Οι πόλεμοι αυτού του κόσμου πλησιάζουν όλο και περισσότερο στην καθημερινότητά μας. Όχι απαραίτητα μέσω πυραύλων που πέφτουν σε ευρωπαϊκές πόλεις, αλλά μέσω αυτού που θα μπορούσε σύντομα να γίνει ορατό στο ταμείο των σούπερ μάρκετ. Ενώ η Ρωσία ασκεί πιέσεις στις εξαγωγικές υποδομές της Ουκρανίας - που συχνά αποκαλείται
«σιτοβολώνας της Ευρώπης» - ο πόλεμος για το Ιράν ταυτόχρονα κλονίζει μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του κόσμου: το Στενό του Ορμούζ.Αυτές οι εξελίξεις πρέπει να συνδεθούν. Διότι, εάν μία από τις σημαντικότερες περιοχές παραγωγής σιτηρών στον κόσμο δεν μπορεί πλέον να εξάγει αξιόπιστα τα προϊόντα της και ταυτόχρονα η ενέργεια, τα λιπάσματα, η ναυτιλία και η ασφάλιση γίνουν εξαιρετικά ακριβότερα, θα συμβεί μια επικίνδυνη αλυσιδωτή αντίδραση.
Σύμφωνα με το Ουκρανικό Συμβούλιο Γεωργίας, όπως ανέφερε το Reuters, τα ουκρανικά λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας έχουν χάσει περίπου το ένα τρίτο της εξαγωγικής τους ικανότητας σιτηρών ως αποτέλεσμα των πρόσφατων επιθέσεων. Η μηνιαία ικανότητα έχει μειωθεί από περίπου έξι εκατομμύρια τόνους σε τέσσερα εκατομμύρια τόνους.
Αυτό είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένα απλό οικονομικό πρόβλημα για την Ουκρανία. Η χώρα είναι σημαντικός εξαγωγέας σιταριού, καλαμποκιού και φυτικού ελαίου. Τα ουκρανικά γεωργικά προϊόντα αποστέλλονται στην Ευρώπη, την Ασία, τη Βόρεια Αφρική και τη Μέση Ανατολή. Η γεωργία είναι επίσης μια από τις σημαντικότερες πηγές εσόδων από τις ουκρανικές εξαγωγές.
Οι επιθέσεις της Ρωσίας πλήττουν έτσι μια ζωτική οικονομική αρτηρία της χώρας – και ταυτόχρονα ένα σημαντικό μέρος του διεθνούς εφοδιασμού τροφίμων.
Οι επιπτώσεις είναι ήδη εμφανείς στις αγορές. Μετά την τελευταία κλιμάκωση, οι διεθνείς τιμές του σιταριού αντέδρασαν απότομα προς τα πάνω. Οι έμποροι δεν υπολογίζουν πλέον απλώς με βάση τη διαθέσιμη ποσότητα σιτηρών. Λαμβάνουν επίσης υπόψη τον κίνδυνο: Τι θα συμβεί εάν καταρρεύσουν και άλλοι τερματικοί σταθμοί, οι ναυτιλιακές εταιρείες αποφύγουν τα ουκρανικά λιμάνια και οι ασφαλιστές αυξήσουν τα ασφάλιστρά τους;
Εδώ ακριβώς συναντάται η κρίση της Μαύρης Θάλασσας με τον πόλεμο για το Στενό του Ορμούζ.
Ένα σημαντικό μέρος του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου διέρχεται κανονικά από το στενό μεταξύ Ιράν και Ομάν. Μεγάλες ποσότητες υγροποιημένου φυσικού αερίου χρησιμοποιούν επίσης αυτήν τη διαδρομή. Επομένως, οποιαδήποτε παρατεταμένη διακοπή έχει επιπτώσεις πολύ πέρα από τον Περσικό Κόλπο.
Επειδή το πετρέλαιο κινεί την παγκόσμια οικονομία. Τα τρακτέρ και οι θεριζοαλωνιστικές μηχανές χρειάζονται καύσιμα. Τα φορτηγά μεταφέρουν σιτηρά στα λιμάνια. Τα φορτηγά πλοία μεταφέρουν τρόφιμα διαμέσου των ωκεανών. Πρέπει να διατηρούνται οι ψυκτικές αλυσίδες. Τα τρόφιμα υποβάλλονται σε επεξεργασία και στη συνέχεια διανέμονται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά.
Αν η ενέργεια γίνει μόνιμα ακριβότερη, τότε τελικά θα γίνουν και τα τρόφιμα ακριβότερα.
Αλλά ίσως ο μεγαλύτερος κίνδυνος έγκειται στα λιπάσματα. Η σύγχρονη γεωργία εξαρτάται από τα λιπάσματα. Η παραγωγή αζωτούχων λιπασμάτων, ειδικότερα, απαιτεί μεγάλες ποσότητες φυσικού αερίου. Ταυτόχρονα, τα κράτη του Κόλπου διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στις διεθνείς αγορές ενέργειας και λιπασμάτων.
Όταν οι τιμές του φυσικού αερίου και το κόστος μεταφοράς αυξάνονται ή οι εμπορικές οδοί διαταράσσονται, το κόστος της γεωργικής παραγωγής αυξάνεται. Αυτό επηρεάζει αρχικά τους αγρότες, στη συνέχεια τις συγκομιδές και τέλος τους καταναλωτές.
Εάν οι αγρότες χρησιμοποιούν λιγότερο λίπασμα επειδή έχει γίνει πολύ ακριβό, οι αποδόσεις μπορεί να μειωθούν. Οι επιπτώσεις της σημερινής ενεργειακής κρίσης μπορεί τότε να γίνουν εμφανείς μόνο μήνες αργότερα, στην επόμενη συγκομιδή.
Εκεί ακριβώς βρίσκεται ο κίνδυνος.
Η Ουκρανία εξάγει λιγότερα σιτηρά. Ο πόλεμος για το Ορμούζ αυξάνει το κόστος ενέργειας και αποστολής. Οι υψηλότερες τιμές ενέργειας αυξάνουν το κόστος των λιπασμάτων. Τα ακριβότερα λιπάσματα αυξάνουν το κόστος παραγωγής και μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά τις μελλοντικές συγκομιδές. Ταυτόχρονα, οι υψηλότερες τιμές του πετρελαίου αυξάνουν το κόστος κάθε χιλιομέτρου μεταφοράς, ενώ οι κίνδυνοι πολέμου αυξάνουν τα ασφάλιστρα για τα πλοία.
Ο καταναλωτής βρίσκεται στο τέλος αυτής της αλυσίδας. Αυτό ισχύει και στην Ευρώπη.
Το ψωμί και το αλεύρι είναι μόνο η αρχή. Τα σιτηρά είναι επίσης ζωοτροφές. Εάν οι τιμές του καλαμποκιού και του σιταριού αυξηθούν, αυξάνεται και το κόστος της κτηνοτροφίας και, κατά συνέπεια, αυξάνεται και το κόστος του κρέατος, του γάλακτος και των αυγών. Ταυτόχρονα, το υψηλότερο κόστος ενέργειας και μεταφοράς επηρεάζει σχεδόν κάθε τρόφιμο.
Επομένως, η Ευρώπη πιθανότατα δεν θα λιμοκτονήσει. Αλλά η Ευρώπη θα μπορούσε να πληρώσει σημαντικά περισσότερα για τρόφιμα.
Για τις φτωχότερες περιοχές του κόσμου, η κατάσταση είναι εντελώς διαφορετική. Σε μέρη της Αφρικής, της Βόρειας Αφρικής, της Μέσης Ανατολής και της Ασίας, οι χώρες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές τροφίμων. Εκατομμύρια οικογένειες εκεί δαπανούν σημαντικά μεγαλύτερο μερίδιο του εισοδήματός τους σε βασικά τρόφιμα από ό,τι οι άνθρωποι στην Ευρώπη.
Η άνοδος των τιμών στην παγκόσμια αγορά θα μπορούσε να γίνει ζήτημα επιβίωσης εκεί.
Ένας παγκόσμιος λιμός δεν είναι ακόμη αναπόφευκτος. Η παγκόσμια αγορά έχει άλλους παραγωγούς, αποθέματα και εναλλακτικές εμπορικές οδούς. Ωστόσο, η κατάσταση γίνεται επικίνδυνη εάν συμβούν ταυτόχρονα αρκετές κρίσεις και διαρκέσουν για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Και αυτό ακριβώς συμβαίνει αυτή τη στιγμή.
Στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας, μια από τις σημαντικότερες περιοχές εξαγωγής σιτηρών βρίσκεται υπό στρατιωτική πίεση. Γύρω από το Ορμούζ, μια από τις σημαντικότερες ενεργειακές οδούς στον κόσμο βρίσκεται υπό πίεση. Ταυτόχρονα, η γεωργία και η παραγωγή λιπασμάτων εξαρτώνται από την ενέργεια, ενώ το διεθνές εμπόριο τροφίμων βασίζεται σε λειτουργικές και οικονομικά προσιτές οδούς μεταφοράς.
Το ένα ντόμινο πέφτει πάνω στο άλλο. Και ένα γρήγορο τέλος στις συγκρούσεις δεν διαφαίνεται προς το παρόν.
Οι οικονομικές υποδομές μετατρέπονται ολοένα και περισσότερο σε πεδίο μάχης. Λιμάνια δέχονται επιθέσεις. Σταθμοί παραγωγής ενέργειας βομβαρδίζονται. Τα δεξαμενόπλοια γίνονται στόχος. Οι εμπορικές οδοί μετατρέπονται σε στρατιωτικές ζώνες υψηλού κινδύνου.
Αλλά αυτές οι ζωτικές αρτηρίες αποτελούν μέρος μιας παγκοσμιοποιημένης παγκόσμιας οικονομίας. Όποιος κλείνει ένα σημαντικό λιμάνι σιτηρών δεν επηρεάζει μόνο την Ουκρανία. Όποιος μπλοκάρει μία από τις σημαντικότερες οδούς πετρελαίου στον κόσμο δεν επηρεάζει μόνο τα άμεσα εμπόλεμα μέρη.
Το τιμολόγιο συνεχίζει το ταξίδι του – από το λιμάνι στο φορτηγό πλοίο, από το φορτηγό πλοίο στον χονδρέμπορο, από τον παραγωγό στο σούπερ μάρκετ και τελικά σε εμάς.
Ο πόλεμος έχει φτάσει στα πιάτα μας.
Αρχικά με τη μορφή υψηλότερων τιμών. Στις φτωχότερες περιοχές του κόσμου, στη χειρότερη περίπτωση, μέσω της πείνας.
Η πραγματικά επικίνδυνη εξέλιξη, επομένως, δεν έγκειται σε έναν μόνο κατεστραμμένο τερματικό σταθμό σιτηρών ή σε ένα δεξαμενόπλοιο που δέχεται επίθεση. Έγκειται στο γεγονός ότι αρκετοί κεντρικοί πυλώνες της παγκόσμιας αλυσίδας εφοδιασμού αποσταθεροποιούνται ταυτόχρονα.
Ο σιτοβολώνας της Ευρώπης δέχεται επίθεση. Μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του κόσμου έχει γίνει μέρος ενός πολέμου. Τα λιπάσματα και οι μεταφορές γίνονται πιο ακριβά. Και κανείς δεν μπορεί προς το παρόν να πει με βεβαιότητα πότε θα τελειώσουν αυτές οι συγκρούσεις.
Αν αυτή η τάση συνεχιστεί, η επόμενη μεγάλη κρίση μπορεί να έχει ήδη ξεκινήσει. Απλώς δεν την βλέπουμε ακόμη πλήρως.
Αλλά σύντομα μπορεί να νιώσουμε τις επιπτώσεις τους στο ταμείο του σούπερ μάρκετ.
Και άλλοι θα το πληρώσουν με πείνα.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου