Σε ασφυκτικό κλοιό ο Ερντογάν – Αιφνιδιάστηκε η Αγκυρα από τη διεθνή διπλωματική κατακραυγή για το τουρκολιβυκό μνημόνιο.

 

Κυριάκος Μητσοτάκης από το βήμα του Συμβουλίου Ασφαλείας: «Η γεωγραφία δεν μπορεί να ξαναγραφτεί και τα κυριαρχικά δικαιώματα δεν μπορούν να διαγραφούν με το να χαράσσονται αυθαίρετες γραμμές σε έναν χάρτη». Κοινή καταδίκη από Αίγυπτο, Μπαχρέιν, Ελλάδα, Κύπρο και Ευρωπαϊκή Ενωση. Διόρθωσαν την τακτική των ίσων αποστάσεων οι ΗΠΑ. Κατά των παραβιάσεων του Δικαίου της Θάλασσας και ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ. Κρίσιμη εβδομάδα για το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας - Κύπρου, καθώς αναμένεται η NAVTEX για τις έρευνες βυθού.

Του ΠΑΝΑΓΗ ΓΑΛΙΑΤΣΑΤΟΥ – ΠΗΓΗ: Realnews

Η διπλωματική κινητοποίηση της Αθήνας μετά την κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από το Κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης απέδωσε καρπούς, με αποτέλεσμα η Αγκυρα να έχει αιφνιδιαστεί από τη σφοδρότητα και την καθολικότητα της αντίδρασης.

Ηδη προ δεκαημέρου, αμέσως μετά την κύρωση του παράνομου μνημονίου, η Αγκυρα είχε ενοχληθεί σφόδρα από τη σύσσωμη καταδίκη της Ε.Ε. και των ευρωπαϊκών οργάνων, αλλά και από τη σαφή αντίθεση την οποία εξέφρασε η Αίγυπτος για το τουρκολιβυκό μνημόνιο με τον υπουργό Εξωτερικών, Μπαντρ Αμπντελάτι, μάλιστα να επαναλαμβάνει αυτή τη θέση δημοσίως μέσα στην Αγκυρα και ενώπιον του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν. Επιπλέον, η κοινή δήλωση του Μπ. Αμπντελάτι με τον Ελληνα ομόλογό του, Γιώργο Γεραπετρίτη, ότι ξεκινούν συζητήσεις για την επέκταση της ελληνοαιγυπτιακής ΑΟΖ, προκάλεσε έντονη ανησυχία στους Τούρκους διπλωμάτες.

Την προηγούμενη εβδομάδα, η Ελλάδα έδωσε συνέχεια στην πίεση από το βήμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, του οποίου ασκεί την προεδρία, διατηρώντας έναν ασφυκτικό κλοιό για τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Την περασμένη Δευτέρα, ο υπουργός Εξωτερικών Γ. Γεραπετρίτης προέβη σε δήλωση εξ ονόματος της Αιγύπτου, της Κύπρου, του Μπαχρέιν, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, της Ευρωπαϊκής Ενωσης και της Ελλάδας, με την οποία το τουρκολιβυκό μνημόνιο χαρακτηριζόταν ως «ψευδεπίγραφο», αναφέροντας ακόμα ότι εγείρει σοβαρές ανησυχίες για την περιφερειακή ασφάλεια και σταθερότητα, ενώ αποτελεί «μια ευρύτερη πρόκληση για τη διεθνή έννομη τάξη». «Το εν λόγω μνημόνιο παραμένει άκυρο και ανυπόστατο, αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο και δεν μπορεί να αποτελέσει νόμιμη βάση για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών ούτε να παραγάγει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη», επισημαίνεται στη δήλωση. Ταυτόχρονα, η ελληνική διπλωματία κυρίως χάρη στις ενέργειες της πρεσβείας μας στην Ουάσιγκτον αλλά και στη συνδρομή της αμερικανικής πρεσβείας στην Αθήνα, πέτυχε ώστε να αλλάξει η αρχική «ίσων αποστάσεων» δήλωση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ για την κύρωση του τουρκολιβυκού, η οποία πλέον χαρακτηρίζεται «μια μη εποικοδομητική και προκλητική εξέλιξη». Κατά του τουρκολιβυκού μνημονίου, όμως, τοποθετήθηκε και ο συνήθως ουδέτερος σε τέτοιες διενέξεις γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, ο οποίος δήλωσε κατηγορηματικά ότι «κάθε ενέργεια που δεν συνάδει με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας δεν θα πρέπει να γίνεται αποδεκτή», ενώ προσέθεσε ότι «η ισχύς του δικαίου πρέπει να υπερισχύει του δικαίου της ισχύος».

Κλιμάκωση

Η πίεση της Αθήνας κλιμακώθηκε ακόμα περισσότερο με την ομιλία του πρωθυπουργού από το βήμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, που αποτελεί την πιο ηχηρή παρέμβαση που έχει κάνει από το βήμα του Οργανισμού η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, αφού επεσήμανε ότι το Διεθνές Δίκαιο δεν μπορεί να εφαρμόζεται με επιλεκτικό τρόπο και οι κανόνες που διέπουν τις θάλασσες δεν μπορούν να αναδιατυπωθούν ώστε να εξυπηρετήσουν τις φιλοδοξίες μεμονωμένων κρατών, προχώρησε στην αποδόμηση του τουρκολιβυκού μνημονίου. «Το αποκαλούμενο τουρκολιβυκό μνημόνιο για οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών αποτελεί κατάφωρη παραβίαση των θεμελιωδών αρχών του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας. Είναι παράνομο, είναι αυθαίρετο και αντιβαίνει στη γεωγραφία την ίδια. Η Τουρκία και η Λιβύη δεν έχουν -το επαναλαμβάνω, δεν έχουν- αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές. Ωστόσο, έχουν επιχειρήσει να καθορίσουν ένα τεχνητό θαλάσσιο σύνορο μεταξύ τους. Αυτό είναι παράλογο. Δεν υπάρχει προηγούμενο -να το επαναλάβω, δεν υπάρχει προηγούμενο- για μια τέτοια διαγώνια οριοθέτηση», είπε ο πρωθυπουργός, ο οποίος για να εξηγήσει τις θέσεις του έδειξε και έναν χάρτη.

«Απλώς κοιτάξτε τη γεωγραφία. Η Τουρκία και η Λιβύη έχουν προσπαθήσει ουσιαστικά να χαράξουν ένα θαλάσσιο σύνορο μεταξύ τους, σαν να μην υπάρχουν τα ελληνικά νησιά που βρίσκονται ανάμεσα στις ακτές τους… Ομως, η γεωγραφία δεν μπορεί να ξαναγραφτεί. Και τα κυριαρχικά δικαιώματα δεν μπορούν να διαγραφούν με το να χαράσσονται αυθαίρετες γραμμές σε έναν χάρτη», είπε ο Κυριάκος Μητσοτάκης και προσέθεσε: «Η Μεσόγειος μοιράζεται μεταξύ 21 παραθαλάσσιων κρατών. Τα θαλάσσια σύνορα προορίζονται για οριοθέτηση μεταξύ γειτονικών κρατών, όχι απλώς μεταξύ φίλων. Η συμφωνία οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών που συνήφθη μεταξύ της Ελλάδας και της Αιγύπτου, το 2020, αποτελεί πρότυπο για τον τρόπο με τον οποίο γειτονικά κράτη μπορούν να καταλήξουν σε αμοιβαία συμφωνημένες λύσεις, σε πλήρη ευθυγράμμιση με το Διεθνές Δίκαιο. Η Ελλάδα και η Αίγυπτος έχουν αντικείμενες ακτές. Χωρίς σεβασμό στους κοινούς κανόνες, “η θάλασσά μας” (Mare Nostrum) κινδυνεύει να μετατραπεί σε μια ζούγκλα ανταγωνιστικών διεκδικήσεων και ιδιοτελών ρυθμίσεων. Φανταστείτε η Ελλάδα και η Τυνησία να αποφάσιζαν να οριοθετήσουν θαλάσσιες ζώνες μεταξύ τους σαν να μην υπήρχαν καθόλου η Σικελία και η Μάλτα. Θα θεωρούσε κανείς, σοβαρά, νόμιμη μια τέτοια ρύθμιση;».

Κυριαρχικά δικαιώματα

Oπως υπογράμμισε ο πρωθυπουργός, το Διεθνές Δίκαιο είναι απολύτως σαφές: τα νησιά έχουν δικαίωμα σε θαλάσσιες ζώνες, συμπεριλαμβανομένων της υφαλοκρηπίδας και της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης… «Καμία συμφωνία μεταξύ δύο κρατών δεν μπορεί να στερήσει από τρίτο κράτος τα κυριαρχικά του δικαιώματα. Και καμία διμερής συμφωνία δεν μπορεί να υπερισχύει του Διεθνούς Δικαίου. Το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραβιάζει αυτές τις θεμελιώδεις αρχές. Δεν παράγει έννομα αποτελέσματα όσον αφορά τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας. Και η πρόσφατη επικύρωσή του από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης δεν μπορεί να μετατρέψει ένα παράνομο μνημόνιο σε νόμιμη συμφωνία», τόνισε ο πρωθυπουργός, ο οποίος έδωσε έμφαση και στο ότι το παράνομο μνημόνιο δεν μπορεί να λειτουργήσει ως πρόσχημα «για την αμφισβήτηση νόμιμων δραστηριοτήτων στη θάλασσα ή για την παρεμπόδιση στρατηγικών έργων συνδεσιμότητας».

Η παρέμβαση του Κυριάκου Μητσοτάκη προκάλεσε αναταραχή στην τουρκική κυβέρνηση και την αντίδραση του Τούρκου μόνιμου αντιπροσώπου στον ΟΗΕ, Αχμέντ Γιλντίζ. «Το Συμβούλιο αυτό δεν είναι δικαιοδοτικό όργανο οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών. Ενας χάρτης μπορεί να απεικονίζει έναν ισχυρισμό, αλλά δεν μπορεί να τον κρίνει νομικά», δήλωσε ο Τούρκος διπλωμάτης, ο οποίος υπερασπίστηκε τη νομιμότητα της συμφωνίας του 2019 και υποστήριξε επιπλέον ότι πολιτικές διακηρύξεις άλλων κρατών δεν υποκαθιστούν δικαστική απόφαση, ούτε μπορούν να ακυρώσουν επιλογές κυρίαρχου κράτους. Στο επίκεντρο της τοποθέτησής του βρέθηκε η επήρεια των νησιών. Η Αγκυρα, όπως διευκρίνισε, δεν αμφισβητεί την ύπαρξη, τον πληθυσμό ή την ελληνική κυριαρχία σε αυτά. «Το νομικό ζήτημα είναι διαφορετικό. Αφορά την επήρεια που πρέπει να αποδίδεται στα νησιά κατά την οριοθέτηση επικαλυπτόμενων θαλάσσιων διεκδικήσεων», ανέφερε, επικαλούμενος τη διεθνή νομολογία και ειδικές γεωγραφικές περιστάσεις. Ο Τούρκος εκπρόσωπος υπενθύμισε επίσης ότι η χώρα του δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος στη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας και αμφισβήτησε ότι κάθε διάταξή της δεσμεύει αυτομάτως τα μη συμβαλλόμενα κράτη. Στον Α. Γιλντίζ απάντησε αμέσως η Ελληνίδα μόνιμη αντιπρόσωπος, Αγλαΐα Μπαλτά, η οποία απέρριψε τις τουρκικές αιτιάσεις, επαναλαμβάνοντας ότι το μνημόνιο αντιβαίνει στη γεωγραφική πραγματικότητα και στο Διεθνές Δίκαιο και ότι η πρόσφατη επικύρωσή του από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης δεν μπορεί να μεταβάλει τη νομική του φύση.

Η αρνητική τροπή που πήραν τα πράγματα σε διπλωματικό επίπεδο μετά την κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου ανησύχησε και τον ίδιο τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος στην ομιλία του για την επέτειο ίδρυσης του τουρκικού κράτους επανήλθε στις απειλές. «Οπως η ιδρυτική βούληση της δημοκρατίας μας, πριν από 103 χρόνια, γονάτισε τις επτά δυνάμεις και απελευθέρωσε αυτή την πατρίδα από την κατοχή, έτσι και εμείς είμαστε αποφασισμένοι να εξουδετερώσουμε με τον ίδιο τρόπο όσους επιχειρούν να μπουν ανάμεσα σε εμάς και στους στόχους μας», δήλωσε χαρακτηριστικά. Ο Ερντογάν πάντως δέχθηκε σφοδρή επίθεση για την εξωτερική πολιτική της Τουρκίας από τον αρχηγό του Νέου Κόμματος, Οζγκιούρ Οζέλ, ο οποίος τον κατηγόρησε για διαδοχικές διπλωματικές αποτυχίες απέναντι στην Ελλάδα, την Ευρωπαϊκή Ενωση και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

«Η Συμφωνία με τη Λιβύη δεν αρκεί για την προστασία των δικαιωμάτων μας στην ανατολική Μεσόγειο. Οι διαταραγμένες σχέσεις με την Αίγυπτο […] οδήγησαν τον Ερντογάν να περιμένει στην πόρτα του Σίσι. Η συμφωνία που υπέγραψε η Αίγυπτος με την Ελλάδα γίνεται αποδεκτή από όλους, ενώ η συμφωνία μας με τη Λιβύη -η οποία υπεγράφη από δύο κυρίαρχα κράτηεπικρίνεται, καταδικάζεται και δεν γίνεται αποδεκτή από αυθάδεις Ευρωπαίους. Σε αυτή την κατάσταση μας έφεραν το AKP, που στερείται διορατικότητας, και οι παράλογοι ελιγμοί της εξωτερικής πολιτικής του».

Ο Οζ. Οζέλ καυτηρίασε τον αποκλεισμό της Τουρκίας από το πρόγραμμα SAFE και το «Made in Europe», επεσήμανε πως «για να κλειστεί ένα ραντεβού με τον Τραμπ η Τουρκία αγόρασε 250 Boeing και υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) σε υπέρογκες τιμές χωρίς κάποιο αντάλλαγμα», ενώ κατηγόρησε και τον Χ. Φιντάν για υποχωρητικότητα απέναντι στην Ελλάδα.

Σε αυτό το περιβάλλον έντασης στις διμερείς σχέσεις ξεκινά μια ιδιαίτερα κρίσιμη εβδομάδα για την ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης – Κύπρου. Το πλοίο «Abeille Marengo» που έχει ναυλώσει η γαλλική εταιρεία Nexans, η οποία κατασκευάζει το καλώδιο, κατέπλευσε την Τρίτη στο Ηράκλειο και πλέον αναμένεται η έκδοση της απαραίτητης NAVTEX. Το πλοίο θα χρησιμοποιήσει την Κρήτη ως βάση για τις εργασίες, οι οποίες σχεδιάζεται να ξεκινήσουν νοτιοανατολικά της Καρπάθου και να συνεχιστούν προς την Κύπρο. Σύμφωνα με πληροφορίες, η NAVTEX αναμένεται να εκδοθεί έως το τέλος της ερχόμενης εβδομάδας.

Η άφιξη του «Abeille Marengo» στην Κρήτη έγινε την ίδια ημέρα που μίλησαν τηλεφωνικά ο Εμανουέλ Μακρόν με τον Ερντογάν, χωρίς ωστόσο στις επίσημες ανακοινώσεις να αναφέρεται ότι συζήτησαν για το καλώδιο. Υπάρχει ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες, δίαυλος επικοινωνίας ανάμεσα στη γαλλική και την τουρκική κυβέρνηση για το θέμα. Οπως δήλωσε ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Χ. Φιντάν, η Αγκυρα δεν αντιτίθεται στο καλώδιο, υπό την προϋπόθεση ότι θα λάβει γραπτή ενημέρωση για τις εργασίες και τις συντεταγμένες του. Ο Γ. Γεραπετρίτης έχει διατυπώσει τη θέση της ελληνικής κυβέρνησης με σαφή διάκριση ανάμεσα στην άδεια και στην ενημέρωση. «Η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα από την οποία θα ζητηθεί άδεια», ανέφερε, προσθέτοντας ότι μετά την ελληνική αδειοδότηση θα μπορούσε να υπάρξει ενημέρωση για τις έρευνες και την πόντιση, υπό τον όρο ότι θα διευκρινίζεται ρητά πως δεν πρόκειται για διαδικασία αδειοδότησης. Σύμφωνα με πληροφορίες, η ενημέρωση προς την Τουρκία για τις εργασίες του πλοίου έχει ήδη γίνει γραπτώς με τη μορφή communique, που περιλαμβάνει αυτές τις προϋποθέσεις από τη γαλλική πρεσβεία στην Αγκυρα.

real.gr