαγωγή, τονίζοντας ότι δεν συμφωνεί με όλα όσα λέει ο καλεσμένος του. Το κάνει αυτό, εν μέρει, για να αποτρέψει το YouTube και το Spotify από το να μπλοκάρουν το κανάλι του.
Αυτός ο πρόλογος είναι ήδη ένα εύρημα. Όποιος μιλάει για γεωπολιτική το 2026 μιλάει επίσης ενάντια σε έναν αλγόριθμο.
Άκουσα ολόκληρη τη συζήτηση ως απομαγνητοφώνηση, με στυλό. Ορίστε η περίληψή μου.
Ποιος είναι αυτός ο άντρας;
Ο Τζιανγκ γεννήθηκε το 1976 στην επαρχία Γκουανγκντόνγκ. Όταν ήταν έξι ετών, η οικογένειά του μετανάστευσε στο Τορόντο. Αργότερα σπούδασε στο Γέιλ. Οι γονείς του ήταν απλοί άνθρωποι. Στις συζητήσεις του, μιλάει για ένα ψαροχώρι και αγρότες. Σήμερα, διαχειρίζεται το κανάλι στο YouTube "Predictive History", το οποίο έχει περίπου δύο εκατομμύρια συνδρομητές.
Ο Τζιανγκ έγινε γνωστός για την πρόβλεψη ενός πολέμου των ΗΠΑ εναντίον του Ιράν τον Μάιο του 2024 στους συμμαθητές του. Το βίντεο έγινε viral όταν έλαβε χώρα ο πόλεμος. Ξεκίνησε με αμερικανο-ισραηλινές επιθέσεις στις 28 Φεβρουαρίου 2026. Έκτοτε, η Τεχεράνη χρησιμοποιεί το Στενό του Ορμούζ ως μοχλό πίεσης. Τον Σεπτέμβριο, παρατηρητές περιέγραψαν τον πόλεμο ως αδιέξοδο στον έκτο μήνα του. Το Ιράν κρατούσε το στενό σε ασφυκτικό κλοιό, ενώ η Ουάσινγκτον, με τη σειρά της, απέκλεισε τα ιρανικά λιμάνια.
Όσοι έχουν δίκιο έχουν κοινό. Αυτή είναι η ανθρώπινη φύση. Το αν είναι και σοφό είναι ένα άλλο ζήτημα.
Η Αυτοκρατορία της Δόξας
Η αρχική θέση του Jiang είναι απλή: Η Αμερική δεν κυβέρνησε ποτέ τον κόσμο κυρίως με αεροπλανοφόρα, αλλά με όνειρα.
Αφηγείται τις ουρές μπροστά από το πρώτο McDonald's στο Πεκίνο. Κανείς δεν περίμενε στην ουρά για ώρες επειδή το χάμπουργκερ είχε τόσο ωραία γεύση. Οι άνθρωποι περίμεναν στην ουρά για να πάρουν μια γεύση από την Αμερική.
Τρεις πυλώνες υποστήριζαν αυτή την ήπια ισχύ, λέει ο Jiang:
Χόλιγουντ και ποπ κουλτούρα. Η Ουάσινγκτον επέτρεψε σκόπιμα στην Κίνα να κάνει πειρατικές κινηματογραφικές ταινίες στις δεκαετίες του '80 και του '90. Μια οικογένεια αγόρασε ένα DVD με τον Πόλεμο των Άστρων για λίγα γιουάν και είδε για πρώτη φορά τον ατομικισμό, την ελευθερία και τον καταναλωτισμό. Αυτό επαναπρογραμμάτισε την κινεζική φαντασία.
Τα σημαντικότερα μέσα ενημέρωσης: Οι New York Times, το CNN και το BBC. Ο ίδιος ο Jiang έγραφε στήλες για την κινεζική έκδοση των New York Times για ένα διάστημα. Λέει ότι εκεί βίωσε την πιο κραυγαλέα συντακτική παρέμβαση της καριέρας του. Ένα άρθρο για το αμερικανικό σύστημα εισαγωγής στα κολέγια απορρίφθηκε επειδή δεν μπορούσε κανείς να πει τίποτα κακό για την Αμερική σε ένα κινεζικό κοινό.
Τα πανεπιστήμια. Χάρβαρντ, Γέιλ, Στάνφορντ. Όποιος θέλει να γίνει καθηγητής στην Κίνα χρειάζεται αμερικανικό πτυχίο, δημοσιεύσεις στη Φύση ή τις Επιστήμες και διαλέξεις σε πανεπιστήμια των ΗΠΑ. Όλος ο κόσμος έχει αναθέσει την επιλογή της ελίτ του στην Αμερική.
Σύμφωνα με τον Τζιανγκ, με αυτούς τους τρεις πυλώνες, η Αμερική είχε κυβερνήσει τον κόσμο ειρηνικά και με τη συγκατάθεσή της. Στη συνέχεια ήρθε το Ιράκ το 2003. Η Αμερική βασίστηκε στο «σοκ και το δέος» και σπατάλησε την καλή θέληση που είχε απολαύσει παγκοσμίως μετά την 11η Σεπτεμβρίου. Ο Τζιανγκ θυμάται ότι ο Βλαντιμίρ Πούτιν τηλεφώνησε στον Τζορτζ Μπους τον νεότερο εκείνη την εποχή και του πρόσφερε βοήθεια.
Σε αυτό το σημείο, πρέπει να συμφωνήσω μαζί του. Η διάγνωση δεν είναι καινούργια. Ο Joseph Nye επινόησε τον όρο «ήπια ισχύς» πριν από τριάντα και πλέον χρόνια. Αλλά ο Jiang την περιγράφει από την εσωτερική οπτική γωνία ενός Κινέζου που έχει βιώσει αυτόν τον πειρασμό από πρώτο χέρι. Αυτό την κάνει παραστατική.
Κίνα: Αντίπαλος ή αποικία;
Τώρα τα πράγματα οξυνθούν. Ο Τζιανγκ ισχυρίζεται ότι η Κίνα είναι αποικία των Ηνωμένων Πολιτειών. Η αντιπαλότητα μεταξύ των δύο δυνάμεων είναι «ψεύτικη».
Το σκεπτικό του: Η Κίνα είχε υιοθετήσει τον αμερικανικό νεοφιλελευθερισμό πιο ριζικά από την ίδια την Αμερική. Οι πιο επιδραστικοί οικονομολόγοι της χώρας, όπως ο Justin Lin Yifu και ο David Li Daokui, σπούδασαν στις ΗΠΑ. Από το 2005 και μετά, τα αμερικανικά κολέγια δέχτηκαν επίσης μεγάλο αριθμό μελών της κινεζικής μεσαίας τάξης, κυρίως ως πελάτες που πλήρωναν μετά την οικονομική κρίση του 2008.
Ο Τζιανγκ αφηγείται μια πικρή προσωπική ιστορία. Το 2008, ίδρυσε ένα δωρεάν εκπαιδευτικό πρόγραμμα σε ένα δημόσιο σχολείο στη Σενζέν. Οι μαθητές διάβαζαν βιβλία σε σεμινάρια, διατηρούσαν το δικό τους καφέ και εργάζονταν σε ένα ορφανοτροφείο για το AIDS στην Μποτσουάνα. Επέλεξε προσωπικά 5.000 βιβλία για τη βιβλιοθήκη και έστειλε τα αγαπημένα του κόμικς από την παιδική του ηλικία πίσω στην Κίνα. Στη συνέχεια απολύθηκε. Ο λόγος, σύμφωνα με τον Τζιανγκ: Ήθελαν έναν λευκό. Τα κινεζικά σχολεία, είπε, προτιμούν έναν μέτριο λευκό δάσκαλο από έναν λαμπρό Κινέζο, για λόγους εμφάνισης.
Σε αυτό το απόσπασμα, κάποιος νιώθει μια παλιά πληγή. Νιώθει επίσης πόσο αυτή χρωματίζει την κοσμοθεωρία του.
Ο Τζιανγκ λέει ένα αστείο για την κινεζική οικονομία. Τρεις εταιρείες υποβάλλουν προσφορά για την κατασκευή ενός ουρανοξύστη για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2008. Η εταιρεία της Σιγκαπούρης ζητά ένα δισεκατομμύριο, οι αμερικανικές δύο. Η εταιρεία του Πεκίνου ζητά τρία. Γιατί τόσο ακριβά; «Πολύ απλά: ένα δισεκατομμύριο για εσάς, ένα για μένα και ένα για τους Σιγκαπουριανούς να τον χτίσουν».
Έτσι λειτουργεί το σύστημα, λέει ο Τζιανγκ. Και μετά προσθέτει ότι ο αμερικανικός στρατός δεν λειτουργεί διαφορετικά.
Περαιτέρω διατριβές από αυτήν την ενότητα:
Το δίκτυο υψηλής ταχύτητας είναι ένας λευκός ελέφαντας που κοστίζει περισσότερο από ό,τι αποφέρει.
Ο Νέος Δρόμος του Μεταξιού είναι ένα πρόγραμμα εξαγωγών για κρατικές εταιρείες που δεν μπορούν πλέον να κατασκευάσουν τίποτα εγχώρια.
Οι μεγαλύτερες τράπεζες του κόσμου είναι κινεζικές επειδή τα δάνεια υπολογίζονται ως περιουσιακά στοιχεία στους ισολογισμούς τους. Όσο περισσότερα είναι τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια, τόσο μεγαλύτερη είναι η τράπεζα.
Οι τοπικές αυτοδιοικήσεις χρηματοδοτούνταν κυρίως μέσω πωλήσεων γης. Από τότε που έσκασε η φούσκα των ακινήτων, διεκδικούν τους ιδιοκτήτες επιχειρήσεων για οφειλόμενους φόρους.
Συνιστάται προσοχή σε αυτό το σημείο. Το χρέος των κινεζικών τοπικών αυτοδιοικήσεων και η κρίση ακινήτων είναι καλά τεκμηριωμένα. Το να υπονοούμε ότι η Κίνα είναι επομένως απλώς ένα καζίνο από το οποίο κλέβει η ελίτ πριν χρεοκοπήσει είναι υπερβολή. Οικονομολόγοι όπως ο Richard Wolff βλέπουν την Κίνα περισσότερο ως ένα επιτυχημένο μείγμα σχεδιασμού και δυνάμεων της αγοράς. Ο Jiang απαντά με ένα δικό του ερώτημα: Έχει ζήσει ποτέ ο Wolff στην Κίνα; Ο ίδιος ζει εκεί τριάντα χρόνια.
Αυτό είναι ένα ισχυρό επιχείρημα υπέρ των μαρτυριών αυτοπτών μαρτύρων. Ωστόσο, είναι επίσης ένα αδύναμο επιχείρημα κατά των στατιστικών. Όσοι βιώνουν διαφθορά καθημερινά βλέπουν κυρίως διαφθορά.
Η θεωρία των περιττών ελίτ
Το πραγματικό πλαίσιο της κοσμοθεωρίας του Jiang προέρχεται από τον ιστορικό Peter Turchin. Η θεωρία του για την «υπερπαραγωγή των ελίτ» αναφέρει ότι οι κοινωνίες καταρρέουν όταν πάρα πολλοί υποψήφιοι ανταγωνίζονται για πολύ λίγες θέσεις εξουσίας.
Ο Τζιανγκ εφαρμόζει αυτό στο σήμερα. Από τη μία πλευρά βρίσκεται η παλιά παγκόσμια οικονομική ελίτ, που έχει εκπαιδευτεί στα ίδια οικοτροφεία και πανεπιστήμια, και εργάζεται στην Goldman Sachs και την JP Morgan. Από την άλλη πλευρά βρίσκονται οι αντί-ελίτ. Στις ΗΠΑ, αυτές είναι τρεις ομάδες:
οι εθνικιστές της MAGA,
οι δισεκατομμυριούχοι της τεχνολογίας και των κρυπτονομισμάτων των οποίων τα χρήματα είναι μεγαλύτερα από την επιρροή τους στην Ουάσινγκτον,
οι Ευαγγελικοί.
Ο Τραμπ, ο Πούτιν και ο Σι είναι ηγέτες τέτοιων αντι-ελίτ. Γι' αυτό τα πάνε τόσο καλά. Ο Τζιανγκ μιλάει για τριανδρία. Ερμηνεύει τον εμπορικό πόλεμο μεταξύ Ουάσινγκτον και Πεκίνου ως ένα δώρο προς τον Σι: του επέτρεψε να κάνει την Κίνα πιο εθνικιστική και να εδραιώσει την εξουσία.
Σήμερα, υποστηρίζει ο Τζιανγκ, ο Σι είναι αποδυναμωμένος. Οι κομματικές παρατάξεις τον έχουν αφαιρέσει από την εξουσία, αλλά τον έχουν αφήσει στο αξίωμα ως ηγετική μορφή. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Κίνα είναι τόσο σιωπηλή στην παγκόσμια σκηνή.
Αυτό είναι δύσκολο να επαληθευτεί. Είναι αστρολογία του Κρεμλίνου, μόνο στο Πεκίνο. Το θεωρώ υπόθεση, όχι εύρημα.
Γιατί έπρεπε να χτυπηθεί το Ιράν
Ο Τζιανγκ συνάγει τον πόλεμο στο Ιράν από τρία δεδομένα.
Πρώτον, ο Γουέσλι Κλαρκ. Ο πρώην Ανώτατος Διοικητής των Συμμάχων του ΝΑΤΟ δήλωσε σε μια συνέντευξη του 2007 στην εκπομπή Democracy Now ότι το Πεντάγωνο είχε ένα σχέδιο λίγο μετά την 11η Σεπτεμβρίου: επτά χώρες σε πέντε χρόνια. Ιράκ, Συρία, Λίβανος, Λιβύη, Σομαλία, Σουδάν, Ιράν. Έξι από αυτές είναι τώρα κατεστραμμένες ή κατεστραμμένες. Ο Τζιανγκ πιστεύει ότι η εμφάνιση του Κλαρκ ήταν μια σκόπιμη ανακοίνωση.
Δεύτερον, ο Σουλεϊμανί. Η δολοφονία του Ιρανού στρατηγού τον Ιανουάριο του 2020 ήταν ουσιαστικά μια κήρυξη πολέμου. Όποιος σκοτώνει έναν απεσταλμένο προκαλεί πόλεμο. Ο Τζιανγκ αναφέρει παραδείγματα που κυμαίνονται από τους Περσικούς Πολέμους μέχρι τον Τζένγκις Χαν για να το καταδείξει αυτό.
Τρίτον, το Ισραήλ. Αναφέρεται στην έκθεση του 1996 με τίτλο «Clean Break», την οποία συνέταξαν μεταξύ άλλων οι Ρίτσαρντ Περλ και Ντάγκλας Φέιθ για τον Μπενιαμίν Νετανιάχου. Συνιστούσε την εγκατάλειψη της ειρηνευτικής διαδικασίας του Όσλο και την εξάρτηση από τη δύναμη.
Αυτή είναι η περιοχή όπου ο Τζιανγκ έχει το πιο στέρεο έδαφος. Και οι τρεις πηγές υπάρχουν και είναι δημόσια προσβάσιμες. Μπορούν να ερμηνευθούν διαφορετικά, αλλά δεν είναι αποκύημα της φαντασίας.
Αυτό που είναι ενδιαφέρον είναι το πόσο ανοιχτά αξιολογεί τη δική του πρόβλεψη. Δεν περίμενε ότι ο λεγόμενος «άξονας αντίστασης» - οι Χούθι, η Χεζμπολάχ και οι σιιτικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ - θα ήταν τόσο ανθεκτικός. Και δεν είχε προβλέψει τόση αμερικανική ανικανότητα. Καμία συμμαχία, καμία δικαιολογία για τον ιρακινό πληθυσμό, καμία σωστή εφοδιαστική. Λέει ότι είναι «έκπληκτος από το απόλυτο επίπεδο ηλιθιότητας».
Θα διατύπωσα αυτή την πρόταση. Όχι επειδή πρέπει να είναι αλήθεια, αλλά επειδή σχεδόν κανένας σχολιαστής δεν παραδέχεται τόσο ανοιχτά πού έκανε λάθος.
Η πίστη υπερισχύει της τεχνολογίας
Γιατί το Ιράν αντιστέκεται; Η απάντηση του Τζιανγκ είναι μία μόνο λέξη: Πίστη.
Ο νεοφιλελευθερισμός, λέει, δεν λαμβάνει υπόψη τους ανθρώπους που δεν φοβούνται τον θάνατο. Βασίζεται σε τρεις υποθέσεις: Μπορείς να δωροδοκήσεις οποιονδήποτε. Αν δεν μπορείς να δωροδοκήσεις κάποιον, μπορείς να τον εκφοβίσεις. Και αν δεν μπορείς να εκφοβίσεις κάποιον, πληρώνεις κάποιον άλλον για να το κάνει. Και οι τρεις υποθέσεις έχουν αποτύχει σε αυτόν τον πόλεμο.
Ο Τζιάνγκ αναφέρει τις αναταραχές του Ιανουαρίου, τις οποίες ερμηνεύει ως απόπειρα έγχρωμης επανάστασης. Αναφέρει τις αποτυχημένες προσπάθειες υποκίνησης των Κούρδων στο βορειοδυτικό Ιράν σε επανάσταση. Και αναφέρει τους Χούθι, οι οποίοι επέζησαν δέκα ετών από τους σαουδαραβικούς βομβαρδισμούς.
Υπάρχει επίσης μια ιστορική λεπτομέρεια που δεν γνώριζα, και είναι αλήθεια. Το 2002, το Πεντάγωνο προσομοίωσε έναν πόλεμο εναντίον ενός αντιπάλου τύπου Ιράν στην άσκηση «Millennium Challenge». Ο αντίπαλος διοικητής βύθισε ένα μεγάλο μέρος του αμερικανικού στόλου με σμήνη φθηνών ταχύπλοων. Η άσκηση στη συνέχεια επανεκκίνησε με κανόνες που εγγυώνταν τη νίκη για τις ΗΠΑ.
Φθηνή μαζική παραγωγή έναντι ακριβής ποιότητας. Ο Τζιανγκ πιστεύει ότι το αμερικανικό σύστημα δεν μπορεί να ανταποκριθεί σε αυτό επειδή πάρα πολλοί άνθρωποι επωφελούνται από ακριβά οπλικά συστήματα.
Το στενό της παγκόσμιας οικονομίας
Ένα από τα πιο σημαντικά σημεία της συζήτησης αφορά τη ναυτιλία. Ο Τζιανγκ συγκρίνει το παγκόσμιο εμπόριο με μια πόλη. Υπάρχουν μερικές διασταυρώσεις από τις οποίες διέρχεται σχεδόν όλη η κυκλοφορία: η Διώρυγα του Παναμά, η Διώρυγα του Σουέζ, το Ορμούζ, το Μπαμπ αλ-Μαντάμπ, η Μάλακα και το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας. Ο αποκλεισμός δύο ή τριών από αυτές ταυτόχρονα παραλύει την πόλη.
Και οι Χούθι δεν θα χρειαζόταν καν να κλείσουν φυσικά το στενό. Θα ήταν αρκετό αν καμία ασφαλιστική εταιρεία δεν κάλυπτε το ταξίδι ενός δεξαμενόπλοιου. Ένα πλοίο αξίας μισού δισεκατομμυρίου δολαρίων δεν πλέει χωρίς ασφάλιση.
Αυτός ακριβώς είναι ο μηχανισμός που περιγράφουν εδώ και μήνες οι ναυτιλιακές εταιρείες, οι αντασφαλιστές και οι traders εμπορευμάτων. Και να 'μαστε εδώ, ακριβώς στην καρδιά της Ελβετίας. Η Γενεύη, το Ζουγκ και το Λουγκάνο είναι κόμβοι του παγκόσμιου εμπορίου εμπορευμάτων. Οι αντασφαλιστές στη Ζυρίχη είναι από τους μεγαλύτερους στον κόσμο. Αυτό που συμβαίνει στο Ορμούζ αντικατοπτρίζεται στους ισολογισμούς τους.
Η Σαουδική Αραβία ως ο πιο αδύναμος κρίκος
Για τον Τζιανγκ, η Σαουδική Αραβία είναι το κλειδί. Η βασιλική οικογένεια έχει χτίσει την εξουσία της σε τρεις συμβιβασμούς: μια συμμαχία με τον Ουαχαμπισμό, έναν σκόπιμα αδύναμο στρατό γεμάτο πρίγκιπες και έναν πληθυσμό που έχει κατευναστεί με κυβερνητικές θέσεις εργασίας, στέγαση και υγειονομική περίθαλψη. Οι ξένοι κάνουν την πραγματική δουλειά.
Ο πρίγκιπας διάδοχος Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν έσπασε αυτό το κοινωνικό συμβόλαιο προκειμένου να ανοίξει τη χώρα στους τουρίστες. Με αυτόν τον τρόπο, απέκτησε πολλούς εχθρούς εντός της δικής του ελίτ. Ο Τζιανγκ ισχυρίζεται ότι ένα σημαντικό μέρος της ανώτερης τάξης της Σαουδικής Αραβίας δεν είναι αντίθετο με τις επιθέσεις των Χούθι επειδή αποδυναμώνουν τον MBS.
Αν η Σαουδική Αραβία καταρρεύσει, θα καταρρεύσει και το πετροδολάριο, σύμφωνα με τον Τζιανγκ. Και μαζί με αυτό, και η αμερικανική αυτοκρατορία.
Το σενάριο: χειρότερο από το 1929
Εδώ ο Τζιανγκ σκιαγραφεί μια αποκαλυπτική εικόνα. Το σύστημα των πετροδολαρίων λειτουργεί ως εξής: Τα κράτη του Κόλπου πουλάνε πετρέλαιο για δολάρια και χρησιμοποιούν αυτά τα χρήματα για να αγοράσουν ομόλογα του αμερικανικού δημοσίου. Η Ανατολική Ασία πουλάει αγαθά για δολάρια και κάνει το ίδιο. Εάν η προσφορά πετρελαίου καταρρεύσει, αυτά τα χρήματα θα εξαφανιστούν.
Οι συνέπειες στην αλυσίδα του:
Η φούσκα της τεχνητής νοημοσύνης σκάει επειδή οι Σαουδάραβες και οι Ιάπωνες δεν χρηματοδοτούν πλέον τα κέντρα δεδομένων.
Οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν κρίση δημόσιου χρέους με χρέος περίπου 40 τρισεκατομμυρίων δολαρίων.
Τα λιπάσματα γίνονται όλο και πιο σπάνια επειδή η ουρία και η αμμωνία εξαρτώνται από την παραγωγή φυσικού αερίου και πετρελαίου.
Η πείνα απειλεί την Αφρική και η Ευρώπη βιώνει νέα κύματα προσφύγων.
Η Ιαπωνία επανεξοπλίζεται και αναζητά πρώτες ύλες στη Νοτιοανατολική Ασία, όπως ακριβώς και τη δεκαετία του 1930.
Ο εθνικισμός και η θρησκεία επιστρέφουν παντού. Η Ευρώπη επαναφέρει την υποχρεωτική θητεία για να απομακρύνει τους νέους άνδρες από τους δρόμους.
Ο Τζιάνγκ παραθέτει με επιδοκιμασία τον οικονομολόγο Μάικλ Χάντσον: Μια παγκόσμια ύφεση εξακολουθεί να είναι το καλύτερο σενάριο. Μια «συστημική κατάρρευση» είναι πιο πιθανή.
Η συμβουλή του: Φανταστείτε το χειρότερο δυνατό αποτέλεσμα και πολλαπλασιάστε το επί χίλια.
Ο Παράδεισος των Αρουραίων
Για να εξηγήσει γιατί οι κοινωνίες είναι τόσο εύθραυστες, ο Jiang αναφέρεται σε ένα διάσημο πείραμα. Τη δεκαετία του 1960, ο επιστήμονας συμπεριφοράς John B. Calhoun έχτισε έναν παράδεισο για τρωκτικά: απεριόριστη τροφή και νερό, κανένας θηρευτής. Ο πληθυσμός αυξήθηκε, μετά η τάξη κατέρρευσε και μετά η αποικία εξαφανίστηκε. (Μικρή διόρθωση: Το πιο διάσημο από αυτά τα πειράματα, το "Σύμπαν 25", διεξήχθη με ποντίκια, όχι με αρουραίους.)
Ο Τζιανγκ το ερμηνεύει ως εξής: Στη φύση, τα εκτοπισμένα αρσενικά απομακρύνονται και ιδρύουν τις δικές τους αποικίες. Στον παράδεισο, δεν έχουν πουθενά να πάνε. Έτσι, ενώνονται, επιτίθενται στα άλφα αρσενικά και η τάξη καταρρέει.
Τα άλφα αρσενικά της εποχής μας είναι οι baby boomers. Ζουν σε αρχοντικά, προσκολλώνται στην εξουσία και αρνούνται να την παραιτηθούν. Απαριθμεί γερουσιαστές άνω των ενενήντα. Οι νέοι, από την άλλη πλευρά, καταφεύγουν στα κρυπτο-τζόγο, στα online στοιχήματα, στο OnlyFans και απέχουν από την απόκτηση παιδιών.
Θεωρώ ότι αυτή είναι η πιο αδύναμη αναλογία σε ολόκληρη τη συζήτηση. Τα πειράματα του Calhoun αποτελούν εδώ και καιρό αντικείμενο κριτικής συζήτησης στην ερευνητική κοινότητα, και οι άνθρωποι δεν είναι ποντίκια σε κουτί. Αλλά το συναίσθημα που περιγράφει ο Jiang είναι ένα που γνωρίζω πολύ καλά από συζητήσεις με νέους στην Ελβετία. Διαμερίσματα που δεν θα μπορούν ποτέ να αντέξουν οικονομικά. Μια σύνταξη στην οποία δεν πιστεύουν. Ένα σχέδιο ζωής που λειτούργησε για τους γονείς τους.
Ο Καναδάς ως αυταρχικό κράτος
Το πιο εκπληκτικό κομμάτι έρχεται σχεδόν αυθόρμητα. Ο Τζιανγκ αφηγείται πώς ο οκτάχρονος γιος του χάθηκε σε ένα πάρκο του Τορόντο, λιποθύμησε και βρέθηκε. Οι διασώστες έδωσαν το πράσινο φως. Παρ' όλα αυτά, η αστυνομία επέμενε για δύο ώρες να μεταφέρει το παιδί στο νοσοκομείο, απειλώντας έμμεσα να εμπλέξει υπηρεσίες προστασίας παιδιών. Εν τω μεταξύ, έξω μαινόταν καβγάς, για τον οποίο κανείς δεν φαινόταν να ενδιαφέρεται.
Για τον Τζιανγκ, αυτή είναι η λογική κάθε αυταρχικής γραφειοκρατίας: διώκουν τους ακίνδυνους επειδή δεν προκαλούν κανένα πρόβλημα. Επικαλείται την «κοινοτοπία του κακού» της Χάνα Άρεντ και τη «Δίκη» του Κάφκα για να υποστηρίξει τον ισχυρισμό του. Υποστηρίζει ότι ο Καναδάς είναι τόσο αυταρχικός όσο και η Κίνα, δείχνοντας τις διαμαρτυρίες των οδηγών φορτηγών του 2022, κατά τις οποίες η κυβέρνηση Τριντό πάγωσε τους λογαριασμούς των υποστηρικτών.
Αυτά τα παγώματα λογαριασμών είναι τεκμηριωμένα. Ένα καναδικό ομοσπονδιακό δικαστήριο αργότερα έκρινε ακόμη και ότι η χρήση της νομοθεσίας έκτακτης ανάγκης ήταν δυσανάλογη. Νομίζω ότι είναι ανοησία να ισχυριζόμαστε ότι ο Καναδάς είναι επομένως τόσο αυταρχικός όσο η Κίνα. Στην Κίνα, ο Jiang δεν θα έδινε αυτή τη συνέντευξη. Το λέει και ο ίδιος, παρεμπιπτόντως.
Ο ισχυρισμός του ότι το μεγαλύτερο μέρος του Καναδά ανήκει στον «Βασιλιά της Αγγλίας» είναι επίσης λανθασμένος. Οι Καναδικές Γαίες του Στέμματος ανήκουν στο Στέμμα υπό την καναδική του ιδιότητα, διοικούμενες από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση και τις επαρχίες. Αυτό είναι συνταγματικός νόμος, όχι ιδιωτική περιουσία στο Λονδίνο.
Τι σημαίνει αυτό για εμάς
Η Ελβετία δεν αναφέρεται στην ιστορία του Τζιανγκ. Αλλά είναι παρούσα σε κάθε γραμμή.
Όταν το δολάριο υποχωρεί ως παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα, τα κεφάλαια φεύγουν προς το ελβετικό φράγκο. Η κεντρική τράπεζα είναι εξοικειωμένη με αυτό το σενάριο· κοστίζει στον κλάδο των εξαγωγών και στον τουρισμό. Εάν το Ορμούζ παραμείνει κλειστό, θα πληρώσουμε το τίμημα στην αντλία βενζίνης, στις δεξαμενές πετρελαίου θέρμανσης και μέσω των λιπασμάτων που εισάγουμε στη γεωργία. Εάν η Αφρική πεινάσει, η Ευρώπη αντιμετωπίζει ένα κύμα μετανάστευσης και η Ελβετία βρίσκεται στην καρδιά της Ευρώπης.
Και μετά υπάρχει το ζήτημα της ουδετερότητας. Στον κόσμο του Τζιανγκ, τα μπλοκ διαλύονται και ο καθένας πρέπει να φροντίσει μόνος του. Για μια μικρή χώρα χωρίς φυσικούς πόρους, αυτή δεν είναι μια αφηρημένη συζήτηση. Είναι ένα ζήτημα αποθήκευσης, ενέργειας και εφοδιασμού τροφίμων.
Δεν χρειάζεται να πιστέψεις την αποκάλυψη του Τζιανγκ για να πάρεις στα σοβαρά τις ερωτήσεις του.
Τελικές παρατηρήσεις
Στο τέλος της συζήτησης, ο Τζιανγκ λέει κάτι για την ιστορία που μου έχει μείνει στη μνήμη. Γιατί, ρωτάει, οι ιστορικοί δεν κάνουν προβλέψεις; Γνωρίζουν ολόκληρο το παρελθόν. Ποιος, αν όχι αυτοί, θα μπορούσε να ερμηνεύσει το μέλλον;
Η απάντησή του είναι κυνική: η ιστορία χρησιμεύει για να δικαιολογήσει το status quo. Η δική μου θα ήταν πιο μετριοπαθής. Οι ιστορικοί δεν κάνουν προβλέψεις επειδή η ιστορία είναι γεμάτη απροσδόκητες ανατροπές και στροφές.
Ο Τζιανγκ έχει δει μια τέτοια διακλάδωση. Το αν θα έρθει η επόμενη, θα το μάθουμε σε πέντε χρόνια. Μέχρι τότε, υπάρχει ένας άνθρωπος στο Τορόντο που έχει εκτεθεί δημόσια με τη δική του πρόβλεψη. Αυτό είναι πιο γενναίο από ό,τι θα κάνουν ποτέ οι περισσότεροι ειδικοί.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου