Εκατομμύρια άνθρωποι στη Ρωσία χρησιμοποιούν καθημερινά την αναγνώριση προσώπου και τα δακτυλικά αποτυπώματα για να ξεκλειδώνουν τα smartphone τους και να επιβεβαιώνουν τραπεζικές συναλλαγές, ωστόσο μόνο το 7% του πληθυσμού της χώρας είναι επί του παρόντος εγγεγραμμένο στο Ενιαίο Βιομετρικό Σύστημα. Ο Γκριγκόρι Μπουρντένκο, Διευθύνων Σύμβουλος της χρηματοοικονομικής αγοράς Vyberu.ru, συζητά γιατί έχει προκύψει αυτή η κατάσταση και πώς η εμπειρία άλλων χωρών μπορεί να είναι χρήσιμη για τους Ρώσους χρήστες.
Σύμφωνα με έρευνα που διεξήγαγαν το Πανρωσικό Κέντρο Έρευνας Κοινής Γνώμης (VTsIOM) και το Κέντρο Βιομετρικών Τεχνολογιών, η πλειοψηφία των Ρώσων θεωρεί τα βιομετρικά στοιχεία ως την πιο αξιόπιστη μέθοδο επαλήθευσης ταυτότητας σε ψηφιακές συσκευές. Οι άνθρωποι τα χρησιμοποιούν καθημερινά για να ξεκλειδώνουν τα smartphone τους ή να συνδέονται γρήγορα σε εφαρμογές,αναφέρει το Ρωσικό forbes.ru
Μέχρι τον Απρίλιο του 2026, περίπου 10 εκατομμύρια άνθρωποι ήταν εγγεγραμμένοι στο Ενοποιημένο Βιομετρικό Σύστημα (UBS) —περίπου το 7% του πληθυσμού της Ρωσίας. Η UBS είναι μια κυβερνητική πλατφόρμα που συλλέγει βιομετρικά δεδομένα. Επιτρέπει την πρόσβαση σε ένα ευρύ φάσμα υπηρεσιών χωρίς έγγραφα ή πρόσθετους ελέγχους. Για παράδειγμα, μπορείτε να ανοίξετε τραπεζικό λογαριασμό, να υποβάλετε αίτηση για δάνειο, να ενεργοποιήσετε μια eSIM, να κάνετε check in σε ξενοδοχείο, να χρησιμοποιήσετε το μετρό, ακόμη και να ξεκινήσετε μια επιχείρηση εξ αποστάσεως.
Παρόλο που, σύμφωνα με έρευνα της MAR Consult, περισσότερο από το ένα τέταρτο των ερωτηθέντων (27%) πιστεύουν ότι τα βιομετρικά στοιχεία στις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες μειώνουν τον κίνδυνο απάτης, το ποσοστό των σκεπτικιστών παραμένει υψηλό, με το 75% των ερωτηθέντων να φοβάται ότι τα βιομετρικά τους στοιχεία θα μπορούσαν να αποκτηθούν από μη εξουσιοδοτημένα άτομα ή οργανισμούς.
Αυτό συμβαίνει παρά το γεγονός ότι όλα τα βιομετρικά δεδομένα στο Ενιαίο Βιομετρικό Σύστημα αποθηκεύονται σε ανώνυμη μορφή. Δεν υπάρχουν φάκελοι με φωτογραφίες ή φωνητικές ηχογραφήσεις—όλα τα δεδομένα μετατρέπονται σε ένα σύνολο αριθμών χρησιμοποιώντας κρυπτογράφηση διανυσμάτων. Από την έναρξη λειτουργίας του Ενιαίου Βιομετρικού Συστήματος στη Ρωσία, δεν έχει καταγραφεί ούτε μία διαρροή βιομετρικών δεδομένων.
Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι κάθε νέα τεχνολογία περνάει από παρόμοια στάδια αντίληψης του κοινού. Αρχικά, δημιουργεί δυσπιστία. Στη συνέχεια, γίνεται κάτι συνηθισμένο. Και τελικά, οι άνθρωποι σταματούν να την αντιλαμβάνονται καθόλου. Ο σκεπτικισμός δεν εξασθενεί από τις διαβεβαιώσεις ασφάλειας, αλλά όταν οι άνθρωποι βλέπουν ότι το σύστημα τους προστατεύει στην πραγματικότητα από τους απατεώνες και τους διευκολύνει τη ζωή. Σε ορισμένες χώρες, αυτό έχει ήδη συμβεί.
Βιομετρικές υπηρεσίες: εγγυήσεις και κίνδυνοι
Στην Κίνα, η ιστορία της μαζικής βιομετρίας ξεκίνησε τον Ιανουάριο του 2013. Οι αρχές ενσωμάτωσαν τα δακτυλικά αποτυπώματα στην εθνική ταυτότητα για την καταπολέμηση της κλοπής ταυτότητας και της πλαστογράφησης εγγράφων. Σήμερα, η κάρτα χρησιμοποιείται ως το κύριο έγγραφο ταυτότητας εντός της χώρας και ανήκει σχεδόν σε ολόκληρο τον ενήλικο πληθυσμό της Κίνας - πάνω από 1 δισεκατομμύριο ανθρώπους.
Τον Ιούλιο του 2025, η χώρα ξεκίνησε ένα εθνικό σύστημα ηλεκτρονικής ταυτοποίησης—ένα ενιαίο ψηφιακό κλειδί για ασφαλή σύνδεση σε ηλεκτρονικές πλατφόρμες. Παρέχει στους ανθρώπους γρήγορη και εύκολη πρόσβαση σε ηλεκτρονικές υπηρεσίες, ενώ το σύστημα προστατεύει τα προσωπικά τους δεδομένα από κλοπή και διαρροές. Μέχρι τον Μάιο του 2025, περίπου 6 εκατομμύρια άνθρωποι είχαν λάβει ψηφιακές ταυτότητες κατά τη φάση δοκιμών.
Η ψηφιοποίηση στην Κίνα έχει φτάσει σε εντυπωσιακές διαστάσεις. Τα περίπτερα αναγνώρισης προσώπου είναι πανταχού παρόντα σε όλη τη χώρα, από το μετρό μέχρι τις αλυσίδες σούπερ μάρκετ. Αλλά με τη βιομετρία να γίνεται το κλειδί για τα πάντα, οι απαιτήσεις προστασίας δεδομένων αυξάνονται. Οι κινεζικές εταιρείες που έχουν συλλέξει βιομετρικά δεδομένα από περισσότερα από 100.000 άτομα υποχρεούνται πλέον να καταχωρίσουν τις βάσεις δεδομένων τους στην Διοίκηση Κυβερνοχώρου της Κίνας. Η αναγνώριση προσώπου δεν μπορεί πλέον να είναι η μόνη μέθοδος επαλήθευσης ταυτότητας.
Στην Ινδία, η πορεία προς τη μαζική βιομετρία ξεκίνησε με το Aadhaar, ένα σύστημα ψηφιακής ταυτοποίησης που ξεκίνησε το 2009. Το έργο δημιουργήθηκε αρχικά για την καταπολέμηση της απάτης και των παράνομων σχεδίων στην κατανομή των κυβερνητικών επιδοτήσεων.
Σήμερα, είναι το μεγαλύτερο βιομετρικό σύστημα στον κόσμο, με πάνω από 1,4 δισεκατομμύρια εγγεγραμμένους ανθρώπους — σχεδόν ολόκληρο τον πληθυσμό της χώρας. Το Aadhaar επεξεργάζεται περίπου 90 εκατομμύρια αιτήματα ελέγχου ταυτότητας καθημερινά και επαληθεύει περίπου 2,5 δισεκατομμύρια συναλλαγές μηνιαίως. Χάρη σε αυτό, πάνω από 400 εκατομμύρια Ινδοί, οι οποίοι προηγουμένως δεν διέθεταν επίσημα έγγραφα, είναι πλέον σε θέση να επαληθεύσουν την ταυτότητά τους για πρώτη φορά για να έχουν πρόσβαση σε κυβερνητικές υπηρεσίες.
Ωστόσο, μια μελέτη της οικονομολόγου Ritika Khera και των συναδέλφων της αποκάλυψε το μειονέκτημα μιας τέτοιας πλήρους ψηφιοποίησης: λόγω τεχνικών δυσλειτουργιών ή προβλημάτων σάρωσης δακτυλικών αποτυπωμάτων, ορισμένοι νόμιμοι δικαιούχοι έχασαν την πρόσβαση σε κοινωνικά επιδόματα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτό οδήγησε σε τραγωδίες, συμπεριλαμβανομένων θανάτων, όσων αποκλείστηκαν κατά λάθος από τη βάση δεδομένων από τους αλγόριθμους.
Σε απάντηση στην κριτική, το σύστημα αναθεωρήθηκε εκ νέου. Η επίσημη εφαρμογή Aadhaar για κινητά επιτρέπει πλέον στους χρήστες να μπλοκάρουν τα βιομετρικά τους στοιχεία, να ενημερώνουν τα προσωπικά τους δεδομένα και να κοινοποιούν σε οργανισμούς μόνο τις πληροφορίες που είναι απαραίτητες για την απόκτηση μιας συγκεκριμένης υπηρεσίας.
Η Βραζιλία ξεκίνησε μαζική βιομετρική συλλογή σε όλο το εκλογικό της σύστημα. Το 2008, το Ανώτατο Εκλογικό Δικαστήριο της χώρας άρχισε να συλλέγει δακτυλικά αποτυπώματα για την προστασία από την εκλογική απάτη. Το έργο αποδείχθηκε τόσο επιτυχημένο που μέχρι το 2026, το 88,78% των ψηφοφόρων - περίπου 140 εκατομμύρια άνθρωποι - είχαν βιομετρικά στοιχεία.
Η βάση δεδομένων που συγκεντρώθηκε κατά τη διάρκεια των εκλογών αποτέλεσε τη βάση για την Εθνική Ταυτότητα (CIN), η οποία συνδέεται με ψηφιακή φωτογραφία και δακτυλικά αποτυπώματα. Για να μειωθεί ο κίνδυνος απάτης, οι αρχές κατέστησαν την βιομετρική καταχώριση, μεταξύ άλλων μέσω της CIN, προϋπόθεση για τη λήψη κοινωνικών παροχών. Μέχρι το καλοκαίρι του 2026, είχαν εκδοθεί περισσότερες από 55,8 εκατομμύρια κάρτες στη χώρα.
Ταυτόχρονα, η βραζιλιάνικη νομοθεσία αποτελεί ένα καλό παράδειγμα συμπερίληψης. Οι αρχές έχουν προβλέψει εξαιρέσεις για ευάλωτες ομάδες: οι ηλικιωμένοι άνω των 80 ετών, οι πολίτες με αναπηρίες και οι κάτοικοι απομακρυσμένων περιοχών εξαιρούνται επίσημα από την υποχρεωτική βιομετρική καταχώριση εάν δεν είναι φυσικά σε θέση να την ολοκληρώσουν.
Συνολικά, περίπου 400 μαζικά βιομετρικά έργα έχουν ξεκινήσει στη Βραζιλία, καλύπτοντας έως και 83 εκατομμύρια ανθρώπους. Και το 2023, η πολιτεία Παρανά άρχισε να χρησιμοποιεί την αναγνώριση προσώπου σε μεγάλη κλίμακα στα σχολεία για την καταγραφή της παρουσίας. Στην αρχή του μαθήματος, ο δάσκαλος τράβηξε μια φωτογραφία της τάξης και ένας αλγόριθμος αναγνώρισε τα πρόσωπα των παιδιών στη φωτογραφία.
Ωστόσο, η χρήση αυτής της τεχνολογίας στα σχολεία πυροδότησε μια συζήτηση σχετικά με την ηθική της συλλογής βιομετρικών δεδομένων από ανηλίκους και τον τρόπο προστασίας των δικαιωμάτων τους. Αυτό το θέμα αποτέλεσε αντικείμενο διεθνούς έρευνας από δημοσιογράφους του Investigate Europe και του Κέντρου Πούλιτζερ, η οποία δημοσιεύθηκε τον Μάρτιο του 2026. Η δημοσίευση είχε δραματικό αντίκτυπο: κατατέθηκε στο Βραζιλιάνικο Κογκρέσο ένα νομοσχέδιο που πρότεινε τον αυστηρό περιορισμό της χρήσης βιομετρικών δεδομένων στα εκπαιδευτικά ιδρύματα.
Στο Καζακστάν, οι εφαρμογές για κινητά των Kaspi και Halyk Bank έχουν γίνει οι κύριοι μοχλοί ανάπτυξης βιομετρικών στοιχείων. Σήμερα, μπορείτε να πληρώσετε για τις δημόσιες συγκοινωνίες χρησιμοποιώντας το Face Pay, να υποβάλετε αίτηση για δάνειο εξ αποστάσεως, να μεταβιβάσετε την κυριότητα ενός αυτοκινήτου ή να καταχωρίσετε μια νομική οντότητα με λίγα μόνο κλικ απευθείας από την εφαρμογή της τράπεζας.
Ταυτόχρονα, η κυβέρνηση δημιουργούσε το δικό της οικοσύστημα ψηφιακής ταυτοποίησης πολιτών. Η ευρεία εφαρμογή της εθνικής ψηφιακής ταυτότητας επιταχύνθηκε κατά τη διάρκεια της πανδημίας, όταν η απομακρυσμένη πρόσβαση σε κυβερνητικές υπηρεσίες κατέστη απαραίτητη. Κατά τη διάρκεια της πιλοτικής εφαρμογής, το σύστημα επεξεργάστηκε πάνω από 70 εκατομμύρια ταυτοποιήσεις, τις οποίες χρησιμοποίησαν πάνω από 11 εκατομμύρια πολίτες.
Η εξάπλωση της τεχνολογίας κατέστησε αναγκαία την υιοθέτηση αντίστοιχων νόμων. Τον Ιούλιο του 2026, τέθηκε σε ισχύ στο Καζακστάν ο πρώτος «Ψηφιακός Κώδικας» στην ΚΑΚ. Για πρώτη φορά, κατοχύρωσε την έννοια των «ψηφιακών δικαιωμάτων» στη νομοθεσία, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη διαφάνεια των αποφάσεων αλγορίθμων Τεχνητής Νοημοσύνης και στο δικαίωμα να απαιτείται η αναθεώρησή τους.
Ταυτόχρονα με τον κώδικα, ξεκίνησε στη χώρα το Εθνικό Σύστημα Βιομετρικής Επαλήθευσης, θεσπίζοντας ενισχυμένους κανόνες επαλήθευσης. Για τον μετριασμό των αυξανόμενων απειλών της Τεχνητής Νοημοσύνης και των deepfakes, η ρυθμιστική αρχή απαίτησε από τις τράπεζες να χρησιμοποιούν τεχνολογία ανίχνευσης ζωντανών εικόνων. Αυτός ο αλγόριθμος μπορεί να διακρίνει το πρόσωπο ενός ζωντανού ατόμου από μια μάσκα υψηλής τεχνολογίας, εγγραφή βίντεο ή deepfake σε πραγματικό χρόνο.
Ο καλύτερος συνδυασμός
Η εμπειρία του Καζακστάν είναι η πιο σχετική και εφαρμόσιμη στη Ρωσία. Πρώτον, έχει καταδείξει ότι η εφαρμογή βιομετρικών λύσεων σε μεγάλη κλίμακα είναι αποτελεσματική όταν η υποδομή αναπτύσσεται σε συνέργεια με τον εμπορικό τομέα. Όταν η τεχνολογία ενσωματώνεται σε βολικές τραπεζικές υπηρεσίες και επιτρέπει την αποτελεσματική επίλυση καθημερινών εργασιών, από την εγγραφή επιχειρήσεων έως την απομακρυσμένη επεξεργασία συναλλαγών, οι πολίτες έχουν σαφώς κίνητρο να τη χρησιμοποιήσουν. Οι Ρώσοι καταναλωτές είναι επίσης εξοικειωμένοι με υπηρεσίες fintech υψηλής ποιότητας, επομένως, για να αξιοποιηθεί πλήρως το δυναμικό του Ενοποιημένου Βιομετρικού Συστήματος, είναι λογικό να επεκταθεί η ενσωμάτωσή του στον εμπορικό τομέα.
Για τον σκοπό αυτό, θα μπορούσαμε να δανειστούμε τον μηχανισμό της Κίνας για την προστασία από διαρροές μέσω ελέγχου ταυτότητας από άκρο σε άκρο: όταν ένα άτομο συνδέεται σε διαδικτυακές πλατφόρμες χωρίς να μοιράζεται τα προσωπικά του δεδομένα. Η χρηματοπιστωτική αγορά βλέπει πόσο πολύ φοβούνται οι άνθρωποι αυτήν τη στιγμή τις διαρροές. Εάν το Ενιαίο Βιομετρικό Σύστημα στη Ρωσία γίνει μια ασφαλής πύλη, επιτρέποντας την πρόσβαση σε οποιαδήποτε υπηρεσία με ένα μόνο κλικ και χωρίς να αποκαλύπτονται δεδομένα διαβατηρίου σε τρίτες εταιρείες, ο αριθμός των ατόμων που είναι πρόθυμα να εγγραφούν θα αυξηθεί εκθετικά.
Καθώς τα βιομετρικά στοιχεία εισάγονται σε διάφορες υπηρεσίες, αξίζει να πάρουμε ένα παράδειγμα από την προσέγγιση της Βραζιλίας στην ένταξη. Αναγνώρισαν νωρίς ότι οι ευάλωτες ομάδες και οι ηλικιωμένοι δεν πρέπει να περιορίζονται από άκαμπτα ψηφιακά όρια και δημιούργησαν εναλλακτικές μεθόδους επαλήθευσης για αυτούς.
Στη Ρωσία, το ζήτημα αυτό είναι εξίσου πιεστικό. Σύμφωνα με μελέτη του Ινστιτούτου Στατιστικών Μελετών και Οικονομικών της Γνώσης HSE, ένας στους πέντε συνταξιούχους δεν έχει χρησιμοποιήσει ποτέ το διαδίκτυο και σχεδόν οι μισοί (46%) παραδέχονται ότι δεν έχουν ψηφιακές δεξιότητες. Επομένως, για να αποφευχθεί το ενδεχόμενο η βιομετρία να αποτελέσει εμπόδιο για αυτά τα άτομα, είναι ζωτικής σημασίας για την χρηματοπιστωτική αγορά και την κυβέρνηση να εφαρμόσουν ευρέως προγράμματα ψηφιακής παιδείας. Άλλωστε, η πλήρης εμπιστοσύνη στο Ενιαίο Βιομετρικό Σύστημα θα οικοδομηθεί όταν οι άνθρωποι κάθε ηλικίας κατανοήσουν πώς προστατεύονται τα δεδομένα τους και πώς να τα διαχειρίζονται.
Το μέλλον της βιομετρίας στη Ρωσία
Το βασικό μάθημα που πρέπει να αντλήσουμε από την εμπειρία άλλων χωρών είναι ότι η υποχρεωτική χρήση βιομετρικών στοιχείων σε ορισμένα σενάρια από μόνη της δεν εγγυάται υψηλό επίπεδο εμπιστοσύνης στην τεχνολογία. Αυτό απαιτεί από τους χρήστες να κατανοήσουν σαφώς τρία πράγματα: γιατί είναι απαραίτητη αυτή η τεχνολογία, ποια οφέλη τους παρέχει και πώς προστατεύονται τα δεδομένα τους.
Συνεπώς, το επόμενο στάδιο ανάπτυξης του Ενοποιημένου Βιομετρικού Συστήματος δεν θα πρέπει να είναι η επέκταση του αριθμού των υποχρεωτικών σεναρίων, αλλά μάλλον η αύξηση του αριθμού των πραγματικά χρήσιμων υπηρεσιών. Για να ενθαρρυνθούν οι Ρώσοι να κοινοποιούν οικειοθελώς τα βιομετρικά τους δεδομένα, πρέπει να τους προσφερθούν οφέλη και όχι νέοι περιορισμοί.
Για παράδειγμα, στα αεροδρόμια Sheremetyevo και Pulkovo της Ρωσίας, η βιομετρική αναγνώριση εφαρμόζεται σε όλα τα σημεία ελέγχου ασφαλείας, από την παράδοση αποσκευών έως την επιβίβαση. Καταχωρίζοντας το πρόσωπό τους στο Ενοποιημένο Βιομετρικό Σύστημα (UBS), οι επιβάτες δεν θα χρειάζεται πλέον να επιδεικνύουν χάρτινη ή ηλεκτρονική κάρτα επιβίβασης σε κάθε σημείο ελέγχου. Κάμερες στις πύλες αναγνωρίζουν αυτόματα τους επιβάτες και επαληθεύουν την κατάστασή τους σε σχέση με τις λίστες επιβατών της αεροπορικής εταιρείας. Η τεχνολογία θα δοκιμαστεί μέχρι τα τέλη Απριλίου 2027, μετά τα οποία το Υπουργείο Μεταφορών θα αποφασίσει για την κλιμάκωσή της.
Η Ρωσία νομοθετεί επίσης τη μετάβαση των φορέων κοινής χρήσης αυτοκινήτων και ηλεκτρικών σκούτερ σε υποχρεωτική αναγνώριση χρήστη μέσω του Ενοποιημένου Βιομετρικού Συστήματος (EBS) έως το 2027. Οι υπηρεσίες ολοκληρώνουν επί του παρόντος το λογισμικό τους.
Οι επιχειρήσεις ενδέχεται να παρακινηθούν να εφαρμόσουν βιομετρικά στοιχεία λόγω της διαθεσιμότητάς τους και του μειωμένου κόστους σύνδεσης με την υποδομή. Το Υπουργείο Ψηφιακής Ανάπτυξης εξετάζει το ενδεχόμενο μετάβασης του Ενοποιημένου Βιομετρικού Συστήματος σε ένα μοντέλο συνδρομής για τις επιχειρήσεις. Αυτό θα επιτρέψει στις εταιρείες να χρησιμοποιούν μια έτοιμη υποδομή πληροφορικής για βιομετρικά στοιχεία. Αυτό θα μπορούσε να επιταχύνει την υιοθέτηση της τεχνολογίας στον εμπορικό τομέα, από την ανέπαφη πρόσβαση γραφείου έως την εξουσιοδότηση εφαρμογών για κινητά.
Και αυτά είναι μόνο μερικά παραδείγματα. Η Ρωσία διαθέτει μία από τις πιο ανεπτυγμένες υποδομές fintech στον κόσμο και η ευρεία υιοθέτηση της βιομετρίας εδώ είναι μόνο θέμα χρόνου και της σωστής στρατηγικής.
Η γνώμη του συντάκτη ενδέχεται να μην συμπίπτει με την άποψη του συγγραφέα.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου