Στα 50 χλμ νοτιοδυτικά της Αθήνας βρίσκεται ένα ηφαίστειο που φαίνεται πως “κοιμάται” τα τελευταία 100.000 χρόνια. Δεν έκλεισε ποτέ “μάτι”.
Στην Ελλάδα υπάρχει ένα ηφαίστειο που δεν έχει δώσει “δικαιώματα” εδώ και 100.000 χρόνια. Δεν έχουμε δει λάβα, έκρηξη ή σύννεφο τέφρας.
Φαίνεται σαν να έχει “σβήσει”.
Διεθνής ερευνητική ομάδα αποκαλύπτει πως το ηφαίστειο στα Μέθανα δεν σταμάτησε ποτέ να “λειτουργεί”.
Οι επιστήμονες ανακατασκεύασαν την ιστορία του, μελετώντας τους κρυστάλλους ζιρκονίου, οι οποίοι σχηματίζονται όταν ψύχεται το μάγμα στο φλοιό της Γης.
Κατ’ αυτήν την ψύξη, οι κρύσταλλοι ζιρκονίου λειτουργούν σαν φυσική “χρονοκάψουλα”, όπως αναφέρει το Eurekalert, διατηρώντας πληροφορίες για τις συνθήκες υπό ποιες αναπτύχθηκε.
Η εργασία αποκάλυψε ότι τα Μέθανα μπορεί να φαίνονται ανενεργά, αλλά στην πραγματικότητα “αναπνέουν” υπόγεια για χιλιετίες και κρύβουν αυτήν την δραστηριότητα. Θα συνεχίσουν να την κρύβουν, μέχρι να αλλάξουν οι συνθήκες.
Ακολουθούν οι εξηγήσεις.
Γιατί δεν εξερράγη το ηφαίστειο στα Μέθανα
Σε απλά ελληνικά, η σύνοψη της μελέτης που δημοσιεύτηκε στο Science Advances εξηγεί ότι τα μαγματικά συστήματα των ηφαιστείων μπορεί να παραμένουν αδρανή (δίχως εκρήξεις), για δεκάδες χιλιάδες χρόνια και αυτό δημιουργεί τη λανθασμένη εντύπωση πως το ηφαίστειο έχει “σβήσει”, ενώ κάνει πιο δύσκολη η πρόβλεψη των κινδύνων.
Για να καταλάβουν οι ερευνητές το λόγο που συμβαίνει αυτή η παρατεταμένη ηρεμία, συγκέντρωσαν χημικά, ισοτοπικά και χρονολογικά δεδομένα από κρυστάλλους ζιρκονίου και ανέλυσαν πάνω από 1.250 ηλικίες κρυστάλλωσης, από 31 διαφορετικές εκρήξεις.
Έτσι, είδαν πώς εξελισσόταν η “δεξαμενή” μάγματος, για περισσότερα από 700.000 χρόνια.
Μέσω της δημοσίευσης της εργασίας τους αποκαλύπτουν πως τα Μέθανα δεν σταμάτησαν ποτέ να “λειτουργούν”, αφού δεν τελείωσε ποτέ το μάγμα.
Τουναντίον επειδή είναι πολύ πλούσιο σε νερό, δεν μπορεί να ανέβει εύκολα.
Η ενυδάτωση του μανδύα
Ο ηφαιστειολόγος Olivier Bachmann, επικεφαλής ερευνητής και καθηγητής Ηφαιστειολογίας και Μαγματικής Πετρολογίας στο ETH Zurich είπε χαρακτηριστικά πως «αυτό που μάθαμε είναι ότι τα ηφαίστεια μπορούν να “αναπνέουν” υπόγεια για χιλιετίες, χωρίς να σπάσουν την επιφάνεια.
Ο μανδύας κάτω από τα Μέθανα επηρεάζεται έντονα από υλικά που μεταφέρονται από μια τεκτονική πλάκα που υποβυθίζεται – συμπεριλαμβανομένων ιζημάτων του ωκεάνιου πυθμένα και σημαντικών ποσοτήτων νερού».
Αυτή η διαδικασία “ενυδατώνει” τον μανδύα και καθιστά την παραγωγή μάγματος ιδιαίτερα αποτελεσματική.
«Καθώς το μάγμα ανεβαίνει μέσα από τον φλοιό, γίνεται κορεσμένο με νερό και δημιουργεί φυσαλίδες. Ο κορεσμός νερού πυροδοτεί την κρυστάλλωση, η οποία πυκνώνει το μάγμα και μειώνει την κινητικότητα του».
Ο κίνδυνος πίσω από την σιωπή των Μεθάνων
Τα “σβησμένα” ηφαίστεια για χρόνια, παρακολουθούνταν ελάχιστα, με συνέπεια να μπερδεύουν τώρα τους ηφαιστειολόγους, ως προς τις παρατηρήσεις και τις προβλέψεις τους.
Προς αποφυγή παρεξηγήσεων, ο Bachmann τόνισε πως η “ενυδάτωση” του μάγματος δεν σημαίνει πως το ηφαίστειο θα μείνει για πάντα ανενεργό. Αντίθετα, η παρατεταμένη περίοδος “ηφαιστειακής σιωπής” μπορεί να σημαίνει ότι τα Μέθανα συσσωρεύουν μεγάλο και δυνητικά πιο επικίνδυνο σύστημα μάγματος.
Σε ό,τι αφορά τις συνθήκες που μπορούν να αλλάξουν και να “ξυπνήσουν” τα Μέθανα, κάποια βασικά σενάρια περιλαμβάνουν
- να μειωθεί η ποσότητα του νερού που φτάνει στην υποβυθιζόμενη πλάκα ή
- να εμφανιστεί μια νέα “παρτίδα” καυτού μάγματος, από μεγαλύτερο βάθος του μανδύα και να σπάσει το “φράγμα” ή
- από την κίνηση των τεκτονικών πλακών να αλλάξει η πίεση και να δημιουργηθούν ρωγμές ή
- να φτάσει στα όρια της η “δεξαμενή” στην οποία συγκεντρώνεται το μάγμα.
Σε κάθε περίπτωση, ο Bachmann τόνισε ότι «για τις αρχές που είναι αρμόδιες για τους κινδύνους ηφαιστείων, για παράδειγμα στην Ελλάδα, την Ιταλία, την Ινδονησία, τις Φιλιππίνες, τη Νότια και Βόρεια Αμερική, την Ιαπωνία κ.λπ., αυτό σημαίνει επανεκτίμηση του επιπέδου απειλής των ηφαιστείων που ήταν ήσυχα για δεκάδες χιλιάδες χρόνια, αλλά παρουσιάζουν περιοδικά σημάδια μαγματικής αναταραχής».
Πώς μπορεί να αποκαλυφθεί η αλήθεια των φαινομενικά “κοιμισμένων” ηφαιστείων;
Οι καθ’ ύλην αρμόδιοι εξήγησαν ότι τα σύγχρονα εργαλεία παρακολούθησης, όπως οι μετρήσεις σεισμών, η παραμόρφωση του εδάφους και οι εκπομπές αερίων, καθώς και η απόκτηση εικόνων υψηλής ανάλυσης του υπόγειου χώρου με γεωφυσικές μεθόδους, μπορούν να βοηθήσουν στην ανίχνευση αυτών των κρυφών διεργασιών πριν κλιμακωθούν.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου