Το Super El Niño επιστρέφει στην παγκόσμια επικαιρότητα με προβλέψεις για ένα επεισόδιο που μπορεί να συγκαταλέγεται στα ισχυρότερα των τελευταίων δεκαετιών. Και αυτή τη φορά το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται στους μετεωρολόγους.
Από τις καλλιέργειες καφέ και κακάο μέχρι τη ζάχαρη και άλλα βασικά αγροτικά προϊόντα, οι αγορές παρακολουθούν την εξέλιξη του φαινομένου στον τροπικό Ειρηνικό, καθώς μια μεγάλη αλλαγή στις θερμοκρασίες και στις βροχοπτώσεις μπορεί να επηρεάσει την παραγωγή σε πολλές από τις σημαντικότερες αγροτικές περιοχές του πλανήτη.
Το αμερικανικό Climate Prediction Center εκτιμά ότι υπάρχει πάνω από 90% πιθανότητα να διαμορφωθεί ένα πολύ ισχυρό El Niño το φθινόπωρο και τον χειμώνα του 2026 προς το 2027. Παράλληλα, οι πιθανότητες να φτάσει η ένταση του φαινομένου σε επίπεδα που θα ξεπερνούν τα προηγούμενα επεισόδια από το 1950 και μετά υπολογίζονται στο 69% για το τελευταίο τρίμηνο του έτους. Το ενδεχόμενο αυτό έχει ήδη περάσει στις αγορές εμπορευμάτων.
Ο καφές, το κακάο και η ζάχαρη τα πιο ευάλωτα προϊόντα
Το El Niño 2026 μπορεί να επηρεάσει διαφορετικά κάθε περιοχή. Το φαινόμενο συνδέεται με αλλαγές στις βροχοπτώσεις και τη θερμοκρασία, γεγονός που μπορεί να δημιουργήσει ξηρασία σε ορισμένες χώρες και υπερβολικές βροχές σε άλλες. Αυτή η ανισορροπία έχει ιδιαίτερη σημασία για τα αγροτικά προϊόντα.
Το Reuters επισημαίνει ότι οι επιπτώσεις μπορεί να είναι έντονες στην αγορά του κακάο, του καφέ και της ζάχαρης. Στο κακάο, οι προηγούμενες ισχυρές περιπτώσεις El Niño έχουν συνδεθεί με προβλήματα στην παραγωγή, ενώ η Δυτική Αφρική, από όπου προέρχεται περίπου το μισό της παγκόσμιας προσφοράς, παραμένει ιδιαίτερα σημαντική για την αγορά.
Στον καφέ, οι ανησυχίες αφορούν κυρίως τις καλλιέργειες robusta στο Βιετνάμ και την Ινδονησία, δύο χώρες που μαζί αντιπροσωπεύουν περίπου το μισό της παγκόσμιας παραγωγής robusta. Η Βραζιλία, από την άλλη πλευρά, μπορεί να δει διαφορετικές επιπτώσεις στις καλλιέργειες arabica, ανάλογα με την εξέλιξη των καιρικών συνθηκών.
Στη ζάχαρη, οι πιθανές συνέπειες αφορούν μεταξύ άλλων τη Βραζιλία, την Ινδία και την Ταϊλάνδη, τρεις από τους σημαντικότερους παίκτες της παγκόσμιας αγοράς.
Αυτό δεν σημαίνει ότι όλα αυτά τα προϊόντα θα ακριβύνουν ταυτόχρονα. Η τελική επίδραση θα εξαρτηθεί από το πού και πόσο έντονα θα εμφανιστούν οι αλλαγές στη θερμοκρασία και τις βροχοπτώσεις.
Από τον Ειρηνικό μέχρι το ράφι του σούπερ μάρκετ
Ο μηχανισμός είναι σχετικά απλός. Το El Niño ξεκινά από τον τροπικό Ειρηνικό, όταν τα επιφανειακά νερά σε μεγάλη θαλάσσια περιοχή θερμαίνονται σημαντικά και αλλάζει η συνηθισμένη κυκλοφορία των ανέμων και της ατμόσφαιρας.
Η αλλαγή αυτή δεν μένει στον Ειρηνικό. Επηρεάζει τα μοτίβα βροχοπτώσεων και θερμοκρασιών σε διάφορες περιοχές του κόσμου.
Για έναν παραγωγό καφέ στο Βιετνάμ, έναν καλλιεργητή κακάο στη Δυτική Αφρική ή έναν παραγωγό ζάχαρης στην Ινδία, αυτό μπορεί να μεταφραστεί σε εντελώς διαφορετικές συνθήκες από εκείνες που χρειάζεται η καλλιέργεια.
Εάν μειωθεί η παραγωγή σε μια μεγάλη εξαγωγική χώρα, η παγκόσμια προσφορά περιορίζεται. Εάν η ζήτηση παραμείνει στα ίδια επίπεδα, η αγορά αντιδρά με άνοδο των τιμών.
Από εκεί και πέρα, η μεταβολή μπορεί να περάσει στην αλυσίδα εφοδιασμού και τελικά στο κόστος των προϊόντων για τον καταναλωτή.
Δεν πρόκειται όμως για αυτόματη εξέλιξη. Οι τιμές επηρεάζονται από τα αποθέματα, τις μεταφορές, το κόστος ενέργειας, τις συναλλαγματικές ισοτιμίες και τη ζήτηση.
Το παγκόσμιο σύστημα τροφίμων έχει ένα σημαντικό «μαξιλάρι»
Υπάρχει ένας παράγοντας που μπορεί να περιορίσει τις επιπτώσεις ενός ισχυρού Super El Niño.
Τα παγκόσμια αποθέματα αρκετών βασικών αγροτικών προϊόντων βρίσκονται σε υψηλά επίπεδα. Σύμφωνα με ανάλυση του Reuters, τα αποθέματα, η τεχνολογική πρόοδος στη γεωργία και η ενίσχυση χωρών όπως η Βραζιλία και η Ρωσία ως σημαντικών εξαγωγέων έχουν κάνει το διεθνές σύστημα τροφίμων πιο ανθεκτικό σε σχέση με προηγούμενες περιόδους ισχυρού El Niño. Αυτό δεν εξαφανίζει τον κίνδυνο.Μπορεί όμως να περιορίσει την ένταση ενός προβλήματος στην παραγωγή. Ένα μεγάλο απόθεμα λειτουργεί ως buffer όταν μια σοδειά είναι μικρότερη από την αναμενόμενη, καθώς επιτρέπει στην αγορά να καλύψει μέρος της διαφοράς χωρίς να εξαρτάται αποκλειστικά από τη νέα παραγωγή.
Το πόσο αποτελεσματικό θα αποδειχθεί αυτό το «μαξιλάρι» θα εξαρτηθεί από την ένταση και τη διάρκεια του φαινομένου.
Δεν απειλούνται όλες οι χώρες με τον ίδιο τρόπο
Το El Niño δεν δημιουργεί ένα ενιαίο και παγκόσμιο μοτίβο καιρού. Σε ορισμένες περιοχές της Νότιας και Νοτιοανατολικής Ασίας μπορεί να ενισχύσει τις συνθήκες ξηρασίας, ενώ σε τμήματα της Νότιας Αμερικής μπορεί να φέρει περισσότερες βροχές. Αντίστοιχες μεταβολές έχουν καταγραφεί στο παρελθόν στην Αυστραλία και τη νότια Αφρική.
Για τις οικονομίες που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τη γεωργία, η επίδραση μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερη από μια προσωρινή άνοδο στις διεθνείς τιμές ενός εμπορεύματος.
Το Reuters έχει ήδη καταγράψει αυξημένη ανησυχία σε εταιρείες διαφορετικών κλάδων. Σε έρευνα που βασίστηκε σε εταιρικές ανακοινώσεις και τηλεδιασκέψεις αποτελεσμάτων, εκατοντάδες επιχειρήσεις αναφέρθηκαν στις πιθανές επιπτώσεις του El Niño, με τις εταιρείες τροφίμων, χημικών και χρηματοοικονομικών υπηρεσιών να εξετάζουν μέτρα για την αντιμετώπιση των κινδύνων.
Η εικόνα αυτή δείχνει ότι το φαινόμενο έχει ήδη αρχίσει να αντιμετωπίζεται ως οικονομικός κίνδυνος και όχι μόνο ως μετεωρολογική εξέλιξη.
Η προηγούμενη εμπειρία δείχνει πόσο γρήγορα μπορεί να αλλάξει η αγορά
Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το κακάο. Κατά το El Niño του 2023 και του 2024, οι καιρικές συνθήκες επηρέασαν σημαντικά την παραγωγή στη Δυτική Αφρική. Η μειωμένη προσφορά συνέβαλε σε εκρηκτική άνοδο των τιμών του κακάο, οι οποίες έφτασαν σε ιστορικά επίπεδα.
Αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους οι αγορές παρακολουθούν σήμερα στενά την εξέλιξη του νέου επεισοδίου.
Η ιστορία όμως δεν επαναλαμβάνεται μηχανικά. Οι παραγωγοί, οι έμποροι και οι κυβερνήσεις γνωρίζουν πλέον καλύτερα τους κινδύνους και διαθέτουν διαφορετικά αποθέματα και εργαλεία διαχείρισης σε σχέση με προηγούμενες δεκαετίες.
Το Reuters εκτιμά ότι η φετινή κατάσταση μπορεί να είναι διαφορετική ακριβώς επειδή η παγκόσμια αγορά έχει περισσότερα αποθέματα και μεγαλύτερη διαφοροποίηση στις πηγές εφοδιασμού.
Το μεγάλο ερώτημα είναι τι θα συμβεί τους επόμενους μήνες
Το Super El Niño δεν έχει ακόμη γράψει την τελική του ιστορία. Οι προβλέψεις δείχνουν ότι το φαινόμενο μπορεί να ενισχυθεί σημαντικά προς το τέλος του 2026 και να επηρεάσει τον χειμώνα του 2026 προς το 2027. Το κρίσιμο διάστημα θα είναι εκείνο κατά το οποίο οι αλλαγές στις καιρικές συνθήκες θα αρχίσουν να αποτυπώνονται στις καλλιέργειες και στις εκτιμήσεις για τις νέες σοδειές.
Για την ώρα, οι αγορές έχουν δύο αντίθετα δεδομένα μπροστά τους. Από τη μία πλευρά υπάρχει η πιθανότητα ενός από τα ισχυρότερα El Niño που έχουν καταγραφεί από τα μέσα του 20ού αιώνα, με σοβαρές πιθανότητες να επηρεάσει βασικές αγροτικές ζώνες. Από την άλλη, τα υψηλά αποθέματα και η μεγαλύτερη διαφοροποίηση της παγκόσμιας παραγωγής μπορούν να περιορίσουν το σοκ.
Το ερώτημα που θα απαντηθεί μέσα στους επόμενους μήνες είναι ποια από τις δύο αυτές δυνάμεις θα επικρατήσει. Και τότε θα φανεί αν το Super El Niño θα μείνει κυρίως ένα ακραίο κλιματικό επεισόδιο ή αν θα περάσει από τις καλλιέργειες στις διεθνείς αγορές και από εκεί στις τιμές που πληρώνουν οι καταναλωτές.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου