Η ελληνική NAVTEX, η τουρκική αντι-NAVTEX και το παρασκήνιο με το Παρίσι – Η Αθήνα επιμένει στην υλοποίηση του Great Sea Interconnector, η Άγκυρα επαναφέρει τις ανυπόστατες διεκδικήσεις της και η Γαλλία καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην προστασία του έργου και τις σχέσεις της με την Τουρκία.
Σε τεντωμένο σχοινί βρίσκονται για ακόμη μία φορά οι ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο, με αφορμή την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου και τη νέα αντιπαράθεση Αθήνας και Άγκυρας γύρω από τις θαλάσσιες έρευνες. Η έκδοση της ελληνικής NAVTEX για τις εργασίες του Great Sea Interconnector (GSI) και η άμεση τουρκική απάντηση με αντι-NAVTEX επαναφέρουν στο προσκήνιο τις πάγιες διαφορές των δύο χωρών για τις θαλάσσιες ζώνες, ενώ προσθέτουν μια ακόμη δύσκολη παράμετρο στη διπλωματική εξίσωση: τον ρόλο της Γαλλίας.
Η Αθήνα προχώρησε στις 6 Νοεμβρίου στην ολοκλήρωση των προβλεπόμενων διαδικασιών αδειοδότησης για τις εργασίες έρευνας και πόντισης του υποθαλάσσιου καλωδίου, έπειτα από σχετικό αίτημα της γαλλικής εταιρείας Nexans, η οποία ενεργεί για λογαριασμό της εταιρείας που έχει την ευθύνη του έργου. Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης υπέγραψε τη σχετική απόφαση μετά τη θετική γνωμοδότηση της αρμόδιας διυπουργικής επιτροπής και ακολούθησε η έκδοση της NAVTEX από τον σταθμό Ηρακλείου της Υδρογραφικής Υπηρεσίας του Πολεμικού Ναυτικού.
Η ελληνική αναγγελία καλύπτει την περίοδο από τις 6 Νοεμβρίου 2026 έως τις 6 Μαρτίου 2027 και αφορά τις ερευνητικές δραστηριότητες του γαλλικού πλοίου Abeille Marengo. Για την ελληνική πλευρά, η διαδικασία εντάσσεται στην άσκηση των αρμοδιοτήτων των ελληνικών Αρχών και στην προσπάθεια να προχωρήσει ένα έργο με ιδιαίτερη ενεργειακή και γεωστρατηγική σημασία.
Η τουρκική αντίδραση και οι ανυπόστατες διεκδικήσεις
Η αντίδραση της Άγκυρας ήταν άμεση. Με την αντι-NAVTEX 1105/26, η Τουρκία υποστήριξε ότι τμήμα της περιοχής που περιλαμβάνεται στην ελληνική αναγγελία βρίσκεται εντός της τουρκικής υφαλοκρηπίδας, επικαλούμενη τις συντεταγμένες που έχει καταθέσει μονομερώς στον ΟΗΕ από τον Μάρτιο του 2020.
Παράλληλα, οι τουρκικές Αρχές υποστηρίζουν ότι δεν έχουν δώσει τη συγκατάθεσή τους για τις συγκεκριμένες ερευνητικές δραστηριότητες και επιμένουν ότι κάθε δραστηριότητα στην περιοχή που θεωρούν ότι εμπίπτει στη δική τους θαλάσσια δικαιοδοσία πρέπει να συντονίζεται με την Άγκυρα.
Πρόκειται για μια θέση που η Αθήνα απορρίπτει, καθώς δεν αναγνωρίζει τις συγκεκριμένες τουρκικές αξιώσεις. Άλλωστε, η μονομερής κατάθεση συντεταγμένων στον ΟΗΕ δεν συνιστά από μόνη της οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας ούτε δημιουργεί αυτομάτως αναγνωρισμένα δικαιώματα.
Το ουσιαστικό ζήτημα, ωστόσο, είναι ότι η Τουρκία επιχειρεί να μετατρέψει την αμφισβήτηση σε πρακτικό μηχανισμό παρέμβασης στις εργασίες του έργου. Η διαφορά ανάμεσα στην ενημέρωση μιας γειτονικής χώρας για μια θαλάσσια δραστηριότητα και στην αναγνώριση δικαιώματος προηγούμενης έγκρισης είναι κρίσιμη για την ελληνική διπλωματία.
Το γαλλικό παρασκήνιο και η συνάντηση στην Άγκυρα
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον αποκτά σε αυτή τη συγκυρία η στάση του Παρισιού. Η Γαλλία δεν είναι ένας απλός παρατηρητής, καθώς η γαλλική Nexans έχει αναλάβει σημαντικό ρόλο στο έργο, ενώ το ερευνητικό πλοίο Abeille Marengo φέρει γαλλική σημαία. Επομένως, η επανέναρξη των εργασιών αφορά άμεσα και γαλλικά επιχειρηματικά και κρατικά συμφέροντα.
Ωστόσο, η διπλωματική εικόνα είναι περισσότερο σύνθετη. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της «Καθημερινής», η Γαλλίδα πρέσβειρα στην Τουρκία, Ιζαμπέλ Ντιμόν, είχε συνάντηση στις 5 Νοεμβρίου με τον Τούρκο υφυπουργό Εξωτερικών Μεχμέτ Κεμάλ Μποζάι. Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε ενώ βρίσκονταν σε εξέλιξη οι διαδικασίες για την επανέναρξη των ερευνών και την ενημέρωση της τουρκικής πλευράς.
Η ίδια εφημερίδα, επικαλούμενη τουρκική διπλωματική πηγή, μετέδωσε ότι το Παρίσι βρίσκεται σε επικοινωνία με την Άγκυρα για τις δραστηριότητες του γαλλικού πλοίου. Μάλιστα, σύμφωνα με την τουρκική εκδοχή, οι δύο πλευρές βρίσκονται κοντά σε συμφωνία ως προς τη διατύπωση της σχετικής διπλωματικής αλληλογραφίας, με την Άγκυρα να επιδιώκει να παρουσιάσει τη γαλλική επικοινωνία ως αίτημα για τη χορήγηση τουρκικής άδειας.
Εδώ βρίσκεται και η λεπτή διπλωματική ισορροπία. Η ενημέρωση της Τουρκίας δεν ισοδυναμεί με αναγνώριση των αξιώσεών της ούτε με αποδοχή ότι διαθέτει δικαίωμα αδειοδότησης των ερευνών. Η ελληνική θέση είναι σαφές ότι δεν μπορεί να συγχέεται με την τουρκική ερμηνεία των επαφών.
Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι, μέχρι στιγμής, δεν έχει υπάρξει δημόσια τοποθέτηση του γαλλικού υπουργείου Εξωτερικών που να καταδικάζει την τουρκική αντι-NAVTEX ή να διατυπώνει ρητή στήριξη της ελληνικής θέσης στη συγκεκριμένη αντιπαράθεση. Το Παρίσι φαίνεται να επιλέγει τη διπλωματική οδό, διατηρώντας ανοικτούς τους διαύλους με την Άγκυρα, την ώρα που έχει άμεσο συμφέρον να προχωρήσει το έργο.
Αυτό δεν συνιστά κατ' ανάγκην αποστασιοποίηση της Γαλλίας από την Αθήνα. Αναδεικνύει, όμως, ότι άλλο πράγμα είναι η γαλλική συμμετοχή σε ένα ευρωπαϊκής σημασίας ενεργειακό εγχείρημα και άλλο η επιλογή μιας δημόσιας διπλωματικής σύγκρουσης με την Τουρκία. Το κατά πόσο το Παρίσι θα περιοριστεί στις επαφές ή θα προχωρήσει σε πιο ξεκάθαρη πολιτική τοποθέτηση παραμένει ένα από τα βασικά ερωτήματα των επόμενων ημερών.
Το προηγούμενο της Κάσου και το ενεργειακό διακύβευμα
Η σημερινή εξέλιξη ξυπνά αναπόφευκτα τις μνήμες του καλοκαιριού του 2024, όταν οι έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση στην περιοχή της Κάσου συνοδεύτηκαν από ένταση και παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων. Το έργο βρέθηκε τότε αντιμέτωπο με σοβαρές δυσκολίες, με αποτέλεσμα να καθυστερήσει περαιτέρω η υλοποίησή του.
Το ερώτημα είναι εάν αυτή τη φορά θα υπάρξει διαφορετική εξέλιξη. Η Αθήνα εμφανίζεται αποφασισμένη να προχωρήσει στις προβλεπόμενες διαδικασίες, γνωρίζοντας ότι η νέα NAVTEX δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική αναγγελία, αλλά και μια καταγραφή της ελληνικής θέσης επί του πεδίου.
Το Great Sea Interconnector, με προϋπολογισμό περίπου 1,9 δισ. ευρώ, φιλοδοξεί να συνδέσει τα ηλεκτρικά δίκτυα Ελλάδας και Κύπρου, με προοπτική επέκτασης προς το Ισραήλ. Η σημασία του είναι ιδιαίτερα μεγάλη για την ενεργειακή ασφάλεια της Κύπρου, αλλά και για τη διαμόρφωση νέων ενεργειακών διαδρομών στην Ανατολική Μεσόγειο.
Γι' αυτό και η αντιπαράθεση δεν αφορά μόνο την πορεία ενός υποθαλάσσιου καλωδίου. Συνδέεται με ευρύτερες στρατηγικές επιδιώξεις, με την παρουσία ευρωπαϊκών συμφερόντων στην περιοχή και με τον τρόπο που Αθήνα και Άγκυρα αντιλαμβάνονται τα όρια της θαλάσσιας δικαιοδοσίας τους.
Το επόμενο διάστημα θα είναι καθοριστικό. Η έκδοση της ελληνικής NAVTEX και η τουρκική αντι-NAVTEX έχουν ήδη δημιουργήσει ένα νέο πλαίσιο αντιπαράθεσης για γερά νεύρα. Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν οι έρευνες θα πραγματοποιηθούν χωρίς παρεμπόδιση ή εάν η διαφωνία θα μεταφερθεί από το διπλωματικό επίπεδο στο πεδίο της θάλασσας.
Σε εγρήγορση η Αθήνα μετά την τουρκική κλιμάκωση για το καλώδιο - Αποπλέει σήμερα
το Abeille Marengo από το Ηράκλειο.
Σε όλα τα κυβερνητικά επίπεδα επικρατεί ψυχραιμία και αποφασιστικότητα αναφορικά με την υλοποίηση αυτού του κρίσιμου έργου, με σαφή υπόμνηση ότι δεν πρόκειται να ζητηθεί άδεια για την άσκηση ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων. «Το διεθνές δίκαιο της θάλασσας είναι σαφές και δεν χωρεί διαφορετικών ερμηνειών» επεσήμαναν χθες το βράδυ ελληνικές διπλωματικές πηγές στον απόηχο τουρκικών αντιδράσεων, οι οποίες πάντως ήταν λεκτικά πιο έντονες απ’ όσο αναμενόταν. Και αυτό επιβεβαιώνει ότι από την Τουρκία δεν έχει ζητηθεί να «παράσχει άδεια» για το έργο, όπως στρεβλά απαιτούσε η Άγκυρα. Άλλωστε και η ελληνική πλευρά ήταν εξαιρετικά σαφής προς τους Γάλλους αναδόχους του έργου ότι δεν θα ζητηθεί η άδεια της Τουρκίας στο πεδίο.
Αθήνα: Το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας είναι σαφές
Χθες το βράδυ, σιπλωματικές πηγές της Αθήνας απάντησαν σε αυστηρό τόνο στην ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών, με την οποία η Άγκυρα αμφισβητεί τις NAVTEX που εξέδωσαν Ελλάδα και Κύπρος για την έναρξη των ερευνών του γαλλικού σκάφους VB Abeille Marengo, στο πλαίσιο της ηλεκτρικής διασύνδεσης των δύο χωρών. Την ίδια ώρα, τουρκικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος με διακριτικό VATOZ17 πραγματοποιούσε πτήσεις επιτήρησης νότια της Καρπάθου, στην περιοχή από την οποία προβλέπεται να περάσει το υποθαλάσσιο καλώδιο.
«Οι εργασίες του γαλλικού ερευνητικού πλοίου VB Abeille Marengo, θα προχωρήσουν βάσει του επιχειρησιακού προγραμματισμού της εταιρείας, σε ελληνικά και κυπριακά χωρικά ύδατα και σε περιοχές ελληνικής και κυπριακής υφαλοκρηπίδας», τονίζουν ελληνικές διπλωματικές πηγές απαντώντας στην προκλητική ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών. Οι ίδιες πηγές, προσθέτουν με νόημα πως «το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας είναι σαφές και δεν χωρεί διαφορετικών ερμηνειών».
Τουρκικό UAV επιτηρεί την περιοχή νότια της Καρπάθου
Την ίδια ώρα, έντονη ήταν η δραστηριότητα τουρκικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών στο βορειοανατολικό και νοτιοανατολικό Αιγαίο, με πτήσεις που εκτείνονται από την περιοχή της Κεσάνης έως την Κάρπαθο.Σύμφωνα με πληροφορίες, τουρκικό UAV, με διακριτικό VATOZ17, πετούσε νότια της Καρπάθου, πραγματοποιώντας επαναλαμβανόμενους κύκλους επιτήρησης στην περιοχή όπου πρόκειται να ποντιστεί το καλώδιο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας - Κύπρου.
Πρόκειται, κατά τις ίδιες πληροφορίες, για μη επανδρωμένο αεροσκάφος τύπου AKINCI ή ANKA, το οποίο απογειώθηκε από τη ναυτική βάση του Ντάλαμαν και εκτελεί αποστολή αποσαφήνισης της εικόνας επιφανείας, με σκοπό την παρακολούθηση της δραστηριότητας στη συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή.
Το UAV εμφανίζεται να ενεργοποιεί και να απενεργοποιεί κατά διαστήματα τον πομπό εντοπισμού του, με αποτέλεσμα να μην είναι συνεχώς ορατό στα συστήματα παρακολούθησης πτήσεων.
Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, είναι το τουρκικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος που επιχειρεί πλησιέστερα στην περιοχή των προγραμματισμένων εργασιών.
— Conflict (@ConflictTR) November 6, 2026
Νωρίτερα την Παρασκευή, η Τουρκία με ανακοίνωση του υπουργείου Εξωτερικών κλιμάκωσε τον εκβιασμό, δηλώνοντας πως απαιτεί την υποβολή αιτήματος αδειοδότησης των ερευνών προς τις τουρκικές Αρχές για τις έρευνες που θα γίνουν σε περιοχές της «τουρκικής υφαλοκρηπίδας», σε όλη την Ανατολική Μεσόγειο δηλαδή.
Η αναφορά του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών είναι ακόμη πιο προβληματική, καθώς η Άγκυρα, σύμφωνα με τη μονομερή κατάθεση των εξωτερικών ορίων της υποτιθέμενης ΑΟΖ της, επιχερει να επικαλύψει και την περιοχή της ελληνικής ΑΟΖ βάσει της Ελληνοαιγυπτιακής Συμφωνίας.
Το τουρκικό υπουργείο, δηλώνοντας ότι έχει ακυρώσει τις NAVTEX της Ελλαδας και της Κύπρου, δείχνει να παζαρεύει μέχρι την τελευταία στιγμή, ώστε να εξασφαλίσει ένα αίτημα άδειας που θα δικαιολογήσει και στο εσωτερικό της χώρας τη συνέχιση των ερευνών.
Προειδοποιεί δε για την «αποφασιστικότητα να προστατεύσουμε τα κυριαρχικά μας δικαιώματα που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο», υιοθετώντας, όπως λέει, στην περιοχή «μια προσέγγιση που βασίζεται στη συνεργασία, τον διάλογο και τον συντονισμό».
Στην ανακοίνωσή του τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών αναφέρει:
Έγινε γνωστό ότι πλοίο υπό γαλλική σημαία αποπειράθηκε να πραγματοποιήσει θαλάσσιες επιστημονικές έρευνες χωρίς άδεια, με σκοπό την εγκατάσταση υποθαλάσσιου καλωδίου, εντός της υφαλοκρηπίδας μας, τα εξωτερικά όρια της οποίας γνωστοποιήσαμε στα Ηνωμένα Έθνη στις 18 Μαρτίου 2020.
Οι μη εξουσιοδοτημένες αναγγελίες προς ναυτιλλομένους που εκδόθηκαν για τον σκοπό αυτό από την Ελλάδα και την Ελληνοκυπριακή Διοίκηση της Νότιας Κύπρου [ενν. την Κυπριακή Δημοκρατία] ακυρώθηκαν από τη χώρα μας.
Για το τμήμα των δραστηριοτήτων που σχεδιάζει να πραγματοποιήσει το εν λόγω πλοίο και το οποίο εμπίπτει στα όρια της υφαλοκρηπίδας μας, δεν έχει υποβληθεί στη χώρα μας αίτημα άδειας, σύμφωνα με τους εθιμικούς κανόνες του διεθνούς δικαίου της θάλασσας.
Η αποφασιστικότητά μας να προστατεύσουμε τα κυριαρχικά μας δικαιώματα που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο είναι απόλυτη και θα συνεχίσουμε να υιοθετούμε στην περιοχή μια προσέγγιση που βασίζεται στη συνεργασία, τον διάλογο και τον συντονισμό.
Fransız Bayraklı Bir Geminin Doğu Akdeniz’deki Kıta Sahanlığımızda İzinsiz Deniz Bilimsel Araştırma Faaliyeti Yürütme Girişimi Hk. https://t.co/0v4nNleDeq pic.twitter.com/hAA3VixIjx
— T.C. Dışişleri Bakanlığı (@TC_Disisleri) November 6, 2026
Η «μάχη» των NAVTEX
Το απόγευμα της Παρασκευής είχε δοθεί μια μικρή «μάχη» μεταξύ των ελληνικών και κυπριακών και αφετέρου των τουρκικών Αρχών με την έκδοση σειράς NAVTEX.Η ελληνική NAVTEX καλύπτει ολόκληρη τη διαδρομή πόντισης του καλωδίου μέχρι και την κυπριακή ΑΟΖ. Στο τμήμα των περιοχών βόρεια της Κρήτης, που περιλαμβάνουν και διεθνή ύδατα, έχουν ήδη πραγματοποιηθεί οι έρευνες, ακόμη και μετά το επεισόδιο της Κάσου. Το κύριο τμήμα των ερευνών που απομένει αφορά την περιοχή ανατολικά της Κάσου, μέχρι τα όρια της κυπριακής ΑΟΖ.
Δείτε τη NAVTEX της Ελλάδας:
Δείτε τη NAVTEX της Κύπρου
Είχε προηγηθεί τηλεφωνική επικοινωνία του ΥΠΕΞ Γ. Γεραπετρίτη με τον ομόλογό του της Κυπριακής Δημοκρατίας K. Κόμπο στο πλαίσιο του στενού συντονισμού των δύο χωρών.
Ο ΥΠΕΞ Γ. Γεραπετρίτης είχε σήμερα τηλεφωνική επικοινωνία με τον ΥΠΕΞ της Κυπριακής Δημοκρατίας K. Κόμπο @ckombos στο πλαίσιο του στενού συντονισμού των δύο χωρών 🇬🇷🇨🇾@CyprusMFA @GreeceinCyprus @cyprusingreece pic.twitter.com/aiaXhFkxJw
— Υπουργείο Εξωτερικών (@GreeceMFA) November 6, 2026
Η τουρκική αντι-NAVTEX
Ωστόσο, λίγη ώρα αργότερα, η Άγκυρα εξέδωσε αντι-NAVTEX με την οποία αμφισβητεί την ελληνική αναγγελία για το γαλλικό ερευνητικό πλοίο που θα πραγματοποιήσει εργασίες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, ισχυριζόμενη ότι μέρος της περιοχής βρίσκεται εντός τουρκικής υφαλοκρηπίδας και απαιτώντας τη συγκατάθεσή της για τη διεξαγωγή των ερευνών.
Δείτε τη NAVTEX της Τουρκίας
Με την αντι-NAVTEX 1105/26, η Άγκυρα επαναφέρει στο τραπέζι την επιστολή που είχε αποστείλει στον ΟΗΕ στις 18 Μαρτίου 2020 (A/74/757), υποστηρίζοντας ότι τμήμα της περιοχής των ερευνών βρίσκεται εντός της υφαλοκρηπίδας που έχει μονομερώς δηλώσει.
Το επόμενο βήμα της τουρκικής αμφισβήτησης είναι ακόμη πιο χαρακτηριστικό. Η Άγκυρα ισχυρίζεται ότι δεν έχει χορηγήσει άδεια για τις συγκεκριμένες έρευνες, χαρακτηρίζει την ελληνική NAVTEX «μη εξουσιοδοτημένη» και αξιώνει όλες οι ερευνητικές δραστηριότητες σε θαλάσσιες περιοχές που θεωρεί ότι εμπίπτουν στη δικαιοδοσία της να συντονίζονται με τις τουρκικές αρχές.
Πρόκειται για ευθεία αμφισβήτηση των αρμοδιοτήτων της ελληνικής πλευράς, με την Τουρκία να επιχειρεί να εμφανίσει ως προϋπόθεση των εργασιών τη δική της συγκατάθεση, επικαλούμενη διεκδικήσεις που η Αθήνα δεν αναγνωρίζει. Η μονομερής κατάθεση συντεταγμένων στον ΟΗΕ, άλλωστε, δεν συνιστά αναγνώριση των τουρκικών αξιώσεων ούτε οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου