Τι δείχνουν τα στοιχεία του υπουργείου Υγείας και της UNICEF για το doomscrolling, τα social media, την ψυχική υγεία των παιδιών και τον ρόλο της οικογένειας.
Τρεις στους τέσσερις νέους βιώνουν το φαινόμενο του doomscrolling, δηλαδή της συνεχούς κατανάλωσης αρνητικών ειδήσεων, ενώ το 42% συνεχίζει να σκρολάρει ακόμη και όταν το περιεχόμενο που βλέπει του προκαλεί άγχος.
Το εύρημα αυτό, που αναδεικνύει μια νέα «αόρατη» ψηφιακή κρίση για παιδιά, εφήβους και οικογένειες, παρουσιάστηκε στο πλαίσιο της Εθνικής Δράσης για την Προαγωγή της Υγείας Παιδιού και Οικογένειας, από την αναπληρώτρια υπουργό Υγείας Ειρήνη Αγαπηδάκη και τη UNICEF.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, πάνω από τους μισούς νέους δηλώνουν ότι η συνήθεια αυτή επηρεάζει αρνητικά τη διάθεση, τον ύπνο και τη συγκέντρωσή τους. Την ίδια στιγμή, το 89,2% χρησιμοποιεί καθημερινά τα social media, ενώ το 76,1% τα έχει μετατρέψει σε βασική πηγή ενημέρωσης.
Τι είναι το doomscrolling και γιατί ανησυχεί τους ειδικούς
Το doomscrolling είναι η τάση να συνεχίζει κάποιος να καταναλώνει αρνητικές ή αγχωτικές ειδήσεις στο κινητό του, ακόμη κι όταν αυτό τον επιβαρύνει ψυχικά. Δεν πρόκειται απλώς για «πολλή ώρα στο κινητό». Είναι ένας φαύλος κύκλος, όπου η ανησυχία οδηγεί σε περισσότερο σκρολάρισμα και το περισσότερο σκρολάρισμα φέρνει ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία.
Η Ειρήνη Αγαπηδάκη χαρακτήρισε τα αποτελέσματα «πραγματικά ανησυχητικά» για τη χώρα και για τα παιδιά, τονίζοντας ότι η ανάγκη για δράση είναι άμεση.
«Στο μέλλον θα έχουμε πρόβλημα, όχι μόνο ψυχικής υγείας αλλά και Δημοκρατίας. Θα έχουμε πολίτες που δεν θα μπορούν να ελέγξουν αν κάτι είναι αλήθεια ή ψέμα, σωστό ή λάθος», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Όπως είπε, το ζήτημα δεν αφορά μόνο την ψυχική υγεία, αλλά και την ικανότητα των παιδιών να αναπτύξουν κριτική σκέψη. «Δεν μπορούμε να στερήσουμε από μία γενιά την ευκαιρία στη σκέψη», σημείωσε, συνδέοντας την ψηφιακή καθημερινότητα με την παιδεία, την οικογένεια και τη Δημοκρατία.
Η παγίδα του αλγορίθμου
Τα στοιχεία δείχνουν ότι το 60,3% των νέων χάνει την αίσθηση του χρόνου όταν σκρολάρει, ενώ το 81,3% αναγνωρίζει ότι οι αλγόριθμοι των πλατφορμών ενισχύουν αυτή τη συμπεριφορά.
Με άλλα λόγια, οι νέοι δεν βρίσκονται απλώς μπροστά σε μια οθόνη. Βρίσκονται μέσα σε ένα περιβάλλον που έχει σχεδιαστεί για να κρατά την προσοχή τους όσο το δυνατόν περισσότερο.
Η Ειρήνη Αγαπηδάκη υπογράμμισε ότι τα παιδιά «παγιδεύονται μέσα σε ένα ψηφιακό περιβάλλον» και ουσιαστικά εκπαιδεύουν τον εγκέφαλό τους να καταναλώνει όλο και περισσότερες αρνητικές ειδήσεις. Όπως προειδοποίησε, αυτό μπορεί να επηρεάσει την ικανότητα ανάπτυξης κριτικής σκέψης και βασικών δεξιοτήτων επίλυσης προβλημάτων.
Τι μπορούν να προσέξουν οι γονείς
Για τις οικογένειες, το μήνυμα είναι πρακτικό: το doomscrolling δεν φαίνεται πάντα. Ένα παιδί ή ένας έφηβος μπορεί να δείχνει απλώς ότι «χαζεύει στο κινητό», ενώ στην πραγματικότητα βομβαρδίζεται από εικόνες, ειδήσεις και περιεχόμενο που αυξάνει το άγχος του.
Σημάδια που χρειάζονται προσοχή είναι η δυσκολία στον ύπνο, η ευερεθιστότητα, η απότομη πτώση της διάθεσης μετά τη χρήση κινητού, η αδυναμία συγκέντρωσης και η αίσθηση ότι το παιδί δεν μπορεί να σταματήσει να σκρολάρει ακόμη κι όταν λέει ότι κουράστηκε ή αγχώθηκε.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι το ζητούμενο δεν είναι μόνο η απαγόρευση, αλλά η καθοδήγηση. Τα παιδιά χρειάζονται όρια, αλλά και συζήτηση: τι βλέπουν, πώς αισθάνονται όταν το βλέπουν, πώς ξεχωρίζουν την αξιόπιστη πληροφορία από την παραπληροφόρηση και πότε πρέπει να αφήνουν το κινητό στην άκρη.
UNICEF: Τα παιδιά πρέπει να μπορούν να ζητούν βοήθεια χωρίς φόβο
Από την πλευρά του, ο διπλωματικός εκπρόσωπος της UNICEF στην Ελλάδα, Ghassan Khalil, στάθηκε στο δικαίωμα των παιδιών να έχουν φωνή και πρόσβαση σε υποστήριξη.
«Όταν ένας έφηβος μπορεί να ζητήσει βοήθεια χωρίς φόβο ή στίγμα, όταν ένας γονέας έχει τα εργαλεία να στηρίξει καλύτερα το παιδί του, όταν ένα κορίτσι μπορεί να μιλήσει ανοιχτά και με αξιοπρέπεια για την έμμηνο ρύση, τότε κάνουμε ένα ουσιαστικό βήμα προς μια κοινωνία πιο συμπεριληπτική και πιο φιλική προς τα παιδιά», ανέφερε.
Η Εθνική Δράση Προαγωγής Υγείας Παιδιού και Οικογένειας επιχειρεί να καλύψει ακριβώς αυτό το κενό: να δώσει εργαλεία σε παιδιά, γονείς, σχολεία και επαγγελματίες υγείας, ώστε η ψυχική υγεία να μη μένει στο περιθώριο.
Θετική γονεϊκότητα: Στήριξη στους γονείς, όχι μόνο στα παιδιά
Στο πλαίσιο της δράσης εφαρμόστηκε για πρώτη φορά πανελλαδικά ένα δομημένο σύστημα υποστήριξης των γονέων, το πρόγραμμα Triple P για τη θετική γονεϊκότητα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, 231 επαγγελματίες Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας εκπαιδεύτηκαν ώστε να καθοδηγούν οικογένειες, ενώ 6.513 γονείς και φροντιστές συμμετείχαν σε σεμινάρια, αποκτώντας πρακτικά εργαλεία για τις προκλήσεις της ανατροφής.
Το μήνυμα είναι σαφές: η προστασία της ψυχικής υγείας των παιδιών δεν μπορεί να αφήνεται μόνο στο σχολείο ή μόνο στους ειδικούς. Ξεκινά από την οικογένεια, αλλά η οικογένεια χρειάζεται και η ίδια υποστήριξη.
Αυτοτραυματισμός νέων: Το πρώτο Πρότυπο Κοινοτικό Κέντρο
Η δράση περιλαμβάνει και παρεμβάσεις για ένα από τα πιο ευαίσθητα και συχνά «βουβά» προβλήματα της εποχής: τον αυτοτραυματισμό νέων.
Για τον σκοπό αυτό ιδρύθηκε το πρώτο Πρότυπο Κοινοτικό Κέντρο για τον αυτοτραυματισμό νέων ηλικίας 17 έως 24 ετών. Μέχρι στιγμής, 2.607 επαγγελματίες έχουν εκπαιδευτεί στην έγκαιρη αναγνώριση και διαχείριση περιστατικών, ενώ 429 άτομα έχουν ήδη λάβει υποστήριξη μέσω των υπηρεσιών του Κέντρου.
Παράλληλα, δεκάδες οικογένειες έχουν ενταχθεί σε θεραπευτικά προγράμματα, ώστε η παρέμβαση να μην περιορίζεται στο άτομο που δυσκολεύεται, αλλά να αγκαλιάζει και το περιβάλλον του.
Υγιεινή της περιόδου: Δράσεις σε 2.521 σχολεία
Ιδιαίτερη θέση στην Εθνική Δράση έχει και η ενημέρωση για την υγιεινή της περιόδου, με στόχο την εξάλειψη του στίγματος και της περιθωριοποίησης γύρω από την έμμηνο ρύση.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, πραγματοποιήθηκαν ενημερωτικές δράσεις σε 2.521 σχολεία, με τη συμμετοχή 237.000 μαθητών. Παράλληλα, διανεμήθηκαν 18 εκατομμύρια προϊόντα περιόδου, από τα οποία ωφελήθηκαν άμεσα περισσότερα από 120.000 κορίτσια σε όλη τη χώρα.
Η πρωτοβουλία αυτή συνδέει την υγεία με την αξιοπρέπεια στο σχολικό περιβάλλον, αναδεικνύοντας ότι η πρόληψη δεν αφορά μόνο την ασθένεια, αλλά και τις καθημερινές συνθήκες μέσα στις οποίες μεγαλώνουν τα παιδιά.
Νέες δράσεις μέσα από τη μουσική και τη δημιουργική έκφραση
Η παρουσίαση έκλεισε με την ανακοίνωση νέων βιωματικών δράσεων ψυχικής ανθεκτικότητας μέσω της μουσικής και της δημιουργικής έκφρασης.
Οι δράσεις αυτές έχουν ήδη ξεκινήσει σε 15 Μουσικά Σχολεία της χώρας, με τη συμμετοχή 3.000 μαθητών, επιχειρώντας να δώσουν στα παιδιά χώρους έκφρασης, σύνδεσης και αποφόρτισης.
Η Εθνική Δράση Προαγωγής Υγείας Παιδιού και Οικογένειας υλοποιείται από το υπουργείο Υγείας με την υποστήριξη της UNICEF στην Ελλάδα και χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, μέσω του NextGenerationEU και του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0».
Σε μια εποχή όπου το κινητό έχει γίνει για πολλούς εφήβους παράθυρο στον κόσμο αλλά και πηγή άγχους, το στοίχημα δεν είναι να γυρίσει ο χρόνος πίσω. Είναι να μάθουν τα παιδιά να ζουν στον ψηφιακό κόσμο χωρίς να χάνουν τον εαυτό τους μέσα σε αυτόν.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου