Η παράταση των εχθροπραξιών στο Ιράν ανατρέπει τις αρχικές εκτιμήσεις για σύντομη σύρραξη και πυροδοτεί μια ενεργειακή κρίση με παγκόσμιες προεκτάσεις - Ενώ η Νότια Ασία βυθίζεται σε μέτρα έκτακτης λιτότητας που φτάνουν μέχρι την απαγόρευση... τηγανίσματος και η Ευρώπη απειλείται με στασιμοπληθωρισμό, η Τεχεράνη και οι αμερικανικές πετρελαϊκές καταγράφουν έσοδα - «μαμούθ», σε ένα γεωπολιτικό παράδοξο που δοκιμάζει τις αντοχές της διεθνούς αγοράς.
Όταν οι πρώτες σειρήνες ήχησαν πάνω από την Τεχεράνη το πρωινό της 28ης Φεβρουαρίου και οι πρώτες αναφορές για πλήγματα στο εσωτερικό του Ιράν κατέκλυσαν τις οθόνες μας, δεν ήταν λίγοι οι αισιόδοξοι που ανέμεναν μια πολεμική περιπέτεια τύπου Βενεζουέλας, που θα κρατούσε λίγες ώρες. Αναλυτές μιλούσαν για μια «χειρουργική επέμβαση» περιορισμένης διάρκειας, μια στρατιωτική καταιγίδα που θα ισοπέδωνε τις αντιστάσεις του καθεστώτος μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα. Ο ίδιος ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, μιλούσε για επιχειρήσεις λίγων εβδομάδων. Το σενάριο αυτό μοιάζει σαν να διαψεύδεται από την πραγματικότητα καθώς αυτή την στιγμή δεν φαίνεται άμεση διέξοδος από την κρίση.
Παρά το ότι βρισκόμαστε στην τρίτη εβδομάδα του πολέμου, αρκετά κοντά στην αρχική εκτίμηση Τραμπ για 3-4 εβδομάδες πολέμου, οι επιχειρήσεις όχι μόνο δεν δείχνουν να τελειώνουν, αλλά οι νεότερες εκτιμήσεις κάνουν λόγο για εβδομάδες χτυπημάτων ακόμη.
Ενώ το Ιράν δέχεται δεκάδες χιλιάδες πλήγματα, με τις υποδομές του αλλά κυρίως τον στρατιωτικό του μηχανισμό να υφίσταται τρομακτική καταστροφή, και τον ρόλο του ως περιφερειακό παίκτη να απομειώνεται μετά από κάθε ημέρα βομβαρδισμών η Τεχεράνη χρησιμοποιεί το μοναδικό, αλλά πανίσχυρο «όπλο» που της απέμεινε: τον ενεργειακό εκβιασμό.
Η στρατηγική του Ιράν είναι σαφής και κυνική. Μεταφέρει την πίεση στις αντλίες των βενζινάδικων και στους λογαριασμούς ενέργειας ολόκληρου του πλανήτη. Είναι ένας πόλεμος φθοράς, όπου η αντοχή των κοινωνιών στον πληθωρισμό και την έλλεψη ενέργειας δοκιμάζεται.
Αν και ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ θεωρούσε ότι «πολλές» χώρες θα ήταν διατεθειμένες να βοηθήσουν την Ουάσιγκτον να εξασφαλίσει την ασφάλεια της θαλάσσιας οδού με τα πολεμικά τους πλοία, καμία κυβέρνηση δεν έχει επιβεβαιώσει ακόμη τη συμμετοχή της, ενώ αρκετές έχουν αποκλείσει την αποστολή πολεμικών πλοίων για τον σκοπό αυτό.
Στην Ευρώπη, η κατάσταση είναι θεμελιωδώς διαφορετική από την κρίση που προκάλεσε η εισβολή στην Ουκρανία πριν από μερικά χρόνια. Τότε, οι κυβερνήσεις είχαν ακόμη το «λίπος» των προγραμμάτων στήριξης από την πανδημία. Σήμερα, τα κρατικά ταμεία είναι σε διαφορετική κατάσταση. Κάθε δέκα ημέρες πολέμου κοστίζουν στους Ευρωπαίους φορολογούμενους δισεκατομμύρια, την ώρα που ο αγροτικός τομέας κλονίζεται από το κόστος των λιπασμάτων - 20% των λιπασμάτων παγκοσμίως εξάγεται από τα στενά του Ορμούζ - προμηνύοντας νέες αυξήσεις στα ράφια των σούπερ μάρκετ.
Αν όμως η Ευρώπη παλεύει με την ύφεση, η Νότια Ασία βιώνει πολύ πιο άμεσα προβλήματα. Η εξάρτηση της περιοχής από το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο του Κόλπου αποδείχθηκε η αχίλλειος πτέρνα της.
Μπαγκλαντές: Έκλεισαν τα Πανεπιστήμια
Στο Μπαγκλαντές, μια χώρα που στηρίζεται σχεδόν αποκλειστικά στις εξαγωγές ενδυμάτων, η έλλειψη ενέργειας έχει οδηγήσει σε ακραία μέτρα. Η κρατική Petrobangla επιβάλλει καθημερινές διακοπές ρεύματος, ενώ το υπουργείο Παιδείας αναγκάστηκε να κλείσει όλα τα πανεπιστήμια της χώρας επ’ αόριστον, ακυρώνοντας εξετάσεις προκειμένου να εξοικονομηθούν μερικές κιλοβατώρες. Αξιωματούχοι δήλωσαν ότι η κίνηση αυτή όχι μόνο θα μειώσει την κατανάλωση ηλεκτρικού ρεύματος, αλλά θα ανακουφίσει και την κυκλοφοριακή συμφόρηση, η οποία οδηγεί σε σπατάλη καυσίμων. Ανέφεραν ότι οι πανεπιστημιουπόλεις καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες ηλεκτρικού ρεύματος για τις φοιτητικές εστίες, τις αίθουσες διδασκαλίας, τα εργαστήρια και τον κλιματισμό, και ότι το πρόωρο κλείσιμο θα συμβάλει στην ανακούφιση της πίεσης στο επιβαρυμένο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας.
«Η απόφαση ελήφθη με σκοπό τη μείωση της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας και καυσίμων, λαμβάνοντας υπόψη την τρέχουσα παγκόσμια κατάσταση», ανέφερε το υπουργείο Παιδείας του Μπαγκλαντές σε οδηγία που διανεμήθηκε στις πανεπιστημιακές αρχές.
Πακιστάν: Τετραήμερο και κλειστά σχολεία
Στο Πακιστάν, η κυβέρνηση επέβαλε την τετραήμερη εβδομάδα εργασίας για τους δημόσιους υπαλλήλους, σε μια απέλπιδα προσπάθεια να μειώσει την κατανάλωση καυσίμων στις μετακινήσεις. Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σεμπάζ Σαρίφ, ανακοίνωσε τη Δευτέρα το κλείσιμο όλων των σχολείων έως το τέλος του μήνα, καθώς και την εφαρμογή της τηλεργασίας για όλους τους φοιτητές και το ήμισυ του εργατικού δυναμικού, καθώς η χώρα του εφαρμόζει αυστηρά μέτρα λιτότητας εν μέσω της ραγδαίας ανόδου των τιμών των καυσίμων παγκοσμίως.
Στις Φιλιππίνες τα κυβερνητικά κτήρια λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο, ενώ στην Ταϊλάνδη οι δημόσιοι υπάλληλοι βρίσκονται υποχρεωτικά σε καθεστώς τηλεργασίας.
Ινδία: Τέλος στο... τηγάνισμα
Η εικόνα στην πάντα ενεργοβόρα Ινδία είναι ακόμα πιο αποκαλυπτική για το βάθος της κρίσης. Στη Βομβάη και το Νέο Δελχί, όπου οι διακοπές ρεύματος προϋπήρχαν, τα εστιατόρια έχουν σταματήσει να τηγανίζουν φαγητά, καθώς το κόστος του αερίου καθιστά τη διαδικασία απαγορευτική. Η κυβέρνηση πάντως επιχαίρει, ισχυριζόμενη όχι μόνον ότι υπάρχει ενεργειακή επάρκεια αλλά και ότι ινδικά τανκερ μεταφέρουν πετρέλαιο από τα Στενά του Χορμούζ.
Ακόμη και οι παραδοσιακές κηδείες επιστρέφουν στο παρελθόν: Στα κρεματόρια της πόλης Πούνε, η έλλειψη αερίου ανάγκασε τους ανθρώπους να επιστρέψουν στην παραδοσιακή καύση με ξύλα, μια σκηνή που μοιάζει να έρχεται από άλλους αιώνες.
ΗΠΑ και Ιράν γεμίζουν τα ταμεία
Μέσα σε αυτό το χάος, αναδύεται ένα προκλητικό παράδοξο. Ενώ οι απλοί πολίτες καλούνται να αντιμετωπίσουν το υπέρμετρο κόστος της ενέργειας οι αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες καταγράφουν κέρδη που αγγίζουν τη σφαίρα του εξωπραγματικού. Οι εταιρείες σχιστολιθικού πετρελαίου των ΗΠΑ, έχοντας περιορισμένη έκθεση στις ζώνες των συγκρούσεων, βλέπουν τα έσοδά τους να αυξάνονται κατά δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια μέσα σε λίγους μήνες. Η άνοδος της τιμής του αργού κατά 40% και πλέον έχει μετατρέψει τον πόλεμο σε μια απίστευτη μηχανή παραγωγής χρήματος για τους μετόχους της ExxonMobil και της Chevron.
Το πιο ειρωνικό όμως είναι ότι το ίδιο το Ιράν, παρά τα πλήγματα που δέχεται, καταφέρνει να γεμίζει τα ταμεία του. Η Τεχεράνη αποκομίζει περίπου 140 εκατομμύρια δολάρια την ημέρα από τις εξαγωγές πετρελαίου, εκμεταλλευόμενη τις τιμές που σταθερά κινούνται πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι. Αυτό συμβαίνει γιατί η Ουάσιγκτον, επιλέγει να επιτρέπει τις ιρανικές εξαγωγές. Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών, Σκοτ Μπέσεντ, το παραδέχθηκε σχεδόν κυνικά: Η επιβολή απόλυτων κυρώσεων στο ιρανικό πετρέλαιο αυτή τη στιγμή θα τίναζε την παγκόσμια οικονομία στον αέρα.
Έτσι, ο «σκιώδης στόλος» των τάνκερ του Ιράν συνεχίζει να φορτώνει από το νησί Χαρκ, με τον προορισμό να είναι συνήθως ανεξάρτητα διυλιστήρια της Κίνας που διψούν για ενέργεια με έκπτωση.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου